آیلند / بیماری های چشمی

تماس با ما
بیماری های چشمی

بیماری های چشمی

بیماری های چشمی
  • چشم پزشکی عمومی
  • عیوب انکساری
  • آشنایی با بیماریها
  • پرده شبکیه
  • قرنیه و اتاق قدامی
  • پلک و مجرای اشکی
  • استرابیسم و تنبلی چشم
  • آناتومی چشم
چشم پزشکی عمومی

چشم پزشکی عمومی

بنام خدا.

در این بخش با موارد عمومی و شایع مشکلات چشمی از قبیل خشکی چشم،مگس پران،گل مژه،نحوه ریختن قطره و..... آشنا خواهید شد.

با ما همراه باشید.

جرقه یا فلاشینگ

جرقه یا فلاشینگ

در چشم پزشکی جرقه به معنای احساس وجود نور در میدان بینایی است وقتی که در حقیقت محرک نوری وجود ندارد.

علل:

با افزایش سن رشته های ساختمانی زجاجیه ضخیم تر شده و به هم چسبندگی پیدا می کنند. چسبندگی رشته های زجاجیه ممکن است باعث کشیده شدن پرده شبکیه گردد. از آنجا که پاسخ سلول های شبکیه به محرک ها بصورت درک نور است هر عاملی که سلول های شبکیه را تحریک کند در مغز به عنوان نور تفسیر می گردد. به همین علت وقتی شبکیه تحت کشش قرار گیرد جرقه های نوری دیده می شود.

افرادی که میگرن دارند اغلب نوع دیگری از جرقه را تجربه می کنند. این جرقه ها به صورت خطوط زیگزاگی لرزان یا نقاط بزرگ شونده دیده می شود. معمولاً این جرقه ها ابتدا در وسط میدان بینایی ظاهر گشته (یعنی روبروی فرد دیده می شود) و در عرض ۱۵ تا ۲۰ دقیقه به تدریج به کناره های میدان بینایی کشیده شده و کم کم محو می گردند. پس از آن سر درد شروع می شود که معمولاً یک طرفه و ضربان دار است. البته در بعضی از افراد فقط جرقه تظاهر کرده و سردرد اتفاق نمی افتد.

یک نکته مهم آن است که جرقه ناشی از میگرن همزمان در هر دو چشم دیده می شود اما جرقه ناشی از مشکلات چشمی فقط در چشم مبتلا تظاهر می کند.

برخورد ضربه ناگهانی به سر نیز ممکن است باعث شود که فرد تا چند ثانیه جرقه های درخشان کوچکی ببیند یا اصطلاحاً برق از چشمش بپرد. به علاوه حرکات ناگهانی سر یا چشم ها نیز ممکن است باعث دیدن جرقه شود.

علائم و نشانه ها:

جرقه ممکن است به صورت خطوط درخشان صاعقه مانند یا به صورت اجسام ریز درخشنده به نظر برسد که ممکن است فقط در یک نقطه خاص میدان بینایی دیده شود و یا به صورت نقاط ریز متعدد در بخشی از میدان بینایی در آید. احساس دیدن جرقه در اکثر موارد فقط چند ثانیه طول می کشد اما غالباً تکرار می گردد. معمولاً در محیط های تاریک جرقه ها بیشتر تظاهر می کنند.

تشخيص:

تشخیص علت ایجاد جرقه بدون معاینه دقیق چشم پزشکی امکان پذیر نیست. بنابراین لازم است تمام افرادی که اخيراً مبتلا به جرقه های چشمی شده اند حتمأ توسط چشم پزشک معاینه شوند. برای انجام معاینه ابتدا مردمک با استفاده از قطره های مخصوص باز شده و سپس با استفاده از لنزها و وسایل مخصوص زجاجیه و شبکیه معاینه می شود. در صورتی که در معاینه هیچ مشکلی به جز جداشدگی خلفی زجاجیه وجود نداشته باشد و شبکیه سالم باشد معمولاً خطری وجود نداشته و اقدام خاصی لازم نیست. اما در موارد آسیب پرده شبکیه، خونریزی یا التهاب داخل چشمی باید درمان انجام شود.

پیشگیری و درمان:

جرقه نیز در صورتی که علت خطرناکی نداشته باشد پس از چند روز تا چند هفته برطرف می شود و نیاز به درمان

ندارد.اما در مواردی که جرقه ها با سوراخ یا پارگی پرده شبکیه همراه باشد ممکن است نیاز به اقدامات درمانی مثل لیزر یا عمل جراحی برای جلوگیری از پارگی پرده شبکیه وجود داشته باشد.

توصیه ها:

بطوریکه قبلاً ذکر شد وجود جرقه معمولاً ناشی از کشش و تحریک شبکیه است، بنابراین در افرادی که اخیراً دچار جرقه شده اند احتمال ایجاد پارگی در پرده شبکیه وجود دارد. یک نکته مهم آن است که جرقه حتی اگر با پارگی شبکیه همراه باشد معمولاً پس از چند روز تا چند هفته خود به خود از بین می رود. بنابراین حتی در صورت بهبود موارد جرقه جدید لازم است معاینه کامل چشم انجام شود

خشکی چشم 1

خشکی چشم 1

 

خشکی چشم یکی از شایعترین علل مراجعه افراد به درمانگاه چشم پزشکی است.این بیماری که ناشی از تغییر در کیفیت یا کمیت اشک چشم می باشد می تواند افراد را در همه گروه های سنی مبتلا کند اما شیوع آن در افراد مسن تر بیشتر است.به علاوه این بیماری بیشتر زنان را مبتلا می کند.علائم این بیماری ممکن است از سوزش و خارش خفیف چشم در مواقع انجام کارهای چشمی تا ایجاد سوراخ قرنیه در موارد خیلی شدید متغیر باشد.

وظیفه اصلی اشک،مرطوب نگه داشتن و شستشوی مداوم سطح کره چشم و رساندن اکسیژن و مواد غذایی به قرنیه است.اشک چشم از سه لایه تشکیل شده است:

- لایه موکوسی عمقی:این لایه روی قرنیه و ملتحمه را می پوشاند و به پخش شدن لایه آبکی اشک در سطح چشم کمک می کند.

- لایه آبکی میانی:این لایه قسمت اصلی اشک را تشکیل می دهد.بخش عمده(98 درصد)این لایه از آب و بقیه آن از املاح و پروتئین ها تشکیل شده است.قسمت عمده لایه آبکی اشک از غده اشکی ترشح می شود که در قسمت خارج و بالای کره چشم زیر پلک فوقانی قرار گرفته است.

- لایه چربی سطحی:این لایه که از غده های موجود در لبه پلک ترشح می شود روی لایه آبکی را می پوشاند و از تبخیر سریع این لایه جلوگیری می کند.

با هر نوبت پلک زدن لایه اشکی روی چشم گسترده می شود.اشک اضافی از طریق دو سوراخ کوچک در گوشه داخلی پلک ها به داخل بینی تخلیه می شود(به همین علت گریه کردن باعث آبریزش از بینی می شود)

علل خشکی چشم:

بطور کلی هر عاملی که باعث کاهش تولید یا تغییر کیفیت اشک شود می تواند منجر به بروز خشکی چشم شود.مهمترین عوامل ایجاد خشکی چشم عبارتند از:

- بالا رفتن سن: با بالا رفتن سن مقدار ترشح لایه آبکی اشک کم می شود.به علاوه همانطور که در افراد مسن چربی پوست کمتر و پوست خشک می شود،در چشم نیز میزان ترشح چربی کمتر شده و در نتیجه مقدار تبخیر لایه آیکی زیاد می شود.کاهش تولید و افزایش تبخیر لایه آبکی اشک باعث ایجاد خشکی چشم در اکثر افراد مسن می شود.

- عوامل محیطی: در محیط های گرم و خشک میزان تبخیر لایه آبکی اشک زیاد تر است.همچنین قرار گرفتن در معرض باد شدید،هوای سرد و خشک و ارتفاعات می تواند باعث بدتر شدن خشکی چشم شود.استفاده از وسایل گرمازا(مثل بخاری و شومینه) و قرار گرفتن در معرض گرد و غبار و دود(به خصوص دود سیگار)از عواملی است که باعث تشدید خشکی چشم می شود.

- کار چشمی طولانی مدت: پلک زدن متناوب برای پخش شدن لایه اشک بر روی چشم ضروری است.در مواردی که فرد برای مدت طولانی به چیزی خیره شود و پلک نزند(مثلاً در موقع کار با کامپیوتر،تماشای تلویزیون یا مطالعه)علائم خشکی چشم بدتر می شود.

- داروها: بسیاری از داروهای معمولی می توانند باعث کم شدن ترشح اشک و ایجاد خشکی چشم شوند.

- تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی بعلت تغییر در چربی لایه اشکی می توانند باعث خشکی چشم شوند.یائسگی،بارداری و قرص های جلوگیری از بارداری بعلت تغییرات هورمونی خشکی چشم را تشدید می کنند.

- بیماریها: بیماریهای مختلف مثل بیماریهای تیروئید و برخی از بیماریهای سیستم ایمنی(شوگرن و لوپوس) می تواند باعث ایجاد خشکی چشم شود.

- مشکلات تغذیه ای: کمبود ویتامین A میتواند به موارد شدید و خطرناک خشکی چشم منجر شود.

- التهاب لبه پلک ها(بلفاریت): این بیماری با تغییر در چربی لایه اشکی باعث بدتر شدن خشکی چشم می گردد.

- بسته نشدن پلک ها: در صورتی که بعلت مشکلات ساختاری پلک ها درست بسته نشود مقدارتبخیر اشک زیاد شده و خشکی چشم ایجاد می شود.به علاوه در مواردی که به علت مشکلات عصبی (مثلا پارکینسون)، فرد در حالت عادی کمتر پلک بزند نیز خشکی چشم ایجاد می شود.

- استفاده ازلنزهای تماسی: استفاده از لنز تماسی یکی از علت های شایع خشکی چشم است.لنزهای تماسی مثل یک اسفنج لایه آبکی اشک را جذب می کنند و باعث خشکی چشم می شوند.بعلاوه استفاده از لنزهای تماسی باعث کم شدن  حس قرنیه و کاهش پلک زدن شده و در نتیجه تولید و پخش شدن اشک را با مشکل مواجه می کند.

علائم و نشانه ها:

گرچه این بیماری خشکی چشم نامگذاری شده است، اما در اکثر مواقع فرد مبتلا احساس نمی کند که چشمش خشک شده،بلکه بیشتر افراد از سوزش و خارش و حتی گاهی اشکریزش چشم ها شاکی هستند.شایع ترین علائمی که در خشکی چشم دیده می شوند عبارتند از:

- سوزش و خارش چشم ها.

- احساس وجود جسم خارجی(شن ریزه)در چشم ها

- تاری دید که با پلک زدن برطرف می گردد

- قرمزی چشم ها

- حساسیت به نورهای شدید

- اشک ریزش بیش از حد

- عدم تحمل لنز تماسی

معمولا این علائم در هر دو چشم ایجاد می شود.شدت علائم در زمانهای مختلف یکسان نیست و اغلب پس از قرار گرفتن در معرض باد و گرد و غبار،کار با کامپیوتر،تماشای تلویزیون یا مطالعه طولانی مدت تشدید می گردد.

تشخیص:

چشم پزشک برای بررسی و تشخیص خشکی چشم از روش های مختلفی استفاده می کند:

- مشاهده لایه اشک موجود در سطح چشم با استفاده از دستگاه اسلیت لامپ.

- رنگ آمیزی سطح چشم با استفاده از رنگ های مخصوص.این رنگ ها به مناطق خشک و آسیب دیده سطح چشم می چسبند و آنها را مشخص می کنند.

- اندازه گیری مقدار اشک با کاغذ مخصوص(آزمون شیرمر).در این روش یک فیلتر کاغذی مخصوص در داخل پلک قرار داده شده و پس از چند دقیقه بررسی می شود. میزان رطوبتی که جذب فیلتر کاغذی شده است با میزان ترشح اشک در ارتباط است.

- بررسی ترکیبات شیمیایی اشک.در این روش (که در موارد خاص بکار می رود) مقدار املاح و پروتئین های اشک بررسی می شود.

 

سندرم کار با کامپیوتر

سندرم کار با کامپیوتر

 

Computer Vision Syndrome) CVS  مجموعه ای از مشکلات چشمی و بینایی است که بر اثر کار با کامپیوتر ایجاد می شوند.تغریباً سه چهارم کسانی که با کامپیوتر کار میکنند گرفتار این علائم هستند.

علل:

به نظر میرسد با بکار گیری روز افزون کامپیوتردر محل کار و خانه،تعداد کسانی که به CVS   مبتلا می شوند رو به افزایش است.

علائم و نشانه ها:

مهمترین علائم CVS ،خستگی و خشکی چشم،سوزش،اشک ریزش،تاری دید،درد در گردن و شانه ها می باشد.

چشم انسان حروف چاپی را بهتر از حروف نمایش داده شده بر روی مانیتور می بیند.علت این امر این است که حروف چاپی کنتراست بیشتری با صفحه سفید زمینه داشته و لبه های آن واضح تر است.حال آنکه در مورد صفحه مانیتور چنین نیست و لبه ها به وضوح حروف چاپی نبوده بلکه حروف از یک مرکز با کنتراست بالا شروع شده و به تدریج کمرنگ تر می شوند و پس از تبدیل به خاکستری کمرنگ ناپدید می گردند.بنابراین لبه های حروف بر روی صفحه مانیتور وضوح حروف چاپی را ندارند.

یکی از مهمترین دلائل خشکی و سوزش چشم هنگام کار با کامپیوتر کاهش میزان پلک زدن است.بطوریکه افراد هنگام کار تغریباً یک پنجم حالت عادی پلک میزنند.این مساله به همراه خیره شدن به صفحه مانیتور و تمرکز بر روی موضوع سبب می شود تا پلک ها مدت بیشتری باز مانده و در نتیجه اشک بر روی سطح چشم سریعتر تبخیر گردد.

تشخیص:

همراهی علائم فوق با سابقه کار با کامپیوتر،تشخیص را آسان می کند.

پیشگیری و درمان:

بهترین راه پیشگیری از ابتلاء به این سندرم،کاهش زمان کار با کامپیوتر است.در صورت نیاز به استفاده طولانی مدت از کامپیوتر،با رعایت اصول و توصیه های زیر می توان شانس ابتلاء به این سندرم و یا تشدید عوارض ناشی از آن را کم کرد.

توصیه ها:

  • سعی کنید هنگام کار بطور ارادی پلک بزنید.این کار سبب می شود سطح چشم شما با اشک آغشته شده و خشک نشود.در صورت تشدید مشکل می توانید از قطره های اشک مصنوعی استفاده کنید.
  • مرکز مانیتور باید حدود 10 تا 20 سانتی متر پائین تر از چشمان شما باشد.این وضعیت علاوه بر اینکه باعث می شود پلک ها پائین تر قرار گرفته و سطح کمتری از چشم در معرض هوا باشد،از خستگی گردن و شانه ها نیز می کاهد.بنابراین مانیتور را در ارتفاع مناسب قرار داده و ارتفاع صندلی را نسبت به میز کار تنظیم کنید.بطوریکه ساعد شما هنگام کار با صفحه کلید موازی با سطح زمین باشد.
  • مانیتور خود را طوری قرار دهید که نور پنجره یا روشنایی اتاق به آن نتابد.تابش نور به صفحه مانیتور باعث کاهش کنتراست و خستگی چشم می شود.این مسئله بخصوص زمانیکه زمینه صفحه تیره باشد شدیدتر خواهد بود.هنگام کار با کامپیوتر سعی کنید پرده ها را بکشید و روشنائی اتاق را نیز به نصف وضعیت معمولی کاهش دهید.اگر از چراغ مطالعه بر روی میز خود استفاده می کنید آن را طوری قرار دهید که به صفحه مانیتور یا چشم شما نتابد.همچنین می توانید از صفحه های فیلتر نیز بر روی صفحه مانیتور استفاده کنید.
  • به چشمان خود استراحت دهید.سعی کنید هر 5 تا 10 دقیقه چشم خود را از مانیتور برداشته و به مدت 5 تا 10 ثانیه به نقطه ای دور نگاه کنید.این کار سبب استراحت عضلات چشم شده همچنین به شما وقت می دهد با پلک زدن سطح چشم را مرطوب نگاه دارید.
  • اگر مجبورید متناوباً به یک نوشته و صفحه مانیتور نگاه کنید(تایپیست ها)ممکن است چشم خسته شود.زیرا باید تطابق خود را تغییر دهد.برای جلوگیری از این مسئله سعی کنید صفحه نوشته شده را در حداقل فاصله و هم سطح با مانیتور قرار دهید. برای این کار میتوانید از نگهدارنده کاغذ استفاده کنید.
  • فاصله مانیتور با چشمان شما باید 50 تا 60 سانتی متر باشد.
  • روشنائی و کنتراست مانیتور خود را تنظیم کنید.میزان روشنائی مانیتور باید با روشنائی اتاق هماهنگی داشته باشد.یک روش برای تنظیم روشنائی مانیتور این است که به یک صفحه وب با زمینه سفید(مثل این صفحه) نگاه کنید.اگر سفیدی صفحه برای شما مثل یک منبع نور است روشنائی مانیتور زیاد است و باید آن را کم کنید.در مقابل،اگر صفحه خاکستری بنظر میرسد روشنائی را زیاد کنید.در مجموع روشنائی باید در حدی باشد که چشمان شما احساس راحتی کنند.کنتراست مانیتور باید حداکثر باشدتا لبه های حروف بیشترین تضاد را با صفحه زیرین پیدا کند.
  • اگر علیرغم رعایت توصیه های گفته شده باز هم دچار علائم CVSهستید میتوانید از عینک های مخصوص استفاده کنید.زیرا گاهی مشکل دید در فاصله متوسط است.بطور معمول از دید متوسط کمتر استفاده می شود.زیرا بیشتر اوقات به اشیای دور یا نزدیک مینگریم.ولی مانیتور کامپیوتر دقیقاً در فاصله ای قرار میگیرد که مربوط به دید متوسط است.اگر از عینک استفاده میکنید عینک شما به احتمال زیاد برای کار با کامپیوتر مناسب نیست.زیرا دید متوسط را اصلاح نمی کند.برای دریافت عینک مناسب برای کار با کامپیوتر به چشم پزشک مراجعه کنید.
  • هنگام کار با کامپیوتر سعی کنید گردن خود را راست نگه داشته و شانه را عقب دهید.قوز کردن هنگام کار طولانی سبب دردهای گردن و شانه ها می شود.چنانچه پشتی صندلی قابل تنظیم است آن را طوری تنظیم کنید که کاملاً به پشت شما بچسبد.همچنین ارتفاع صندلی را طوری تنظیم کنید که کف پاها روی زمین قرار داشته و زانو در زاویه 90 درجه قرار داشته باشد.صفحه کلید و mouse  باید پایین تر از آرنج و نزدیک دستان شما قرار داشته باشد.

(در پایان:برای سهولت موضوع میتوانید یک اصل ساده و فراموش نشدنی را که در اغلب کشورها شایع است به خاطر بسپارید و آن اصل 20-20-20 است.به این معنی که هر 20 دقیقه به مدت 20 ثانیه به نقطه ای در 20 متری از خود نگاه بیندازید.)

کوررنگی

کوررنگی

 

چشم برای دید رنگی به سلولهای مخروطی شکلی در شبکیه نیاز دارد که به رنگهای سبز، قرمز و آبی حساس باشند. شایع ترین نوع کوررنگی اختلال در تفکیک رنگ سبز و قرمز است که وابسته به کروموزم x  بوده و در مردان بیشتر دیده می شود. این حالت تقریباً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد.

در نوع دیگری از کوررنگی اختلال در تفکیک رنگ آبی و زرد است. شیوع این نوع اختلال در هر دو جنس یکسان بوده و معمولاً اکتسابی می باشد. بر خلاف تصور عامه، دید افراد کور رنگ به ندرت خاکستری است ولی در صورت تشدید بیماری ممکن است کوررنگی به نوع کامل تبدیل شود که در آن بیمار دیدی خاکستری دارد. این بیماران معمولا در تشخیص هر چهار رنگ مشکل خواهند داشت.

علل:

در این اختلال، سلولهای مخروطی که مسئول درک رنگ در شبکیه هستند حساسیت خود را نسبت به درک رنگ از دست می دهند و به همین دلیل بیمار رنگ ها را درست تشخیص نمی دهد.کوررنگی سبز-قرمز یک بیماری ارثی مغلوب در هر دو چشم و وابسته به کروموزوم x است که در مردان بیشتر دیده شده و تقریباً همیشه از مادر به پسر به ارث می رسد( زنان دو کروموزوم جنسی x  و مردان یک کروموزوم x و یک کروموزوم yدارند.برای ابتلای زنان به یک بیماری مغلوب وابسته به کروموزوم xباید هر دو کروموزوم xمعیوب باشند.در صورت نقص یکی از کروموزوم های xبیماری رخ نداده ولی قابل انتقال به فرزندان است.به ارث بردن یک کروموزوم xمعیوب از مادر کافی است تا فرزند پسر را مبتلا گرداند.بنابراین فردی که مبتلا به کوررنگی است،مادرش کوررنگ و یا ناقل بیماری بوده است.)

علاوه بر موارد ارثی، کور رنگی ممکن است بر اثر بیماری عصب بینایی یا شبکیه نیز رخ دهد. در این موارد، فقط چشم درگیر دچار کور رنگی میشود.

علائم و نشانه ها:

اشکال در تشخیص و تفکیک رنگها بارزترین شکایت بیمار است.

تشخيص:

تشخیص کوررنگی اغلب با استفاده از صفحات رنگی خاص مانند «صفحات آزمون ایشی هارا» انجام می شود. در این صفحات که نمونه هایی از آن را در شکل ۱۲-۱ میبینید اعدادی متشکل از نقطه های رنگی در زمینه ای از نقاطی به رنگ دیگر قرار گرفته اند. تشخیص این اعداد برای افراد کوررنگ مشکل است. در صورتی که مشکلی در دید رنگی بیمار تشخیص داده شود از آزمون های دقیق تری استفاده خواهد شد.

پیشگیری و درمان:

تاکنون برای کوررنگی درمانی پیدا نشده است. برای بعضی از بیماران از لنزهای مخصوصی بصورت لنز تماسی یا عینک استفاده میشود. بعلاوه میتوان به بیمار آموزش داد تا به جای تفکیک رنگ، ترتیب قرارگیری را بخاطر بسپارند. بعنوان مثال بیمار بخاطر می سپارد که چراغ قرمز (ایست) همیشه بالای چراغ راهنمایی و چراغ سبز (حرکت) در پایین قرار دارد.

توصیه ها:

تشخیص زودرس کوررنگی می تواند مانع بروز مشکلات یادگیری کودکان در سنین مدرسه شود. در این صورت بهتراست والدین کودک ،مسئولین مدرسه و معلم اورا از مشکل فرزندشان مطلع سازند.

کونژنکتیویت

کونژنکتیویت

 

ملتحمه غشاء نازک و شفافی است که بر روی سفیدی چشم(صلبیه) و سطح داخلی پلک ها را پوشانده است.

التهاب این غشاء کونژنکتیویت نامیده می شود که ممکن است به دلایل عفونی یا غیر عفونی رخ دهد.

علل:

از میان انواع غیر عفونی،شایع ترین نوع کونژنکتیویت نوع حساسیتی یا آلرژیک است.این مشکل بر اثر حساسیت به موادی از قبیل مواد آرایشی،عطر،داروها و محلول لنز های تماسی ایجاد شده و ممکن است در افرادی که حساسیت فصلی دارند دیده شود.این نوع از کونژنکتیویت مسری نیست.

نوع عفونی کونژنکتیویت بر دو نوع است.در نوع اول عفونت و التهاب حاصل از ویروس می باشد و معمولا با سرماخوردگی و گلودرد همراه است.نوع دوم کونژکنکتیویت ناشی از باکتری(باکتریال) معمولا بر اثر آلودگی با باکتری ایجاد شده و شدت آن به نوع و گونه باکتری بستگی دارد.

علائم و نشانه ها:

بارزترین علامت کونژنکتیویت قرمزی چشم بر اثر التهاب است.یک یا هر دو چشم می تواند قرمز و چسبناک شود.اما بینایی چشم تحت تاثیر قرار نمی گیرد.ممکن است احساس وجود شن ریزه یا جسم خارجی در چشم باشد که معمولاً با درد همراه نمی باشد.

در کونژنکتیویت آلرژیک معمولا هر دو چشم درگیر می شود.خارش و قرمزی همراه با اشک ریزش و تورم پلک ها پدید آمده و بیمار ممکن است بدلیل حساسیت آبریزش بینی هم داشته باشد.

در نوع ویروسی،معمولاً درگیری با یک چشم شروع شده و ممکن است در ادامه،چشم دیگر نیز درگیر شود.علائم دیگری نظیر اشکریزش شدید،ترشح آبکی و قرمزی چشم و حتی در بعضی موارد تورم پلک ها نیز دیده می شود.

کونژنکتیویت باکتریال(میکروبی) هر دو چشم را درگیر کرده و سبب ترشحی غلیظ می شود که ممکن است بخصوص هنگام بیدار شدن از خواب سبب چسبیدن پلک ها به هم گردد.علائم دیگر آن عبارتند از تورم ملتحمه و پلک ها،قرمزی،سوزش،درد و اشک ریزش.این نوع از کونژنکتیویت معمولاً ابتدا یک چشم را درگیر می کند ولی به سادگی به چشم دیگر منتقل می شود.

تشخیص:

کونژنکتیویت معمولاً در یک معاینه ساده چشم پزشکی با استفاده از اسلیت لامپ تشخیص داده می شود.در بعضی از موارد چشم پزشک ممکن است برای تشخیص نوع باکتری عامل کونژنکتیویت،ترشحات چشم را برای کشت به آزمایشگاه بفرستد.

پیشگیری و درمان:

از آنجا که انواع ویروسی و باکتریال کونژنکتیویت مسری بوده و به راحتی منتقل می شودپیشگیری نقش بسیار مهمی در جلوگیری از انتقال آلودگی به چشم دیگر بیمار و نیز سایر افراد دارد.برای پیشگیری موثر توجه به نکات زیر لازم است:

- شستشوی مرتب دست ها و خودداری از مالیدن چشم.آلودگی در بسیاری از موارد در اثر خاراندن چشم درگیر و انتقال از طریق دست آلوده اتفاق می افتد.

- استفاده نکردن از حوله و بالش مشترک.

- عدم استفاده از لوازم آرایشی مشترک نظیر خط چشم،سایه چشم و...

- استفاده نکردن از قطره های چشمی مشترک.

- شنا نکردن(بعضی از باکتری ها می توانند از طریق آب منتقل شوند)

- ضدعفونی کردن میز و پیشخوان محل کار یا آشپزخانه منزل.

- خودداری از دست دادن با دیگران.

- عدم استفاده مجدد از دستمال جهت پاک کردن چشم.بهتر است از دستمال کاغذی و به صورت یکبار مصرف استفاده شود.

- جهت پیشگیری از ابتلاء سایرین توصیه می شود که فرد بیمار تا مدت 10 روز در محل های شلوغ مثل مدرسه یا مهدکودک حاضر نشود.

در نوع آلرژیک کونژنکتیویت، کمپرس سرد و استفاده از اشک مصنوعی در موارد خفیف کمک کننده است.در موارد شدیدتر ممکن است با تجویز پزشک از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و آنتی هیستامین ها استفاده شود.در بعضی بیماران که دائماً کونژنکتیویت آلرژیک دارندممکن است از قطره های استروئیدی نیز استفاده شود.نکته قابل توجه آن است که این داروها جهت کنترل آلرژی بکار می روند و قادر به ریشه کن کردن این بیماری نیستند.بنابراین ممکن است بیمار تا مدتها جهت کنترل بیماری نیازمند مصرف دارو باشد.نکته مهم دیگر آن است که مصرف قطره های چشمی به طور مداوم،بویژه قطره های استیروئید،بدلیل احتمال بروز عوارض جدی می بایست تحت نظارت مستقیم چشم پزشک صورت گیرد.

نوع ویروسی بیماری مانند سرماخوردگی درمان خاصی ندارد و معمولاً برای آن داروی خاصی تجویز نمی شود.ولی علائم بیماری را می توان با استفاده از کمپرس سرد و اشک مصنوعی تخفیف داد.در موارد خیلی شدید نیز با توجه به نظر پزشک می توان از قطره های استروئیدی(کورتون)برای کاهش التهاب استفاده کرد.کونژنکتیویت ویروسی معمولاً ظرف سه هفته بهبود می یابد.

در درمان نوع باکتریال معمولاً از قطره ها و یا پماد های آنتی بیوتیک استفاده می شود که توسط پزشک تجویز خواهد شد.چند روز طول خواهد کشید تا چشم ها به درمان جواب دهند.اگر چشم بسیار چسبناک است با آب جوشیده سرد شده آنها را شسته،سپس با یک حوله پاک خشک و تمیز شود.به هیچ وجه از پوشش (پد) یا بانداژ بر روی چشم  استفاده نگردد.چون سبب می شود که عفونت در چشم مانده و وضعیت را بدتر کند.

توصیه ها:

هر چند کونژنکتیویت معمولاً عفونتی خفیف بوده و مشکل چندانی ایجاد نمی کند ولی گاهی ممکن است شدت یافته و منجر به مشکلات جدی تری شود.بنابراین توصیه می شود در صورت بروز علائم حتما به چشم پزشک مراجعه کنید.در طول درمان نیز چنانچه علائم شدیدتر شده، دچار درد شدید در چشم و یا تغییری در دید خود شدید حتماً پزشک معالج خود را در جریان قرار دهید.نکته دیگر اینکه اگر فرزندی به کونژنکتیویت مبتلا شود، نباید تا زمانی که درمان شود به مدرسه یا استخر برود.

گل مژه و شالازیون

گل مژه و شالازیون

 

گل مژه:

گل مژه بیماری شایعی است که می تواند افراد را در سنین مختلف گرفتار کند.این بیماری بصورت یک توده متورم،حساس و دردناک و قرمز رنگ در نزدیکی لبه پلک فوقانی یا تحتانی است که در اثر التهاب و عفونت غدد چربی یا عرق در پلک ایجاد می شود.

علل:

گل مژه در حقیقت یک آبسه کوچک است که در اثر عفونت غدد ترشح کننده چربی یا عرق پلک یا باکتری ایجاد می شود.تماس دست آلوده با چشم (بخصوص اگر با ترشحات بینی آلوده شده باشد) و التهاب لبه پلک(بلفاریت) از عوامل مهمی هستند که شانس بروز گل مژه را تشدید می کنند.

علائم و نشانه ها:

احساس سنگینی و درد پلک،ایجاد یک توده برجسته قرمز رنگ دردناک در لبه پلک،سوزش،خارش و اشکریزش از جمله علائم شایع در این بیماری هستند.گاهی خروج ترشحات چرکی از گل مژه نیز دیده می شود.تاری دید از عوارض معمول گل مژه نیست اما اگر گل مژه نسبتاً بزرگ باشد می تواند با فشار بر روی قرنیه باعث ایجاد آستیگماتیسم و تاری دید گردد.

تشخیص:

با بروز علائم بالا،بیماری براحتی قابل تشخیص است.

پیشگیری و درمان:

اکثر گل مژه ها ظرف چند روز بتدریج خودبخود بهبود می یابند و مشکل خاصی ایجاد نمی کنند.در چند روز اول،استفاده از کمپرس گرم باعث تسکین درد می شود و ممکن است به سر باز کردن گل مژه و تخلیه ترشحات چرکی کمک کند.برای این منظور یک حوله تمیز را با آب جوشیده گرم(نه داغ) مرطوب کرده و برای مدت 10 تا 15 دقیقه روی چشم مبتلا قرار دهید.ماساژ ملایم هم به تسکین درد و تخلیه ترشحات کمک می کند.ماساژ و کمپرس گرم را می توان روزی 4-3 بار انجام داد تا ترشحات تخلیه شده و گل مژه بهبود پیدا کند.هرگز سعی نکنید گل مژه را بترکانید یا به زور تخلیه کنید.این کار میتواند باعث گسترش عفونت به بافتهای مجاور و یا حتی ورود عفونت به مغز شود.اگر پس از چند روز گل مژه بهبود پیدا نکرد حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید.چشم پزشک میتواند در صورت لزوم با یک جراحی کوچک گل مژه را تخلیه کند.

در این جراحی که در مطب یا اتاق عمل انجام می شود ابندا پلک با استفاده از قطره و آمپول بی حسی،کاملا بی حس می شود به طوری که بیمار دردی احساس نخواهد کرد.سپس با برش عمودی کوچکی از پشت پلک محتویات گل مژه تخلیه می شود.این برش معمولاً نیازی به بخیه ندارد و خود بخود جوش می خورد،به علاوه چون برش در سمت داخل پلک قرار دارد محل آن از روی پلک دیده نمی شود.

بهتر است از یک پمادآنتی بیوتیک موضعی هر 3 ساعت یکبار جهت درمان و پیشگیری از سرایت بیماری به سایر غدد پلکی و فولیکول های مو استفاده گردد.در گل مژه های معمولی استفاده از قطره های آنتی بیوتیک یا آنتی بیوتیک خوراکی عموماً توصیه نمی شود.اما در بچه های کوچک یا افرادی که گل مژه های شدیداً ملتهب دارند ممکن است لازم باشد با نظر چشم پزشک از آنتی بیوتیک خوراکی برای جلوگیری از گسترش عفونت استفاده شود.

توصیه ها:

در صورت بروز گل مژه های مکرر حتماً به چشم پزشک مراجعه کنید.گاهی اوقات بیماریهای چشمی دیگر مثل بلفاریت(التهاب لبه پلک)یا مشکلات غدد ترشح کننده چربی باعث بروز گل مژه می شود که تشخیص و درمان این بیماری ها توسط چشم پزشک باعث جلوگیری از عود گل مژه خواهد شد.به علاوه گاهی بعضی از بیماریهای جدی چشمی(مثلاً تومور ها)ممکن است بصورت گل مژه های مکرر تظاهر کنند که در این موارد معاینه توسط چشم پزشک راهگشاست.

برای پیشگیری از عود گل مژه به نکته های زیر توجه کنید:

- از تماس دست آلوده با چشم جلوگیری کنید.

- بهداشت پلک را رعایت کنید.شستشوی منظم پلک ها با آب ولرم یا شستشوی لبه پلک با شامپو بچه رقیق شده می تواند از عود گل مژه جلوگیری کند.

 

 

شالازیون و کیست میبومین:

 

شالازیون یا کیست میبومین یک توده ساچمه مانند بدون درد در لبه پلک فوقانی یا تحتانی است.از ویژگی های این بیماری تورم تدریجی و بدون التهاب غده در طول چند هفته است.

علل:

شالازیون در واقع تورم غیر عفونی و استریل غدد چربی پلک است که در نتیجه انسداد مجرای غدد چربی پلک بوجود می آید و اغلب با بلفاریت (التهاب لبه پلک)همراه می باشد.

علائم و نشانه ها:

این بیماری غالباً علامتی ندارد و فقط به صورت توده ای ساچمه مانند در پلک احساس می شود. در بعضی مواقع این توده ساچمه مانند به مرور زمان بزرگتر و عفونی شده و با قرمزی و درد همراه می شود.بنابراین تمیز کردن پلک ها به طور منظم و دقیق برای پیشگیری از ایجاد این توده مهم است.

در حالت طبیعی شالازیون معمولاً به مرور زمان کوچک می شود ولی ناپدید شدن کامل آن ممکن است چند ماه طول بکشد.اگر شالازیون بزرگ شود ممکن است بر روی کره چشم فشار وارد کرده و موجب آستیگماتیسم شود.بعلاوه این توده می تواند از نظر زیبایی برای بیمار مشکل آفرین باشد.

تشخیص:

عدم وجود درد،تورم تدریجی و فقدان علائم التهابی به تشخیص و تفکیک این بیماری از سایر انواع مشابه کمک کننده است.

پیشگیری و درمان:

شالازیون کوچک و بدون علامت به درمان نیاز ندارد و در عرض چند ماه خودبخود برطرف می شود.اگر توده بزرگ بوده و به مرور زمان کوچکتر نشود ابتدا می توان از کمپرس گرم پلک به مدت 10 الی 15 دقیقه روزی 3 بار استفاده کرد.

اگر شالازیون عفونی شود پزشک آنتی بیوتیکی به شکل قرص،پماد و یا هر دو را تجویز خواهد کرد.

در صورتی که شالازیون کوچک نشده و یا باعث آزار بیمار از نظرزیبایی شود انجام جراحی کوچکی جهت برداشتن توده لازم می گردد.در طی این عمل قطره بی حسی در چشم ریخته شده و سپس پلک توسط تزریقی که ممکن است در ابتدا دردناک باشد،بطور موضعی بی حس می گردد.پس از آن پلک مبتلا بلند شده و توسط یک گیره فلزی نگه داشته می شود.برشی عمودی و کوچک در داخل پلک جایی که قابل دیدن نیست داده شده و محتویات داخل کیست با یک وسیله مخصوص برداشته می شود. در پایان پد یا محافظی برای یک ساعت روی چشم گذاشته می شود.

لازم به ذکر است که هر گونه ناراحتی ایجاد شده خفیف و ملایم خواهد بود. در بچه های کوچک انجام جراحی شالازیون با بیحسی موضعی امکان پذیر نیست. در این افراد جراحی تحت بیهوشی عمومی و در اتاق عمل انجام می شود.

پس از برداشتن پانسمان ممکن است ترشحاتی رقیق و خونی بر روی پانسمان یا در داخل چشم دیده شود.این امر طبیعی است و جای نگرانی ندارد.معمولاً این ترشحات ظرف یکی دو روز برطرف می شود.اغلب پس از انجام جراحی در محل عمل کبودی و تورم ایجاد می شود که این امر نیز طبیعی است.کبودی معمولاً ظرف 10 روز تا دو هفته برطرف می شود.

پس از عمل ممکن است چشم پزشک به بیمار توصیه کند که تا چند روز از قطره ها،پمادهای آنتی بیوتیک یا ضد التهاب استفاده کند.مصرف این داروها باعث کاهش التهاب و بهبود سریع تر محل عمل خواهد شد.

در صورت بروز درد در محل عمل می توان از مسکن های معمولی مثل استامینوفن برای کنترل درد استفاده کرد.

توصیه ها:

  • تمیز کردن پلک ها بطور منظم و دقیق و رعایت بهداشت برای پیشگیری از ایجاد شالازیون بسیار مهم است.
  • در صورت عود مکرر شالازیون،نمونه برداری از پلک(بیوپسی)توصیه می شود.

مگس پران

مگس پران

 

آیا هرگز برایتان پیش آمده است که هنگام خیره شدن به یک زمینه صاف(مثلاً یک کاغذ سفید یا آسمان آبی) متوجه ذرات کوچک غبار مانندی شوید که جلوی چشمتان بالا و پایین می روند و هرچه پلک می زنید باز هم مثل یک سایه کوچک در جلوی چشمتان قرار دارند؟ این سایه های مزاحم را اصطلاحاً مگس پران می گویند.

علل:

مگس پران عارضه بسیار شایعی است و با گذشت سن شیوع آن افزایش می یابد به طوری که بیش از 60 الی 70 درصدافراد بالای 60 سال مگس پران را تجربه کرده اند.

زجاجیه مایع ژله مانندی است شبیه سفیده تخم مرغ خام که بخش اعظم داخل کره چشم ( از پشت عدسی تا روی شبکیه )را پر کرده است و به حفظ ساختمان کروی چشم کمک می کند و شبکیه را در جای خودش نگه می دارد.ساختمان زجاجیه از یک شبکه اسفنجی متشکل از رشته های خیلی ظریف ایجاد شده که مقادیر فراوان آب و مواد محلول را در خود جای داده و به آن حالت ژله ای بخشیده است.رشته های موجود در زجاجیه در قسمت های خارجی تر زجاجیه متراکم ترند و اتصالات نسبتاً محکمی به لایه های داخلی شبکیه دارند.

رشته های موجود در زجاجیه در بچه ها و افراد جوان معمولاً بسیار ظریف است و دیده نمی شود.اما با بالا رفتن سن این رشته ها ضخیم تر شده و در بعضی جاها به هم می چسبند و باعث ایجاد کدورت می شوند که سایه این کدورت در شبکیه به صورت مگس پران احساس می شود.به علاوه در بسیاری از افراد مسن بخشی از رشته های محیطی زجاجیه که به شبکیه متصل بوده از جای خود کنده شده و به داخل بخش های مرکزی زجاجیه می افتد.این حالت که آن را جداشدگی خلفی زجاجیposterior vitreos detachment-- PVD)) می نامند شایعترین علت ایجاد مگس پران است.گاهی اوقات هم وجود التهاب داخل چشمی(یووئیت) سبب تجمع سلول های التهابی در زجاجیه شده و سبب ایجاد مگس پران می شود.یک علت دیگر مگس پران وجود خونریزی در داخل زجاجیه است.مثلا در افراد مبتلا به دیابت ممکن است خونریزی خفیف چشمی ابتدا به صورت یک مگس پران دیده شود.

سن بالای 60 سال،ابتلا به نزدیک بینی سابقه ضربه و جراحی چشم بخصوص جراحی آب مرواریداحتمال ابتلا به مگس پران را بیشتر میکند.

علائم و نشانه ها:

مگس پران در حقیقت سایه کدورت های موجود در مایع زجاجیه است که روی شبکیه می افتد و به صورت یک سایه تیره دیده می شود.معمولاً با حرکت دادن چشم مگس پران هم حرکت می کند.اما چون جهت حرکت آن در خلاف جهت حرکت چشم می باشد نمیتوان آن را با چشم تعقیب کرد.

سابقه طولانی ابتلا به مگس پران بدون عارضه معمولاً خطرناک نبوده و بسیاری از افراد مدت ها مبتلا به مگس پران بوده اند بدون آنکه مشکل خاصی پیدا کنند.اما بروز موارد جدید می تواند ناشی از مشکلات جدی چشمی باشد.البته همانطور که گفته شد شایعترین علت بروز مگس پران جدید جداشدگی خلفی زجاجیه است که به خودی خود خطری ندارد اما گاهی در حین جدا شدن زجاجیه بخشی از شبکیه نیز همراه با آن کنده می شود و باعث ایجاد سوراخ یا پارگی در پرده شبکیه میگردد که می تواند سبب جدا شدن پرده شبکیه و مشکلات شدید بینایی شود.

تشخیص:

تشخیص علت ایجاد مگس پران بدون معاینه دقیق چشم پزشکی امکان پذیر نیست.بنابراین لازم است تمام افرادی که اخیراً مبتلا به مگس پران شده اند حتماً توسط چشم پزشک معاینه شوند.برای انجام معاینه ابتدا مردمک با استفاده از قطره های مخصوص باز شده و سپس با استفاده از لنزها و وسایل مخصوص زجاجیه و شبکیه معاینه می شود.در صورتی که در معاینه هیچ مشکلی بجز جداشدگی خلفی زجاجیه وجود نداشته و شبکیه سالم باشد معمولاً خطری بیمار را تهدید نکرده و اقدام خاصی لازم نیست.اما در مواردیکه پرده شبکیه آسیب دیده باشد و خونریزی یا التهاب داخل چشمی وجود داشته باشد باید درمان انجام شود.

گاهی با یک نوبت معاینه نمی توان علت دقیق مگس پران را تشخیص داد. در این حالت معمولاً لازم است معاینه تا زمان حصول اطمینان از عدم وجود خطر در فواصل 2 تا 3 هفته یک بار تکرار شود.

نکته مهم آن است که مگس پران در صورت همراهی با پارگی شبکیه پس از چند هفته خود بخود کاهش می یابد.بنابراین حتی در صورت بهبود خودبخود موارد جدید،لازم است معاینه کامل چشم انجام شود.

پیشگیری و درمان:

همانطور که قبلا گفته شد مگس پران معمولاً خطرناک نبوده و نیازی به درمان ندارد.در اکثر موارد پس از چند هفته تا چند ماه مگس پران به تدریج کوچک شده و فرد نیز عادت می کند که آن را نادیده بگیرد.اما در مواردیکه مگس پران با سوراخ یا پارگی پرده شبکیه همراه باشد ممکن است نیاز به اقدامات درمانی مثل لیزر یا عمل جراحی برای جلوگیری از پارگی پرده شبکیه وجود داشته باشد.

توصیه ها:

همانطور که گفته شد مگس پران های قدیمی که سالها وجود داشته و تغییر خاصی پیدا نکرده اند معمولاً بی خطر می باشند.اما در موارد زیر لازم است حتما به چشم پزشک مراجعه شود:

  • مگس پرانی که جدیداً ایجاد شده است حتی اگر پس از چند هفته خود به خود برطرف شده باشد.
  • مگس پران قدیمی که جدیداً بزرگتر شده یا تغییر دیگری پیدا کرده است.
  • مگس پران همراه با جرقه حتی اگر پس از چند روز جرقه خود به خود برطرف شده باشد.
  • مگس پران همراه با کاهش بینایی،تاری دید یا احساس وجود پرده در جلوی چشم(این علامت بسیار مهم است و ممکن است ناشی از کنده شدن بخشی از شبکیه باشد که به درمان فوری نیاز دارد)

ناخنک

ناخنک

 

ناخنک یک ضایعه مثلثی است که از سفیدی چشم(ملتحمه) در بخش داخلی چشم روی قسمت شفاف چشم(قرنیه) کشیده می شود.این ضایعه ناشی از رشد خوش خیم بافت پیوندی و رگ های ملتحمه است.ناخنک معمولاً ابتدا به صورت یک سفیدی روی ملتحمه ایجاد می شود که به تدریج به سمت قرنیه رشد می کند.به علت وجود رگ های زیاد معمولاً رنگ ناخنک صورتی یا قرمز است.ناخنک گاهی ملتهب شده و باعث سوزش و خارش و اشک ریزش می شود.در بعضی مواقع ناخنک رشد زیادی کرده و تا وسط قرنیه می رسد و در نتیجه جلوی دید را می گیرد.به علاوه ناخنک های کوچکتر هم می توانند با تغییر شکل قرنیه باعث ایجاد آستیگماتیسم شوند و دید افراد را تار کنند.

علل:

اگرچه علت بیماری دقیقاً مشخص نیست ولیکن نور آفتاب،هوای خشک و گرم،گرد و غبار و زمینه ارثی را از عوامل موثر در ایجاد آن می دانند.

علائم و نشانه ها:

در صورت کوچک بودن ناخنک،به غیر از اختلال در زیبایی در ظاهر،علامت یا مشکل دیگری دیده نمی شود.ولی در صورت رشد زیاد می تواند باعث اختلال در دید و یا عفونت گردد.

تشخیص:

در هنگام معاینه توسط چشم پزشک،ناخنک به راحتی قابل تشخیص است.

پیشگیری و درمان:

اشعه ماوراء خورشید در ایجاد ناخنک موثر دانسته شده است.بنابراین توصیه می شود افرادی که در مناطق آفتابی زندگی می کنند و مدت زیادی در معرض تابش آفتاب قرار دارندحتماً از کلاه های لبه دار و عینک آفتابی استفاده کنند.همچنین باد شدید و گرد و خاک ممکن است با تحریک چشم در ایجاد ناخنک موثر باشد.

در افرادی که ناخنک دارندمعمولاً ورود آب به چشم ها(در موقع شستن صورت یا حمام کردن) باعث تحریک چشم و ایجاد سوزش و قرمز شدن چشم ها می گردد.بنابراین این افراد باید دقت کنند که حتی الامکان آب وارد چشمشان نگردد.

اگر ناخنک کوچک باشد و ظاهر ناخوشایندی نداشته باشد و باعث قرمزی و سوزش چشم ها نشود نیاز به درمان خاصی ندارد.چنانچه ناخنک ملتهب شده،ایجاد سوزش و قرمزی در چشم کند مصرف قطره های اشک مصنوعی به صورت مکرر ممکن است باعث تسکین علائم گردد.در مواردی که ناخنک التهاب شدیدی پیدا کرده است می توان با نظر چشم پزشک یک دوره درمان با قطره های استروئیدی(کورتون) یا سایر قطره های ضد التهابی را تجربه کرد.

در مورد ناخنک های بزرگترکه از لحاظ ظاهر و زیبائی آزاردهنده هستند یا با ایجاد آستیگماتیسم باعث تاری دید شده اند می توان برای برداشتن ناخنک از جراحی استفاده کرد.البته اگر ناخنک به صورت ساده برداشته شود احتمال عود آن زیاد است.در افراد جوان و افرادی که ناخنک ملتهب دارند در نیمی از موارد عود دیده می شود.عمل جراحی می تواندتحت بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام گیرد.بنا به صلاحدید پزشک قطره های چشمی ضد عفونت و ضد التهاب تا چندین هفته پس از عمل جراحی باید توسط بیمار استفاده شود.قرمزی مختصر در ناحیه عمل شده،معمولا ظرف 2 تا 3 ماه بطور کامل از بین می رود.برخی داروهای ضد ناخنک بسیار سمی می باشند.لذا در صورت تجویز،بیمار باید مرتباً توسط پزشک ویزیت شود تا از عوارض دارو جلوگیری گردد.

در ناخنک های خیلی بزرگ که مرکز قرنیه را هم درگیر کرده اند علاوه بر اقدامات فوق ممکن است پیوند لایه ای قرنیه برای اصلاح شکل قرنیه نیز لازم باشد.

توصیه ها:

  • جهت جلوگیری از آثار سوء اشعه های خورشید حتماً از عینک آفتابی استفاده شود.
  • از کار طولانی در محیط های گرم و خشک و پر گرد و غبار تا جای ممکن پرهیز شود.
  • از مصرف قطره های مختلف بدون تجویز چشم پزشک خودداری شود.
  • قطره های ضد التهاب معمولاً دارای عارضه هستند و حتماً باید توسط چشم پزشک تجویز شوند.

لازم به ذکر است که برخی از تومور های چشمی ممکن است در ابتدا با ناخنک اشتباه شوند.پس در مواردی که ناخنک رشد خیلی سریعی دارد و یا مکرراً عود می کند باید توسط چشم پزشک موردمعاینه قرار بگیرد.

نحوه مصرف قطره

نحوه مصرف قطره

 

از آنجایی که چشم عضوی در دسترس است،اکثر داروهای مورد استفاده از جهت درمان بیماریهای چشمی جهت استفاده موضعی،معمولا بصورت قطره یا پماد ساخته می شوند.اثر بخشی سریعتر دارو در موضع،کاهش عوارض جانبی سیستمیک دارو و استفاده از دوز کمتری از دارو جهت اثر بخشی از فواید مصرف موضعی قطره ها و پمادهای چشمی است.

استفاده از قطره و پماد معمولاً باعث ایجاد سوزش موقتی در چشم و در نتیجه تحریک اشک ریزش می گردد.اشکریزش موجب دفع بخشی از دارو از چشم شده و اثر بخشی را کاهش می دهد.بنابراین یادگیری نحوه صحیح استفاده از قطره های چشمی در کنار نگهداری مناسب آنها موجب افزایش اثر دارو و جوابدهی بهتر آن می گردد.

در هنگام استفاده از قطره های چشمی و پمادها همیشه باید دستورالعمل های استفاده از داروها به دقت خوانده شود.بعضی از قطره ها باید در یخچال نگهداری شوند و همه قطره ها باید تا حدود یک الی یک و نیم ماه بعد از باز شدن استفاده شوند.همیشه باید فقط از قطره هایی که توسط پزشک تجویز شده اند استفاده کرد.

قبل از استفاده از قطره های چشمی حتماً کنترل کنید که داروی مورد نظر تجویز شده را دریافت کرده اید.

برای استفاده از داروهای چشمی باید به روش زیر اقدام کرد:

- در ابتدا دستها را با آب و صابون شسته و خشک کنید.در جلوی آینه نشسته و بطری باز شده را بین انگشت شست و اشاره نگه داشته و سر خود را خم کرده و به آرامی پلک تحتانی خود را در زیر مژه ها گرفته و به ملایمت آن را از چشم دور کنید.

- در حالیکه به سمت بالا نگاه می کنید یک قطره از محلول را در شیار بین پلک تحتانی چشم خود بچکانید.مراقب باشید که نوک بطری به چشم شما برخورد نکند.

- در حالیکه به پائین نگاه می کنید،به آرامی پلک تحتانی را در مجاورت پلک فوقانی قرار دهید.

- برای دو دقیقه یا بیشتر،در حالیکه پلک ها بسته هستند با انگشت اشاره قسمتی را که بین زاویه داخلی چشم و بینی قرار دارد به آرامی فشار دهید.این عمل سبب می شود که قطره از مجرای اشکی خارج نشده و به سمت بینی سرازیر نشود.حال می توان در صورت تجویز پزشک، قطره دوم در چشم چکانده شود.چنانچه به بیش از یک نوع قطره احتیاج است حداقل 5 دقیقه تا شروع قطره بعدی صبر کنید.

- همانطور که گفته شد،تحریک شدن چشم توسط قطره ها گاهی سبب اشک ریزش و هدر رفتن دارو می شود.بنابراین طرز استفاده از قطره های چشمی را به درستی دنبال کنید تا از هدر رفتن آن جلوگیری شود.

- پماد چشمی هم به همان روش استفاده از قطره،استفاده می شود.برای این کار باید یک نوار باریک از پماد به اندازه طول عنبیه(قسمت رنگی چشم)به بیرون فشار داده شده و در لبه پلک تحتانی گذاشته شود.از آنجایی که پخش شدن پماد در چشم می تواند موجب تاری دید شود معمولاً برای شب تجویز شده و بهتر است قبل از رفتن به رختخواب استفاده شود.

- در صورت بروز هر گونه عارضه با پزشک خود تماس بگیرید.

خشکی چشم 2

خشکی چشم 2

پیشگیری و درمان:

باید توجه داشت که مشکلات ناشی از خشکی چشم ممکن است بسیار خفیف یا بسیار شدید باشد.در موارد خیلی خفیف ممکن است صرفاً عمل به توصیه های کلی باعث بهبود علائم گردد.اما در موارد شدید تر ممکن است به اقدامات مختلف درمانی نیاز باشد.

دارمان با استفاده از داروها:

- قطره های اشک مصنوعی: قطره های اشک مصنوعی شایع ترین داروهایی هستند که در درمان خشکی چشم بکار میروند معمولاً علائم خشکی چشم را برطرف می کنند.در موارد خفیف و متوسط معمولاً روزی 4-3 باراستفاده از قطره اشک مصنوعی برای رفع علائم کافی است.اشک مصنوعی در کارخانه های مختلف داروئی ساخته می شود ممکن است محصولات یک کارخانه خاص با چشم سازگاری بیشتری داشته باشد.بنابراین بهتر است با مشورت با پزشک، محصولات مختلف را شناسایی کرده و فرآورده ای که با چشم سازگاری بیشتری داردانتخاب شود.برخی از انواع قطره های اشک مصنوعی به سرعت از داخل چشم شسته می شوند و برای مدت کوتاهی علائم را برطرف می کنند.انواع دیگر قطره ها چسبندگی بیشتری داشته  و مدت بیشتری در چشم می مانند.بنابراین اثر آنها تا چندین  ساعت پایدار می ماند .نکته مهم آن است که در ساخت برخی از اشکهای مصنوعی از مواد نگهدارنده استفاده می شود.این نگهدارنده ها در برخی از افراد باعث تحریک و بدتر شدن علائم چشمی می گردد.بنابراین بخصوص اگر قطره اشک مصنوعی مکرراً (بیشتر از 4 بار در روز)استفاده می شود با مشورت با پزشک قطره ای استفاده شود که فاقد مواد نگهدارنده باشد.

- پمادهای چشمی: توصیه می شود در مواردی که علائم خشکی چشم در موقع خواب هم وجود دارد قبل از خواب پمادهای ساده چشمی استفاده گردد.این پمادها باعث چرب و مرطوب شدن سطح چشم می شوند.معمولاً استفاده از پماد در طول روز توصیه نمی شود.چون علاوه بر آنکه باعث تاری دید می شود اثر قطره های اشک مصنوعی را نیز کاهش می دهد.

-آنتی بیوتیک خوراکی: در مواردی که التهاب لبه پلک ها و غدد چربی در ایجاد خشکی چشم نقش داشته باشد گاهی استفاده از آنتی بیوتیک های خوراکی تحت نظر چشم پزشک می تواند به بهبود علائم کمک کند.

-استفاده از شامپو بچه: در مواردی که التهاب پلک ها باعث ایجاد خشکی چشم شده باشد شستشوی لبه پلک ها با شامپو بچه رقیق شده با برداشتن چربی اضافه به بهبود علائم کمک می کند.

درمان با استفاده از جراحی:

در موارد نسبتاً شدید خشکی چشم ممکن است با اقدامات فوق بهبودی کافی ایجاد نشود. در این موارد استفاده از روش های جراحی برای بهبود خشکی چشم ضروری است.

- بستن سوراخ های خروج اشک: در این روش سوراخ های خارج کننده اشک از چشم بصورت موقت یا دائمی بسته می شوند.همانطور که بستن راه آب سینک ظرفشوئی باعث باقی ماندن آب در سینک می گردد،با بستن سوراخ های خروجی اشک نیز می توان باعث باقی ماندن اشک در چشم و مرطوب ماندن چشم ها شد.اگر قطره ها و پمادها موثر واقع نشوند مسدود کردن مدخل کانال اشکی با یک پلاک پلاستیکی در بخش سرپائی کلینیک،مانع تخلیه اشک و ذخیره شدن آن می گردد.

- بستن پلک ها: در مواردی که فلج پلک ها یا اشکالات ساختمانی آنها باعث باز ماندن چشم و تبخیر اشک شود با بستن موقتی بخشی از پلک ها می توان سطح تبخیر اشک را کمتر کرده و به درمان خشکی چشم کمک کرد.

- پیوند قرنیه: در مواردی که خشکی چشم شدید باعث ایجاد کدورت یا زخم قرنیه شده باشد ممکن است برای کمک به بهبود دید نیاز به جراحی پیوند قرنیه باشد.البته نتیجه پیوند قرنیه در این موارد معمولاً چندان خوب نیست.

به یاد داشته باشید که خشکی چشم علاوه بر ایجاد ناراحتی در صورت تشدید یا عدم درمان و پیگیری ممکن است باعث ایجاد لک قرنیه و کاهش دائمی دید شود.بنابراین درمان خشکی چشم نه فقط برای راحتی چشم ها،بلکه برای سلامت چشم و حفظ بینائی اهمیت دارد.بعلاوه وجود خشکی چشم می تواند نتیجه اعمال جراحی اصلاح دید (مثل لیزیک) را نیز تحت تاثیر قرار دهد.معمولا در صورت وجود خشکی چشم،ترمیم قرنیه پس از عمل جراحی با تاخیر انجام می شود.همچنین در افراد مبتلا به خشکی چشم احتمال ایجاد عارضه پس از جراحی چشم بیشتر است.از طرف دیگر پس از انجام جراحی لیزیک معمولا علائم خشکی چشم بدتر می شود.بنابراین در صورتی که از خشکی چشم رنج می برید و قصد دارید عمل لیزیک انجام دهید حتما در این موارد با پزشک مشورت کنید.

توصیه ها:

  • در صورتی که به علت وجود علائم فوق به خشکی چشم مشکوک شدید حتما با پزشک مشورت کنید.
  • در طول روز مایعات کافی بنوشید.این امر به مرطوب نگه داشتن بافت های بدن و از جمله سطح چشم کمک می کند.
  • در مواقعی که کار چشمی طولانی مدت انجام می دهید سعی کنید بصورت ارادی پلک بزنید.به صفحه مانیتور،تلویزیون و کتاب خیره نشوید.هر 5 تا 10 دقیقه یک بار برای چند ثانیه پلک ها را ببندید.
  • از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار یا دود سیگار پرهیز کنید.در محیط های خشک و در هوای طوفانی حتی الامکان از عینک(آفتابی یا طبی) استفاده کنید.
  • در فصول سرد سال که در داخل منزل از وسایل گرمازا استفاده می شود برای مرطوب نگه داشتن فضای اتاق از دستگاه بخور استفاده کنید.
  • چشم ها را نمالید.مالیدن چشم ها باعث تحریک بیشتر و بدتر شدن علائم می گردد.
  • توجه کنید که علائم خشکی چشم چه وقت هایی بهتر و چه وقت هایی بدتر شده واز عواملی که باعث بدتر شدن علائم می شود پرهیز کنید.
  • اگر چشم شما خشک است و احساس شن ریزه،زخم و یا سوزش در چشم دارید،اشک های مصنوعی سبب مرطوب شدن و کاهش ناراحتی در چشم شما می گردند ولی باید به تعداددفعات زیادی در طول روز مورد استفاده قرار گیرند.
  • اگر در طول شب چشم شما خشک شود،هنگام صبح چشمانتان به سختی باز شده و مژه های شما به هم می چسبد استفاده از یک پماد لوبریکانت(پماد روان کننده)قبل از رفتن به بستر می تواند کمک کننده باشد.
  • قطره ها و پمادها باید بطور منظم استفاده شوند.اگر از آنها استفاده نکنید علائم شما مجدداً بر خواهد گشت.از رفتن به مکانهایی که خشک و دودآلود است پرهیز کنید.چون سبب بدتر شدن خشکی چشم شما می شود.استفاده از مرطوب کننده های هوای  اتاق و یا ظرف آبی که روی یک گرم کننده قرار دارد(بخور) کمک کننده است.همچنین بستن اطراف عینک در بیمارانی که مبتلا به خشکی شدید چشم هستند بسیار مفید واقع شده است.
  • شما می توانید اشک های مصنوعی و پمادهای چشمی را بدون نسخه از داروخانه خریداری کنید و با استفاده از تمام انواع،مناسب ترین محصول را برای چشم خود پیدا کنید.

 

بلفاریت یا التهات پلک

بلفاریت یا التهات پلک

بلفاریت التهاب لبه پلک است که معمولاً دو طرفه می باشد.این بیماری شایع بوده و از زمان کودکی آغاز شده،معمولاً در تمام طول زندگی ادامه یافته و در دهه هفتم و هشتم علائم آن بیشتر نمایان می گردد.خلاص شدن از آن بطور کامل بسیار دشوار است.

علل:

این بیماری بر اثر یک ابتلاء به یک عفونت خفیف باکتریایی یا بیماری پوستی منتشر مثل درماتیت شوره ای(سبورئیک) ایجاد می شود.در هر دو نوع بیماری شخص مستعد ابتلاء به عفونت های مکرر ملتحمه(کونژنکتیویت) می باشد.

علائم و نشانه ها:

علائمی که معمولاً در بلفاریت دیده می شود عبارتند از خارش،سوزش،اشکریزش،احساس جسم خارجی یا شن ریزه در چشم،خشکی و قرمزی لبه پلک،چسبیدن لبه پلکها به یکدیگر به ویژه هنگام صبح،پوسته پوسته شدن روی مژه ها و در گوشه چشم یا روی پلک غالباً به همراه شوره سر،ابروها و گوش می باشد.بلفاریت گاه با کیست و گل مژه(عفونت غدد ریز در محل اتصال مژه هابه لبه پلک)روی پلک ها همراه می شود.

در صورت وجود چنین علائمی مراجعه به چشم پزشک لازم است.چنانچه بلفاریت ناشی از عفونت میکروبی باشد ممکن است در دراز مدت سبب ضخیم شدن لبه های پلک،متسع شدن مویرگها،رشد مژه ها بطرف داخل چشم(تریکیاز)،ریزش مژه ها،برگشتن پلک به طرف خارج(اکتروپیون)یا داخل(آنتروپیون)شود.همچنین قرنیه ممکن است خراشیده گردد.قرمزی و ناراحتی چشم اغلب در اثر محرک های موجود در هوا مثل دود سیگار،بخار،دود ناشی از آشپزی و گاهی بدنبال استفاده از لوازم آرایشی چشم تشدید می شود.

تشخیص:

شوره ها معمولاً در انواع میکروبی خشک بوده،پلک ها زخمی هستند و مژه ها تمایل به ریزش دارند.ولی در انواع شوره ای(سبورئیک) قرمزی لبه پلک ها کمتر بوده،پلک ها زخمی نیستند و شوره ها نیز چرب تر هستند.تفکیک این علائم پزشک را در تشخیص علت ابتلاء یاری میکند.

پیشگیری و درمان:

آگاه نمودن بیمار از ماهیت و سیر بیماری بسیار مهم است.تفهیم این نکته ضروری است که بیماری پدیده ای مزمن بوده و تا آخر عمر گریبانگیر بیمار میباشد و اگر درمان متوقف شود،التهاب و عفونت مجدداً بر خواهد گشت.بنابراین منظور از درمان رفع وضعیت فعلی نیست بلکه هدف درمان،جلوگیری از رخ دادن مجدد آن است.

درمان بلفاریت ممکن است مشکل باشد.زیرامعمولاً عود کننده است.بسته به نوع آن درمان ممکن است شامل کمپرس گرم روی پلک ها،تمیز کردن آنها،استفاده از آنتی بیوتیک و یا ماساژ پلک باشد.اگر بلفاریت سبب خشکی چشم شود ممکن است استفاده از قطره های اشک مصنوعی یا پمادهای روان کننده(که سبب کم شدن اصطحکاک پلک با سطح چشم می شود) هم لازم باشد.گاهی برای کنترل التهاب از داروهای حاوی استروئید(کورتون دار) هم استفاده می شود ولی اثرات جانبی این داروها مانع استفاده دراز مدت از آنهاست.لازم به ذکر است که مصرف قطره آنتی بیوتیک و استروئید معمولاً پس از دو تا سه هفته قطع می گردد ولی سشتشوی مژه ها با شامپو برای همیشه ادامه خواهد یافت.

پوسته ها موجب انسداد غدد چربی پلک و ایجاد التهاب می گردند.کمپرس گرم سبب شل شدن پوسته های روی چشم و جدا شدن راحت تر آنها میشود.برای انجام کمپرس گرم ابتدا دستها را بشویید و حوله ای که با آب گرم مرطوب شده است را روی چشمان بسته خود قرار دهید.در ابتدای دوره درمان،چشم پزشک ممکن است این کار را 4 بار در روز و هر بار به مدت 5 دقیقه تجویز کند.پس از آن کمپرس گرم ممکن است یک بار در روز و به مدت چند دقیقه کافی باشد.

تمیز کردن پلک ها برای درمان بلفاریت ضروری است.چشم پزشک ممکن است برای تمیز کردن پلک ها استفاده از آب به تنهایی،آب نمک،شامپو بچه رقیق شده با آب گرم،و یا داروهای خاصی را که برای شستشوی پلک وجود دارند برای مدت حداقل 2 دقیقه توصیه کند.برای تمیز کردن پلک ها ابتدا دستها را شسته و سپس یک حوله تمیز،گوش پاک کن یا یک تکه گاز را در داخل آب جوشیده ای که سرد شده است بزنید.به آرامی حوله یا گوش پاک کن را در طول مژه ها و لبه پلک از داخل به خارج بکشید.سپس پلک ها را با آب سرد بشویید.پس از آن با استفاده از یک حوله،گوش پاک کن یا پارچه تمیز دیگر همین کار را برای چشم دیگر انجام دهید.در دو تا سه هفته اول درمان،انجام این کار ممکن است چندین بار در روز لازم باشد.ولی با ادامه درمان،یک بار در روز کافی است.

در بعضی موارد بلفاریت به بیمار توصیه میشود از شامپوهای ضد شوره برای سر و ابروها نیز استفاده کند.

درمان آنتی بیوتیکی تنها در بعضی موارد لازم است.چشم پزشک ممکن است در این موارد یک پماد آنتی بیوتیک موضعی و یا آنتی بیوتیک خوراکی تجویز کند.

در صورتی که غدد چربی پلک ها نیز اختلال عملکرد داشته باشند ممکن است ماساژ پلک برای خارج کردن چربی اضافی لازم باشد.نحوه انجام ماساژ در این موارد توسط چشم پزشک به بیمار آموزش داده می شود.

ممکن است چشم پزشک از بیمار بخواهد در صورتی که از لنز تماسی استفاده می کرده است در طول درمان بلفاریت و حتی بعد از آن از لنز استفاده نکند.در شرایط خاص برای بعضی از این بیماران لنزهای با نفوذ پذیزی بالا تجویز شده یا توصیه می شود که دفعات تعویض لنز را بیشتر کند.در صورت بروز هرگونه مشکل باید از روش دیگری برای اصلاح عیب انکساری استفاده کرد.

(توجه:یک روش ساده کنترل و درمان بلفاریت در غالب موارد شستشوی لبه پلک ها هر شب با شامپو بچه به مدت یک دقیقه و استفاده از پماد ضدالتهاب قبل از خواب ودر طول روز در صورت سوزش یا خارش و قرمزی استفاده از قطره اشک مصنوعی می باشد.در صورت کمتر شدن علائم این کار یک شب در میان و بعد هفته ای دو بار توصیه می شود.)

توصیه ها:

- رعایت بهداشت در کنترل بیماری بسیار کمک کننده است.

- اگر پوست شما چرب است،برای کاهش ترشح چربی یک دستمال گرم تمیز را برای حدود 2 تا 3 دقیقه روی چشم های خود در حالیکه بسته هستند قرار دهید.

- دستها باید قبل از شروع درمان کاملاً شسته شوند.

- وجود یک آینه و نور مناسب در هنگام پاک کردن چشم ها الزامی است.

- بهتر است حتی المقدور از مواد آرایشی چشمی نیز پرهیز گردد.زیرا علاوه بر تحریک چشم ممکن است مانع شستشوی پلک و ماساژ درمانی مناسب گردد

عیوب انکساری

عیوب انکساری

در این بخش با انواع عیوب انکساری مانند نزدیک بینی،دوربینی،آستیگماتیسم،پیرچشمی و....آشنا خواهید شد.

آستیگماتیسم

آستیگماتیسم

آستیگماتیسم اختلالی در دید است که تاری دید حاصل از آن بدلیل نامنظم بودن شکل قرنيه، قسمت شفاف جلوی چشم، یا در بعضی موارد انحنای عدسی داخل چشم است. نامنظم بودن شکل قرنیه یا عدسی مانع تمرکز مناسب نور بر روی شبکیه، صفحه حساس به نور در پشت چشم، شده و در نتیجه دید در هر فاصله ای تار خواهد بود.

آستیگماتیسم بیماری نسبتاً شایع است. بیشتر افراد به درجاتی از آستیگماتیسم مبتلا هستند. مقادیر خفيف آستیگماتیسم معمولاً اختلالی در دید ایجاد نکرده و ندرتاً نیازمند درمان است. در عوض درجات بالای آن موجب تاری و اختلال دید و ناراحتی در چشم و سردرد می شود.

آستیگماتیسم معمولاً به همراه اختلالات انکساری دیگر همچون نزدیک بینی (میوپی) و یا دوربینی (هایپروپی) دیده می شود. به مجموع این اختلالات عیوب انکساری گفته می شود زیرا این حالات نتیجه ناتوانی چشم در خم کردن و شکست پرتوهای نورانی است.

علل:

انحنای نامتناسب قرنیه یا عدسی در درجات مختلف باعث می شود تا بجای خمیدگی منظم و شکل کروی مناسب(مثل توپ بسکتبال)، قرنیه یا عدسی تخم مرغی شکل شده و نتوانند شعاع های نورانی را در یک نقطه متمرکز کنند.در نتیجه دید در هر فاصله ای نامتمرکز و تار خواهد شد.

در بعضی مواقع آستیگماتیسم در پی صدمه به چشم یا جراحی چشمی ایجاد می شود. گاهی نیز مخروطی شدن قرنیه در پی نازک شدن آن (کراتوکونوس) منجر به ایجاد مقادیر بالای آستیگماتیسم می شود که گاهی با عینک اصلاح پذیر نیست. دستیابی به دید واضح در قوز قرنیه نیاز به استفاده از لنز تماسی دارد و حتی در صورت پیشرفت این حالت ممکن است پیوند قرنیه ضرورت یابد.

علت اصلی ابتلاء به آستیگماتیسم ناشناخته است. این حالت می تواند ارثی بوده و از بدو تولد وجود داشته باشد، با رشد کودک تغییر کند و حتی با گذشت زمان بهتر یا بدتر گردد.

علائم و نشانه ها:

تاری دید بخصوص در نگاه به نور و خطوط منظم و مشکل در رانندگی بویژه در شب از علائم این عیب انکساری است.

تشخيص:

آستیگماتیسم را می توان با انجام معاینات چشمی جهت بررسی میزان تمرکز نور تشخیص داده و با این روش میزان قدرت عدسی مورد نیاز جهت جبران دید کاهش یافته را تعیین کرد. این معاینات معمولاً شامل موارد زیر هستند:

حدت بینایی: در قسمتی از معاینات از بیمار خواسته می شود تا حروفی را روی صفحه ای که در چند متری بیمار است بخواند. در این آزمایش حدت بینایی بیمار اندازه گیری شده و به شکل کسری مشابه 40/20ثبت می شود.میزان طبیعی حدت بینایی ۲۰ / ۲۰ است.

کراتومتری : کراتومتر وسیله ای است که با آن انحنای قرنیه سنجیده می شود. با تابش دایره ای نورانی به قرنیه و ثبت انعکاس آن می توان دقيقاً انحنای سطح قرنیه را محاسبه کرده، اندازه گیری این انحنا جهت تعیین دقیق لنز تماسی مناسب چشم ضروری است. گاهی از روش پیشرفته تری به نام توپوگرافی قرنیه جهت ثبت اطلاعات و جزئیات بیشتر در مورد انحنای قرنیه استفاده می شود.

پیشگیری و درمان:

بیمار مبتلا به آستیگماتیسم می تواند هر یک از روشهای درمانی زیر را جهت اصلاح دید خود انتخاب کند:

. استفاده از عینک

استفاده از لنزهای تماسی

اورتوكراتولوژی

لیزر درمانی یا سایر جراحی های انکساری

آستیگماتیسم را می توان با تغییر شکل قرنیه با استفاده از اشعه لیزر بسیار متمرکز نیز اصلاح کرد. دو روش معمول مورد استفاده شامل کراتکتومی فوتورفراکتیو (PRK)و  LASIK است.

درPRK لایه سطحی پوشش قرنیه برداشته می شود.در مقابل LASIKبافتی از سطح قرنیه بر نداشته و صرفاً لایه های داخلی را اصلاح می کند.جهت انجام لیزیک سطح قرنیه بریده شده و به شکل یک دریچه کنار زده می شود،سپس از لیزر جهت برداشتن میزان مشخص و دقیقی از لایه های زیرین استفاده شده و دریچه کنار زده شده مجدداً به جای خود باز می گردد تا ترمیم شود.هر دو روش با اصلاح شکل قرنیه موجب تمرکز مناسب نور روی شبکیه خواهند شد.

امروزه برای بیماران مبتلا به آستیگماتیسم روشهای درمانی گوناگون و متنوعی در دسترس است که با مشاوره مناسب با چشم پزشک می توان مناسب ترین روش درمانی را انتخاب کرد.

استفاده از عینک اولین انتخاب در درمان آستیگماتیسم است. امروزه انواع گوناگونی از عدسی ها و قاب های عینک متناسب با هر سن و سلیقه ای در دسترس است و عینک دیگر تنها وسیله درمانی برای اصلاح دید نبوده که با وجود تنوع در اندازه جنس و رنگ قاب ها در مد و مبحث زیبایی نیز جا باز کرده است.

برای بعضی از افراد لنزهای تماسی پاسخ بهتر و مناسبتری نسبت به عینک بوجود می آورد. شفافیت دید بهتری ایجاد کرده و میدان دید بازتری را در بر دارند. با این وجود از آنجا که لنزهای تماسی مستقیماً روی چشم قرار داده می شوند، استفاده از آنها نیاز به دقت، مراقبت و رعایت مرتب بهداشت آن دارد.

لنزهای تماسی نرم از شکل چشم تبعیت می کنند بنابراین لنزهای تماسی نرم معمولاً تاثیری در اصلاح آستیگماتیسم نخواهند داشت. در عوض لنزهای تماسی نرم مخصوصی وجود دارند که انواع زیادی از آستیگماتیسم را اصلاح می کنند. از آنجایی که انواع سخت و قابل نفوذ لنزهای تماسی شکل منظم و معمول خود را روی قرنیه حفظ می کنند به عنوان وسیله ای موثر در اصلاح آستیگماتیسم و سایر عیوب انکساری معرفی می شوند.

 ارتوکراتولوژی: این روش شامل کارگذاری انواعی از لنزهای تماسی سخت جهت تغییر شکل قرنیه است. لنزهای تماسی برای زمان مشخص و محدودی مانند طول شب استفاده شده سپس برداشته می شوند. بیماران مبتلا به مقادیر متوسط آستیگماتیسم می توانند استفاده از این روش بطور موقت دید واضحی در روز را تجربه کنند. ارتوکراتولوژی روش درمانی دائمی نبوده و در صورت توقف استفاده از لنزهای تماسی مربوطه دید به حالت اولیه باز خواهد گشت.

توصیه ها:

در صورت پخش شدن منابع نوری جهت معاینه به چشم پزشک مراجعه شود.

دستورات لازم در مورد مراقبت از لنز و بهداشت استفاده از لنز به دقت رعایت گردد.

پیرچشمی

پیرچشمی

پیرچشمی بخشی از روند طبیعی افزایش سن است و هنگامی که عدسی چشم قابلیت انعطاف خود را بتدریج از دست می دهد اتفاق می افتد.

همه ما پیرچشمی را تجربه خواهیم کرد، بعضی زودتر بعضی دیرتر، اما شروع این حالت معمولاً در حدود سن 40 - ۴۵ سالگی خواهد بود.

در نتیجه این روند افراد با دید طبیعی (بدون ضعف چشم) احتیاج به عینک مطالعه پیدا کرده و افرادی که از پیش نزدیک بین یا دوربین بوده اند به دو عینک (یکی برای دور و یکی برای نزدیک) یا یک عینک دو دید نیاز پیدا خواهند کرد.

مزیت نزدیک بینی در این است که این افراد بعد از شروع پیرچشمی می توانند عینک دور خود را برداشته و قادر به خواندن بدون عینک باشند. بعد از انجام لیزر برای اصلاح نزدیک بینی، این توانایی از دست خواهد رفت و این افراد همانند سایر اشخاص طبیعی نیاز به عینک مطالعه خواهند داشت. اما مبتلایان به نزدیک بینی متوسط و شدید پس از شروع پیرچشمی علاوه بر عینک دور به عینک مطالعه نیز نیاز خواهند داشت و در واقع مزیتی نسبت به افراد طبیعی ندارند.

افراد دوربین زودتر به عینک نزدیک نیاز پیدا کرده و بر حسب شدت دوربینی ممکن است در سنین پایینتری مجبور به استفاده از عینک مطالعه شوند.

علل:

چشم دارای عدسی محدبی است که از آن برای عمل تطابق و دیدن اشیاء نزدیک استفاده می کند. در حالت طبیعی انقباض عضلات مژگانی متصل به عدسی باعث تغییر در تحدب آن شده و موجب قرار گرفتن تصویر بر روی شبکیه می شود. در حالت استراحت عدسی، تمرکز بر رؤیت اشیاء دور خواهد بود. با افزایش سن عدسی بتدریج قوام نرم خود را از دست داده و سخت تر می گردد. به همین دلیل تطابق برای دیدن اشیاء نزدیک سخت تر اتفاق می افتد. سخت شدن لنز با گذشت زمان بتدریج افزایش یافته و در این سن کامل می گردد.

علائم و نشانه ها:

شخص مبتلا به پیرچشمی قادر به خواندن حروف ریز نبوده و یا نمی تواند بین اشیاء نزدیک افتراق بگذارد. تاریکی، صبح زود و خستگی از عوامل تشدید کننده این حالت می باشند. بسیاری از بیماران اظهار می دارند که هنگام مطالعه احساس خواب آلودگی پیدا می کنند.

تشخيص:

معاینات تشخیصی مشابه آن چه که در نزدیک بینی تشریح شده است انجام می گردد (به مبحث نزدیک بینی مراجعه گردد).

پیشگیری و درمان :

پیرچشمی با افزودن یک عدسی محدب (مثبت) جهت جبران قدرت تمرکز از دست رفته عدسی در چشم درمان می شود. لیزر تاثیری بر روی قدرت متمرکز کننده عدسی چشم نداشته و بنابراین نمی تواند پیرچشمی را درمان کند.

توصیه ها:

در صورتی که قبلا به عینک نیاز نداشته اید بهتر است در حدود سن ۴۰ سالگی جهت بررسی دید و نیاز به عینک با چشم پزشک خود مشورت کنید.

جراحی عیوب انکساری

جراحی عیوب انکساری

چنانچه قدرت متمرکز کردن قرنیه (پنجره شفاف قسمت جلوی چشم )بیش از حد باشد، فرد نزدیک بین و در صورتی که این قدرت کمتر از معمول باشد شخص دوربین خواهد بود. جراحی عیوب انکساری توسط لیزر، با تغییرشکل قرنیه سبب تصحیح قدرت فوکوس کردن چشم می شود.

جراحان چشم حدود ۱۰۰ سال است که جراحی های انکساری را برای درمان میوپی(نزدیک بینی)، هیپروپی(دوربینی) و آستیگماتیسم انجام می دهند. اما دهه گذشته شاهد رشد سریع و بهبود روشهای جراحی و استفاده از لیزر برای اصلاح عیوب انکساری بوده است. لیزر اشعه ای باریک و پرقدرتی تولید می کند که برای تصحیح شکل قرنیه به کار می رود. جراحیهای عیوب انکساری توسط لیزر برای افراد زیر ۱۸ سال، افراد در سنین آب مروارید و برخی شماره ها مناسب نیست.

جراحی های انکساری شامل چندین روش جراحی می باشد که برای کاهش یا حذف نیاز به عینک طراحی شده اند. در جراحی توسط لیزر نیازی به بستری شدن در بیمارستان وجود ندارد. در این روش ها انحنای قرنیه تغییر داده شده در نتیجه برای اصلاح نزدیک بینی انحنای قرنیه کمتر و برای اصلاح دوربینی انحنای قرنیه افزایش می یابد. به طور کلی روش های اصلاح عیوب انکساری را می توان به چهار دسته کلی تقسیم کرد:

١- تراش قرنیه :

در این روش ها با استفاده از لیزر بخشی از بافت قرنیه برداشته میشود. این روش ها شامل لیزیک، کراتکتومی فوتورفراکتیو و لازک می باشند که برای اصلاح دوربینی، نزدیک بینی و آستیگماتیسم کاربرد دارند. قبل از انجام هر کدام از انواع جراحی هایی که در بالا ذکر شده است باید چشم توسط قطره های بی حسی چشمی بی حس شوند.

در کراتکتومی فوتورفراکتیو، پوشش سطحی قرنیه تراشیده شده و سپس لایه زیرین آن برای تصحیح در معرض لیزر قرار می گیرد. بافت جدید در بالای سطح قرنیه ای که تصحیح شده است دوباره رشد می کند.

ممکن است بعد از عمل جراحی برای چند روز احساس ناراحتی وجود داشته باشد.

در لیزیک لايه فوقانی قرنیه به طوریکه هنوز اتصالاتی به قرنیه دارد با وسیله ای مخصوص بریده شده و کنار زده می شود. سپس لایه زیرین برای تصحیح شکل، در معرض ليزر قرار می گیرد و لایه برداشته شده بلافاصله سرجای خود برگردانده می شود. این روش تقریبأ بدون درد بوده و بهبود سریع است. معمولاً تا چند روز از یک لنز تماسی نرم به عنوان پانسمان استفاده میشود.

لازک روشی مشابه کراتکتومی فوتورفراکتیو است که در آن اپیتلیوم قرنيه محفوظ می ماند.

۲- قرار دادن ایمپلانت در قرنیه:

در این روش حلقه هایی در ضخامت و محیط قرنیه قرار داده می شود و بدین ترتیب نزدیک بینی اصلاح می گردد.

بیشترین کاربرد این شیوه برای درمان نزدیک بینی خفيف و همچنین بیماران دچار قوز قرنیه خفيف تا متوسط می باشد که استفاده از لیزر در آن ها ممنوع است. با این شیوه نمی توان دوربینی را اصلاح نمود.

۳- روش های حرارتی:

مانند کراتوپلاستی انتقالی (CK) که طی آن حرارت دادن محیط قرنیه با پروب CKباعث کوتاه شدن الیاف کلاژن تشکیل دهنده بافت قرنيه شده و دوربینی خفیف و متوسط را اصلاح می کند. از این روش برای اصلاح پیرچشمی نیز استفاده می شود اما در درمان نزدیک بینی کاربردی ندارد.

۴- روش های برشی:

از انجام برشهای شعاعی (RK) در قرنیه جهت اصلاح نزدیک بینی و آستیگماتیسم استفاده می گردد. این روش به دلیل عوارض بیشتر به خصوص دوربینی پیشرونده امروزه بندرت مورد استفاده قرار می گیرد.

روش های دیگری از اصلاح عیوب انکساری وجود دارند که بر خلاف شیوه های قبلی بر روی قرنیه انجام نمی شود. این روش ها شامل قرار دادن لنز داخل چشمی در بیماران دچار نزدیک بینی، دوربینی و آستیگماتیسم بسیار شدید می باشد که کاندید مناسبی برای لیزر یا لیزیک نمی باشند. همچنین از این روشها برای اصلاح عیوب انکساری با مقادیر کمتر در بیمارانی که دچار نازکی قرنیه میباشند هم استفاده می گردد. در افراد مسن با توجه به احتمال شیوع بیشترآب مروارید قرار دادن لنزهای داخل چشمی با شماره مناسب پس از انجام عمل آب مروارید انجام می شود تا عيوب انکساری قبل از عمل از بین رفته و این بیماران پس از عمل نیاز به عینک های قطور نداشته باشند. با این وجود ممکن است همچنان برای انجام کارهای دقیق مانند مطالعه یا رانندگی در شب استفاده از عینک نازک لازم باشد.

در حال حاضر موفق ترین روش ها شامل لیزیک، کراتکتومی فوتورفراکتیو و گذاشتن لنزهای داخل چشمی میباشد. در جراحی های لیزری و همچنین جراحی های غیرلیزری جهت اصلاح عیوب انکساری، هدف کاهش شماره چشم تا حد صفر می باشد.

دوربینی

دوربینی

در پزشکی دوربینی، هیپروپی نامیده می شود که نسبت به نزدیک بینی شیوع کمتری دارد.

علل:

دوربینی وقتی ایجاد می شود که چشم نسبت به انحنای قرنیه طول کمتری داشته و یا قرنیه نسبت به طول چشم انحنای کمتری دارد. در نتیجه نور وارد شده به چشم در پشت شبکیه متمرکز می شود (شکل ۲-۴). در این حالت اشیای دور تار بنظر می رسند و تصاویر نزدیک حتی بیشتر تار می شوند. افراد جوان که دوربین هستند می توانند با استفاده از قدرت متمرکز کننده عدسی چشم، تصویر را از پشت شبكيه به روی شبکیه بیاندازند و در نتیجه واضح تر ببینند. این تلاش اضافی ممکن است منجر به خستگی چشم شود که در کارهای نزدیک شدید تر است. اما در دوربینی شدید یا سنین بالاتر این توانایی کاهش یافته و بیماران احتیاج به عینک مطالعه یا عینک دو دید خواهند داشت.

با افزایش سن توانایی متمرکز کردن تصویر بر روی شبکیه کاهش می یابد، به تدریج وابستگی چشم دوربین به عینک بیشتر شده و به شماره بالاتری نیاز پیدا می کند. معمولاً در افراد دوربین نمره واقعی چشم بالاتر از عینک مورد استفاده آنها می باشد.

علائم و نشانه ها:

سردرد به ویژه در هنگام مطالعه که بیشتر در ناحیه پیشانی احساس می شود، تاری دید اشیای دور دست، حساسیت به نور و کاهش حدت بینایی از علائم شایع دوربینی می باشند.

تشخیص:

معاینات و آزمون ها مشابه آنچه در نزدیک بینی گفته شد انجام می گردد (به مبحث نزدیک بینی مراجعه شود).

پیشگیری و درمان:

برای اصلاح دوربینی از عینک مناسب با عدسی محدب (علامت مثبت +) و یا لنزهای تماسی استفاده میشود (شکل ۲-۴). معمولاً چشم از پشت این عینکها درشت تر بنظر می رسد. در صورت نیاز می توان از روشهای جراحی جهت رفع این عیب انکساری استفاده کرد (به مبحث جراحی عیوب انکساری مراجعه شود).

توصیه ها:

در صورت بروز هر کدام از علائم فوق با چشم پزشک خود مشورت نمایید.

قوز قرنیه

قوز قرنیه

کراتوکونوس یا قوز قرنیه بیماری پیشرونده ای است که معمولاً در سنین نوجوانی یا اوایل دهه دوم زندگی بروز می کند. در این بیماری قرنیه نازک شده و شکل آن تغییر می کند. قرنیه به طور طبیعی شکلی گرد یا کروی دارد ولی در کراتوکونوس قرنیه برآمده و مخروطی شکل میشود. این مسئله بر روی انکسار نور هنگام ورود به چشم تأثیر گذاشته و سبب ایجاد اشکال انکساری و کاهش وضوح بینایی می شود. کراتوکونوس ممکن است در یک یا هر دو چشم رخ دهد ولی در ۹۰٪ موارد در هر دو چشم دیده می شود.

علل:

عامل ایجاد کننده کراتوکونوس مشخص نیست ولی از نظر آسیب شناسی تخریب لایه های داخلی تشکیل دهنده قرنیه موجب نازک شدن قرنیه و تغییر شکل آن می شود. این بیماری ممکن است ژنتیکی باشد زیرا گاه بیماران متعددی در یک خانواده دیده می شوند.

علائم و نشانه ها:

علائم این بیماری در دهه دوم زندگی آغاز می شوند. تاری دید معمولاً تنها علامت بیماری است که ممکن است با نزدیک بینی و آستیگماتیسم پیشرونده همراه باشد. بیمار همچنین ممکن است دچار هاله بینی و حساسیت به نور باشد.

تشخيص:

تشخیص کراتوکونوس ممکن است به دلیل بروز و پیشرفت آهسته آن مشکل باشد. در معاینه قرنیه مخروطی به نظر رسیده و در موارد شدید هنگامی که بیمار به پایین نگاه می کند، پلک تحتانی دندانه دار به نظر می رسد.

پیشگیری و درمان:

در انواع خفیف بیماری، عینک یا لنز تماسی سخت ممکن است کمک کننده باشد زیرا این لنزها قابلیت بیشتری برای اصلاح آستیگاتیسم نامنظم ناشی از کراتوکونوس دارند ولی با پیشرفت بیماری و نازکتر شدن و تغییر شکل بیشتر قرنیه این درمان ها دیگر چندان کارساز نخواهد بود.

قرار گیری مناسب لنز بر روی قرنیه مبتلا به کراتوکونوس کاری ظریف و زمان گیر است. این فرایند با نازکتر شدن و تغییر شکل بیشتر قرنیه نیاز به تکرار داشته و نسخه بیمار باید مجدداً تغییر داده شود.

در صورتی که قرنیه قادر به تحمل لنز سخت نبوده و یا لنز توانایی اصلاح دید بیمار را نداشته باشد قدم بعدی پیوند قرنیه یا کراتوپلاستی می باشد. ممکن است بیمار حتی بعد از پیوند قرنیه برای دید بهتر به عینک و یا لنز نیاز داشته باشد.

در حال حاضر در بیمارانی که قادر به تحمل لنزهای سخت نیستند و از طرفی انجام پیوند قرنیه بدلیل عوارض آن در آنها توصیه نمی شود از روش های جدیدتری نظیر قرار دادن حلقه های داخل قرنیه استفاده می شود. مطالعه بر روی این روش در چند سال اخیر در جریان بوده و نتایج نشان دهنده بهبود نسبی بیماران است. هر چند نشان داده نشده است که این روش مانع پیشرفت بیماری شود.

روش جدیدی که اخیراً در برخی بیماران مبتلا به قوز قرنیه مورد استفاده قرار می گیرد شامل استحکام بخشیدن به

بافت قرنیه می باشد که به طور سرپایی و با چکاندن یک قطره حاوی ریبوفلاوین و سپس تابش نور فوق بنفش به قرنیه انجام می گیرد. .

بدلیل نازکی پیشرونده قرنیه در بیماران مبتلا به کراتوکونوس انجام هیچکدام از اعمال جراحی اصلاح عیوب انکساری نظیر لیزیک و لیزر توصیه نمی شود.

نزدیک بینی

نزدیک بینی

زمانی که چشم به دلیل اشکال انکساری قادر به دیدن اشیای دور نباشد اصطلاحاً نزدیک بین نامیده می شود. به عبارت دیگر نزدیک بین به افرادی گفته می شود که بدون عینک تنها می توانند اشیای نزدیک را ببینند. بیش از ۲۵٪ افراد جهان دچار درجاتی از نزدیک بینی هستند (تقریبا ۱۵ میلیون ایرانی). اصطلاحاً در پزشکی به این افراد میوپ گفته می شود.

علل:

مهمترین علت نزدیک بینی، حالت ارثی آن می باشد. نزدیک بینی معمولاً از اوایل دهه دوم زندگی شروع شده و با رشد اندازه چشم در طی بلوغ افزایش می یابد و معمولاً بعد از ۱۸ سالگی متوقف می شود.

تاکنون ثابت نشده است که مطالعه در سنین کودکی، مطالعه طولانی، مطالعه در شب، تماشای تلویزیون از نزدیک و یا استفاده از عینک نامناسب باعث ایجاد نزدیک بینی گردد.

اگر قرنیه نسبت به اندازه چشم انحنای بیشتری داشته باشد یا اندازه چشم نسبت به انحنای قرنیه بیشتر از حد معمول باشد نزدیک بینی ایجاد می گردد. در نتیجه نور وارده به چشم از اشیای دور بصورت دقیق بر روی شبکیه متمرکز نشده و وضوح تصاویر کاهش می یابد (شکل ۱-۴). تغییرات عدسی در آب مروارید نیز از علل دیگر نزدیک بینی می باشد.

علائم و نشانه ها:

تاردیدن اشیای دور دست بارزترین علامت نزدیک بینی است. سردرد به طور نادر بویژه در بیماران با نزدیک بینی خفیف دیده می شود. افراد نزدیک بین حتی در سن پیر چشمی قادرند کتاب را بدون استفاده از عینک مطالعه کنند. بیماران با درجه نزدیک بینی بالا مستعد ابتلاء به آب سیاه (گلوكوم) و پارگی شبکیه هستند.

تشخيص:

اندازه گیری حدت بینایی: در این آزمون از بیمار خواسته می شود از فاصله ۶ متری در حالی که یکی از چشم های خود را گرفته است به تصویری از حروف یا اشکال در جهات مختلف (چارت اسنلن) نگاه کرده و جهت یانوع شکل مورد اشاره پزشک را در هر سطر اعلام کند. این آزمون مجدداً با چشم دیگر انجام می شود. در بعضی مواقع از بیمار خواسته شود تا از میان یک صفحه که در وسط آن سوراخ ریزی تعبیه شده است به تابلو نگاه کند. انجام این آزمایش درافتراق عیوب انکساری از سایر بیماری های چشمی مختل کننده دید کمک کننده است.

رتینوسکوپی: در این روش شبکیه در پشت چشم توسط نور درخشانی که به چشم تابیده میشود، معاینه می گردد. نور تابیده شده می تواند سبب اختلال موقت بینایی شده و برای چند دقیقه همه چیز قرمز رنگ به نظر رسد.

سیکلوپلژی: برای راحتی در معاینه قسمت پشتی چشم، ممکن است از قطره های چشمی فلج کننده تطابق جهت گشاد کردن مردمک استفاده شود. بعضی قطره ها ممکن است برای چند ثانیه سبب سوزش چشم شود. این قطره ها ظرف ۱۰ ثانیه عملکرد خود را شروع کرده و می توانند اثرات خود را تا ساعتها داشته باشند بنابراین ممکن است بعد از استفاده از قطره ها اجسام نزدیک تا مدتی به خوبی دیده نشوند و چشم ها نسبت به نور حساس گردند. در این صورت استفاده از عینکهای تیره می تواند کمک کننده باشد. این حالت به تدریج بهبود می یابد.

کراتومتری: با استفاده از این روش شعاع انحناء قرنیه جهت انتخاب لنز تماسی مناسب بررسی می گردد.

پیشگیری و درمان:

برای اصلاح نزدیک بینی از عینک مناسب با عدسی مقعر و یا لنزهای تماسی استفاده میشود (شکل ۱-۴). در صورت نیاز از روشهای جراحی نیز استفاده می گردد (به مبحث جراحی عیوب انکساری مراجعه شود). جراحی انکساری مشکل استفاده از عینک و لنز نامرئی را حل میکنند. در صورت ابتلاء به گلوکوم و پارگی شبکیه کنترل فشار چشم و بررسی شبکیه تا آخر عمر ادامه خواهد داشت.

توصیه ها:

توصیه می شود در صورت معاینه با استفاده از قطره های چشمی فلج کننده تطابق و زمانی که مردمکها گشاد شده اند از رانندگی پرهیز شود.

آشنایی با بیماریها

آشنایی با بیماریها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پرده شبکیه

پرده شبکیه

در واقع پرده شبکیه موتور بینایی هر شخصی می باشد و بیماریهای مختلفی دارد که به بعضی موارد شایع آن اشاره خواهیم نمود.

استحاله سنی ماکولا

استحاله سنی ماکولا

 

ماکولا قسمت حساس به نور شبکیه و مسئول دید مرکزی می باشد و واضح است که سالم بودن آن برای کارهای دقیق مثل خواندن، رانندگی و دیدن اجسام رنگی و ظریف لازم است. با افزایش سن بتدریج کارآیی ماکولا نیز کمتر می شود. دژنراسیون یا استحاله ماکولا شایعترین علت بینایی کم در جهان در افراد مسن است.در این بیماری قسمت مرکزی ماکولا یا لکه زرد تخریب می شود.

استحاله ماکولا بر دو نوع است: خشک (غیر اگزوداتیو) و مرطوب (اگزوداتیو). نوع خشک شایعتر بوده و حدود ۹۰٪ بیماران به این نوع مبتلا می شوند. به این حالت استحاله خشک وابسته به سن ماکولا نیز گفته می شود که تاکنون قابل درمان نبوده است. نوع مرطوب معمولاً با کاهش دید شدیدتر و جدی تری همراه است. زیرا سبب ایجاد عروق اضافی غیر طبیعی در زیر قسمت مرکزی لکه زرد می گردد.

علل:

علت دقیق این بیماری هنوز شناخته نشده است ولی شیوع آن بعد از ۵۰ سالگی با گذشت هر ده سال افزایش می یابد. این بیماری در سفید پوستان و جنس مونث شایع تر است و وجود برخی اختلالات ژنی در بروز آن مؤثر می باشد.

نوع خشک ممکن است بر اثر پیر و نازک شدن بافت ماکولا، رسوب رنگدانه ها و مواد اضافی در ماکولا، و یا ترکیبی از این دو ایجاد شود (شکل الف ۱۰-۵). در نوع مرطوب عروق خونی جدید در زیر شبکیه رشد کرده و خون، مایع و چربی از آنها نشت می کند (شکل ب ۱۰-۵). این نشت سبب مرگ سلول های شبکیه شده و باعث ایجاد نقاط کور در دید مرکزی می شود.

عواملی که شانس ابتلا به بیماری را افزایش می دهند عبارتند از: سن بالا، سابقه خانوادگی، مصرف سیگار، فشار خون بالا.

برخی پژوهشگران و چشم پزشکان معتقدند بعضی از مواد غذایی نظیر روی ، لوتئین، گزانتین و ویتامینهای A، C، Eبه کاهش خطر ابتلا به بیماری کمک کرده و یا پیشرفت استحاله نوع خشک را کند می کنند. چربی ها نیز ممکن است در این میان نقش داشته باشند. مطالعات نشان داده است که مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ که در ماهی به میزان فراوانی یافت می شود اثر حفاظتی در مقابل استحاله ماکولا دارد. از سوی دیگر، مصرف اسیدهای چرب امگا-۶ که در روغن های نباتی یافت می شوند خطر ابتلا را افزایش می دهد. به همین علت در موارد ابتلا به شکل خشک (غیراگزوداتیو) چشم پزشکان قرص های مختلفی که حاوی ویتامین ها و مواد معدنی فوق می باشند را برای کند کردن و یا جلوگیری از پیشرفت بیماری تجویز می کنند.

علائم و نشانه ها:

استحاله ماکولا می تواند سبب کاهش دید تدریجی یا ناگهانی شود. موجدار دیدن خطوط مستقیم، تاری دید یا لکه های تیره در مرکز دید از علائم اولیه استحاله ماکولا می باشد.

تشخيص:

در بسیاری موارد قبل از اینکه بیمار دچار علائم شود چشم پزشک علائم اولیه بیماری را در معاینه ته چشم تشخیص می دهد. ممکن است برای تشخیص برخی تست های خاص نظير فلورسئین آنژیوگرافی درخواست شود. هرچند که خود بیمار نیز می تواند با استفاده از صفحات شطرنجی مخصوص تست میدان بینایی (آمسلر گرید) به وجود بیماری خود پی برد.

پیشگیری و درمان:

این بیماری درمان قطعی ندارد. با این وجود می توان برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و یا حتی بهبود دید از روش های درمانی خاصی استفاده کرد.

برخی تحقیقات نشان داده است که در نوع خشک (غير اگزوداتیو) مصرف کردن ویتامین های آنتی اکسیدان نظیر ویتامین  A (بتا - کاروتن) و ویتامین های C و E ممکن است ماکولا را در برابر تخریب محافظت کنند. در مطالعه ای بر روی ۳۶۰۰ بیمار نشان داده شده که مصرف ویتامینهای C و E، بتا کاروتن و روی، خطر پیشرفت بیماری را در بعضی بیماران تا ۲۸٪ کاهش میدهد. باید توجه داشت که مصرف قرص های حاوی بتا - کاروتن بدلیل افزایش ریسک ابتلا به سرطان ریه در افراد سیگاری یا کسانی که تازه سیگار را ترک کرده اند ممنوع است.

در انواع مرطوب (اگزوداتیو) استفاده از فلوئورسین آنژیوگرافی به پزشک کمک می کند تا در مورد موثر بودن درمان تصمیم گیری کند. چنانچه عروق خونی در بررسی شبکیه بوسیله فلوئورسین آنژیوگرافی به راحتی قابل رویت بوده و در مرکز ماکولا نباشند، می توان از لیزر جهت تخریب آنها استفاده کرد

استفاده از روش های مختلف نظیر فوتودینامیک تراپی و یا تزریق داروهای ضد تشکیل عروق جديد مختلف به داخل فضای زجاجیه می تواند سبب پسرفت عروق جدید و غیر طبیعی گردد. در اغلب بیماران این درمان ها میتواند سبب جلوگیری از بد تر شدن دید شده و گاهی سبب افزایش بینایی هم می گردد.

هر چند اخیراً پیشرفت های زیادی در درمان استحاله ماکولا صورت گرفته است ولی دید از دست رفته قابل بازگشت نیست. برای بیمارانی که دیدشان میزان قابل توجهی کاهش یافته وسایلی وجود دارد که تصویر را به قسمت های محیطی تر شبکیه و خارج از محدوده ماکولا منتقل می کنند و با استفاده از لنزهای بزرگ کننده و نور زیاد به بهبود بینایی کمک می کنند.

توصیه ها:

در صورت از بین رفتن دید مرکزی در یک چشم، ممکن است چشم دیگر نیز مبتلا شود. جهت پیشگیری از این امر می توانید دید مرکزی چشم سالم خود را توسط صفحه تست «آمسلر گرید» آزمایش کنید ( میتوانید از صفحه تست چاپ شده در ضمیمه شماره ۲ این کتاب استفاده نمایید). هر روز در حالیکه عینک مطالعه به چشم دارید و چشم ناسالم شما پوشیده شده است به نقطه مرکزی صفحه تست نگاه کنید. چنانچه خطوط شکسته یا خمیده به نظر رسیده، یا دیده نشدند و یا لکه جدیدی در این صفحه ظاهر گردید، سريعاً پزشک متخصص چشم خود را در جریان قرار دهید

جداشدگی پرده شبکیه

جداشدگی پرده شبکیه

 

شبکیه بافتی عصبی و حساس به نور است که به صورت یک لایه نازک در بخش خلفی داخل کره چشم قرار گرفته است. وظیفه این پرده تبدیل نور به پیام های عصبی و ارسال آنها به مغز است. بنابراین شبکیه نقشی کلیدی در فرایند بینایی دارد. در زیر شبکیه لایه ای رنگدانه ای قرار گرفته که در سوخت و ساز آن و جلوگیری از نشت مواد اضافی به زیر شبکیه نقش اساسی دارد. .

پرده شبکیه بیشتر اکسیژن و مواد مصرفی خود را از یک لايه عروقی به نام مشیمیه (کوروئید) دریافت می کند که دور تا دور شبکیه را از خارج احاطه کرده است. هر گاه جداشدن شبکیه از لایه رنگدانه ای مشیمیه موجب قطع ارتباط آنها شود به دلیل کمبود اکسیژن و مواد غذایی، شبکیه کارکرد خود را از دست داده و فرد دچار مشکل بینایی می شود. به علاوه در صورت طولانی شدن این وضعیت، بافت های شبکیه به تدریج مرده یا اصطلاحاً نکروزه می شوند. این حالت غیر قابل برگشت است. به همین دلیل جدا شدگی پرده شبکیه یک اورژانس چشم پزشکی تلقی می گردد.

علل:

کره چشم به طور طبیعی توسط ماده ژله مانندی به نام زجاجیه پر شده است. در سنین کودکی و جوانی زجاجیه قوام نسبتاً زیادی مثل سفیده تخم مرغ داشته و در نتیجه تحرک زیادی ندارد.

در حالت طبیعی فشار وارد شده بر شبکیه از طریق این ژل موجب اتصال وتثبیت آن به مشیمیه میگردد. به علاوه در سنین جوانی زجاجیه در برخی از مناطق اتصالات محکمی به شبکیه دارد. اما به تدریج با افزایش سن زجاجیه قوام خود را از دست داده و حالت شل و آبکی پیدا می کند، در نتیجه هم میزان حرکت آن زیاد شده و هم اتصال آن به شبکیه سست می شود. در این حالت معمولاً بخش های عقبی زجاجیه از شبکیه جدا می شود (شکل ۱-۵). به این حالت جدا شدگی خلفی زجاجیه می گویند که بسیار شایع بوده و در اکثر افراد مسن اتفاق می افتد. جدا شدگی خلفی زجاجیه به خودی خود بی خطر است و فقط باعث ایجاد مگس پران می شود. اما گاهی اوقات در زمان جدا شدن زجاجیه از شبکیه، بطور ناگهانی بخشی از شبکیه نیز به همراه زجاجیه کشیده شده که موجب ایجاد پارگی یا سوراخ در شبکیه می شود. از آنجا که سوراخ شدن شبکیه زمینه ساز اصلی جدا شدن این پرده است لازم است کلیه افرادی که جدیداً مگس پران پیدا کرده اند تحت معاینه دقیق چشم پزشکی قرار گیرند تا در صورت وجود سوراخ در پرده شبکیه اقدامات درمانی لازم برای آنها انجام گیرد. چنانچه پارگی بدون درمان رها شود، نشت مایع از محل پارگی سبب جداشدگی بیشتر شبکیه می شود. این وضعیت موجب ایجاد سایه ای تاریک در میدان دید خواهد شد  و در صورت تجمع مایع در زیر قسمت مرکزی شبکیه یا لکه زرد، دید بیمار بطور قابل توجهی کاهش می یابد.

عوامل مختلفی باعث افزایش خطر ابتلا به جدا شدگی شبکیه می شود. مهمترین این عوامل عبارتند از:

سن: جدا شدگی شبکیه به صورت خودبه خودی در افراد زیر ۴۰ سال نادر است و معمولا در افراد بالای ۵۰ سال رخ می دهد.

نزدیک بینی شدید: در این حالت پرده شبکیه نازک و آسیب پذیر است و احتمال ایجاد سوراخ در آن بیشتر از حالت عادی است.

سابقه جراحی چشمی

. دیابت

سابقه خانوادگی جدا شدگی شبکیه یا سابقه این بیماری در چشم دیگر فرد.

ضربه شدید به سر، صورت یا چشم بیماری، التهاب یا تومور داخل چشمی.

علائم و نشانه ها:

دیدن جرقه های نور در میدان بینایی (به ویژه اگر بخشی از شبکیه تحت کشش باشد احتمال بروز این علامت بیشتر است)، رویت اجسام شناور در جلوی چشم به صورت مگس پران، لکه های تاریک یا تارعنکبوت، تغییر شکل و کج شدن اشیاء مثل وقتی که فرد از پشت یک شیشه موجدار به چیزی نگاه می کند، احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم و کاهش ناگهانی دید از جمله علائم جدا شدگی پرده شبکیه هستند.

تشخيص:

چشم پزشک با معاینه شبکیه، جدا شدگی شبکیه را تشخیص می دهد. برای این منظور معمولاً لازم است مردمک با قطره های مخصوص باز شود و شبکیه با یک وسیله مخصوص به نام افتالموسکوپ بررسی گردد. پزشک در این معاینه با بررسی محل و اندازه و نوع جدا شدگی شبکیه در مورد روش درمانی مناسب تصمیم گیری خواهد کرد.

در موارد نادر مثل خونریزی در داخل چشم که دیدن شبکیه با دستگاه افتالموسکوپ مقدور نیست، سونوگرافی چشم می تواند اطلاعات مفیدی در مورد وسعت، محل و گاهی علت جدا شدگی شبکیه در اختیار پزشک قرار دهد.

پیشگیری و درمان:

تشخیص سریع، کلید درمان موفقیت آمیز پارگی شبکیه است. اطلاع از کیفیت دید در دو چشم اهمیت اساسی دارد. توصیه می شود که کلیه افراد در معرض خطر( افراد نزدیک بین، بیماران دیابتی، کسانی که سابقه شخصی خانوادگی جدا شدگی پرده شبکیه دارند) هر چند روز یکبار در منزل دید چشمهایشان را کنترل کنند برای این منظور باید دید هر یک از چشم ها بصورت جداگانه با بستن چشم مقابل کنترل گردد و در صورت بروز هر تغییری در دید چشم ها در اسرع وقت (حداکثر ظرف ۲۴ ساعت) به چشم پزشک مراجعه شود.

 

خونریزی زجاجيه

خونریزی زجاجيه

 

زجاجيه مایع ژل مانند شفافی است که داخل کره چشم را از پشت عدسی تا روی شبکیه پر می کند. خونریزی در این لایه یک دلیل مهم جهت انجام معاینه دقیق برای تشخیص بیماری های عروقی شبکیه است که در نتیجه دیابت، انسداد وریدی، اختلالات هموگلوبین یا لوسمی ایجاد میشوند.

علل:

خونریزی در زجاجیه در بسیاری از بیماری های چشمی دیده می شود که رتینوپاتی دیابتی شایعترین آنها است. از علل دیگر می توان به پارگی لایه حسی شبکیه، جداشدگی خلفی زجاجیه ، انسداد سیاهرگ شبکیه، فشار خون بالا،ضربه، بدخیمی ها و ناهنجاری های مادرزادی عروقی شبکیه اشاره کرد.

علائم و نشانه ها:

علائم ایجاد شده به محل خونریزی در زجاجیه بستگی دارد. خونریزی های محیطی سبب رؤیت اجسام شناور و مگس پران میگردد. فرد مبتلا عموماً از اجسام شناوری که بصورت تار عنکبوت و نیز نقاط سیاه رنگ و یا حتی اشکال حلقه مانند ریز با مرکز روشن در میدان دید خود شکایت دارند. خونریزی مرکزی غالباً با افت بینایی یا کدورت واضح در میدان دید همراه است.

پیشگیری و درمان:

در بعضی موارد ممکن است زجاجيه بدون درمان شفاف شود. در موارد لازم می توان با تزریق آواستین و در صورت جذب نشدن خون با عمل جراحی، کدورتها و خون موجود در زجاجیه را خارج کرد.

توصیه ها:

در صورت بروز ناگهانی کدورت و یا احساس هرگونه جسم نا معمول و غیر طبیعی در میدان دید خود هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کرده تا با معاینه دقیق چشم علت بیماری تعیین و درمان شود.

در صورتی که مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا هستید معاینات دوره ای توسط چشم پزشک را جدی بگیرید

رتینوپاتی نوزادان نارس

رتینوپاتی نوزادان نارس

 

رتینوپاتی (مشکلات شبکیه) در نوزادان نارس می تواند سبب کوری شود. این بیماری در گذشته ناشی از عدم وجود امکانات مناسب جهت نگهداری نوزادان نارس شیوع کمتری داشت ولی امروزه با پیشرفت در روش های نگهداری از نوزادان نارس، بروز این بیماری بیشتر شده است.

علل:

با توجه به عدم رشد و تکامل مناسب عروق خونی شبکیه در کودکان نارس این اختلال بوسیله اثرات حاد و مزمن مسمومیت با اکسیژن در عروق خونی در حال تکامل شبکیه ایجاد می گردد. فشار بالای اکسیژن در دستگاههای نگهداری نوزادان نارس موجب تنگ شدن و انسداد عروق شبکیه شده و در صورت طولانی شدن مصرف اکسیژن نهایتاً منجر به ایجاد عروق جدید می گردد. رتینوپاتی در نوزادان نارس بسته به شدت بیماری به ۵ درجه تقسیم می شود. پیشرفت بیماری به درجات آخر می تواند سبب ایجاد کشش در شبکیه و عوارضی نظیر جدا شدگی شبکیه، خونریزی زجاجیه، انحراف چشم، و تنبلی چشم گردد. بعلاوه پیشرفت عروق جدید به سمت عدسی و فشار آن به جلو ممکن است باعث افزایش فشار داخل چشم و گلوکوم (آب سیاه) شود. در این بیماری هر دو چشم گرفتار شده ولی شدت درگیری در دو چشم متفاوت است. بسیاری از نوزادان مبتلا به رتینوپاتی در آینده دچار نزدیک بینی خواهند شد.

مهمترین عواملی که نوزاد را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به رتینوپاتی قرار می دهند شامل کم بودن وزن هنگام تولد (کمتر از یک و نیم کیلوگرم) و زایمان زودرس (قبل از هفته ۳۰ حاملگی) هستند.

علائم و نشانه ها:

از آنجا که نوزادان قادر به اعلام علائم خود نیستند، والدین، متخصصین نوزادان و چشم پزشکان باید متوجه عوامل خطری که احتمال ابتلا به این بیماری را زیاد می کنند باشند. این عوامل عبارتند از:

کم بودن وزن هنگام تولد (5/1کیلوگرم یا کمتر)

نیاز به اکسیژن در هفته اول پس از تولد

وجود مشکلی در سلامتی نوزاد بلافاصله پس از تولد مثل عفونت ریه

زایمان زودرس

تشخيص:

نوزادان نارسی که ریسک رتینوپاتی (مشکلات شبکیه) را دارند باید در هفته ۴ تا ۶ پس از تولد معاینه چشم پزشکی شوند. چشم پزشک ابتدا با استفاده از قطره های گشاد کننده، مردمک را باز کرده و سپس با استفاده از افتالموسکوپ شبکیه را می بیند. در حین معاینه پدر یا مادر باید کودک را نگه دارند. صرف نظر از اینکه بیمار به درمان نیاز داشته باشد یا خیر باید مجدداً در فواصلی که چشم پزشک مشخص می کند تحت معاینه قرار گیرد. معاینات دوره ای برای مشخص کردن تعیین وضعیت پیشرفت بیماری و نیاز به درمان لازم است.

پیشگیری و درمان:  

بعضی از کودکانی که بیماریشان خفيف است بدون درمان بهبود می یابند.درمان در موارد شدید لازم است.برای جلوگیری از انتشار عروق غیر طبیعی ممکن است مناطقی از شبکیه را با روشی بنام کرایوتراپی درمان کنند. در این روش قسمتهایی از شبکیه منجمد می شود. امروزه اغلب جهت درمان از لیزر استفاده می شود. در هر دو روش اسکارهای دائمی در قسمتهای محیطی شبکیه باقی می ماند ولی در اغلب موارد این روش های درمانی در صورتی که به موقع انجام گیرند در حفظ دید مرکزی بیمار موفقند. در صورت جداشدگی شبکیه انجام جراحی الزامی است.

توصيه:

از آنجا که تشخیص به موقع این ناهنجاری در جلوگیری از نابینایی و سایر عوارض فوق الذكر بسیار مهم است، به والدین توصیه می گردد که در صورت داشتن نوزادانی با مشخصات گفته شده در بخش علائم و نشانه ها، حتماً جهت معاینه نوزاد خود به پزشک فوق تخصص شبکیه مراجعه کنند.

در صورت تولد نوزاد نارس انجام معاینات چشم پزشکی الزامی است

رتینوپاتی دیابتی

رتینوپاتی دیابتی

 

دیابت یک بیماری سیستمیک است و همانگونه که تمام سیستمهای بدن را گرفتار می کند، تمام قسمتهای چشم نیز میتواند تحت تأثیر عوارض سوء دیابت قرار گیرد. از طرف دیگر دیابت می تواند به اشکال مختلف روی دید تاثیر گذاشته و باعث ایجاد آب مروارید، آب سیاه و مهمتر از همه صدمه به رگهای خونی داخل چشم شود. عروق خونی شبکیه نیز میتواند تخریب و یا دچار انسداد شود که به این حالت رتینوپاتی دیابتی گفته می شود.

رتینوپاتی دیابتی یکی از علل اصلی کاهش دید است و کسانیکه دیابت درمان نشده دارند ۲۵ برابر شانس بیشتری برای کوری نسبت به افراد عادی دارند. هرچه طول بیماری دیابت بیشتر باشد احتمال رتینوپاتی دیابتی بیشتر می شود. در نزدیک به ۸۰٪ کسانی که حداقل ۱۵ سال مبتلا به دیابت هستند آثاری از صدمه به عروق شبکیه دیده می شود. در مبتلایان به دیابت نوع یک (نوع جوانان) احتمال ابتلا به رتینوپاتی دیابتی در سنین پایین تر بیشتر است. لازم به ذکر است که امروزه با بهبود وسائل تشخیصی و درمانی، فقط درصد کوچکی از بیماران مبتلا به دیابت مشکلات جدی ناشی از کاهش دید خواهند داشت، مشروط به اینکه به موقع به چشم پزشک مراجعه نمایند.

علل:

میزان بالای قندخون و عدم کنترل مناسب آن طی مراحل زیر بتدریج باعث آسیب شبکیه می شود:

در مراحل اولیه عروق کوچک در پرده شبکیه صدمه دیده و مایع یا خون از آنها نشت می کند (شکل ۷-۵ چپ). مایع نشت کرده باعث تورم پرده شبکیه می شود. این مرحله را رتینوپاتی زمینه ای می نامند. با اینکه این مرحله معمولاً روی دید تاثیری نمی گذارد اما ممکن است بعداً به مراحل شدیدتری که منجر به کاهش دید می گردد تبدیل شود. از این رو رتینوپاتی زمینه ای به عنوان یک علامت هشداردهنده محسوب می شود. گاهی مایع نشت کرده در ماکولا (مرکز دید) تجمع یافته و موجب تورم مرکز دید (ادم ماكولا) میشود که می تواند سبب کاهش دید، اشکال در خواندن یا اختلال انجام کارهای نزدیک و دور شود.

در مراحل بعدی که رتینوپاتی پرولیفراتیو(تكثيری)نامیده می شود، رگهای خونی جدید و غیر طبیعی بروی سطح شبکیه رشد می کنند. این عروق جدید دیواره ضعیف تری داشته و شکننده هستند و ممکن است منجر به خونریزی شوند. خون نشت کرده باعث کدر شدن زجاجیه شده و بصورت نسبی مانع عبور نور از مردمک به پرده شبکیه می شود در نتیجه تصویر تار و درهم خواهد شد. رشد بافتهای اضافی همراه رگهای خونی غیرطبیعی ممکن است باعث کشش و جدا شدگی پرده شبکیه شود که در صورت عدم درمان می تواند منجر به کاهش شدید دید و کوری شود. رگهای خونی غیرطبیعی همچنین ممکن است اطراف مردمک یا روی عنبیه (قسمت رنگی چشم) رشد کرده و با افزایش فشار داخل چشم باعث ایجاد گلوكوم (آب سیاه) شود.

حاملگی و افزایش فشار خون ممکن است رتینوپاتی دیابتی را تشدید کنند.

علائم و نشانه ها:

معمولاً در مرحله رتینوپاتی زمینه ای علامتی وجود ندارد. اگرچه ممکن است در صورت ایجاد تورم مرکز دید، تاری دید به صورت تدریجی ایجاد شود. ممکن است بیمار هرگز به تغییر میزان دید خود پی نبرد. معاینه چشم پزشکی تنها راهی است که به کمک آن می توان تغییرات داخل چشم را پیدا کرد.

با شروع خونریزی دید تار شده، لکه هایی در میدان بینایی پیدا می شود تا حدی که ممکن است سبب از بین رفتن دید بطور کامل گردد. رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو اگرچه بدون درد است اما نشانه درگیری شدید بدن در بیماری بوده و نیازمند اقدامات فوری پزشکی است.

تشخيص:

تشخیص به موقع رتینوپاتی دیابتی بهترین روش برای جلوگیری از کاهش دید دائمی است.

بهترین راه برای تشخیص، معاینه چشم در فواصل منظم است که توسط چشم پزشک بایستی انجام شود. رتینوپاتی بسیار شدید ممکن است کاملاً بدون علامت باشد. بیماری را می توان با درمان بهبود بخشید. برای تشخیص رتینوپاتی دیابتی چشم پزشک با استفاده از دستگاهی بنام افتالموسکوپ بداخل چشم نگاه می کند. لازم است قبل از معاینه مردمک با استفاده از قطره چشمی باز شود.

چنانچه پزشک رتینوپاتی دیابتی را تشخیص دهد ممکن است جهت درمان با لیزر به عکس رنگی ته چشم یا عکسبرداری خاصی به نام «آنژیوگرافی با فلوئورسئین» باشد. در آنژیوگرافی با فلوئورسئین یک ماده رنگی به داخل رگ تزریق شده که در تمام عروق خونی بدن منجمله عروق پشت چشم پخش خواهد شد. سپس عکسهای مخصوصی از چشم گرفته می شود. احساس کسالت و تهوع بعد از تزریق امری طبیعی است که به زودی رفع خواهد شد. جهت تهیه عکس، چانه بیمار روی محلی از دستگاه که برای چانه تعبیه شده قرار گرفته و در عرض چند ثانیه و به سرعت تعدادی عکس توسط نور آبی درخشانی گرفته می شود. لازم به ذکر است که برای چند ساعت، فلوئورسین سبب زردی پوست و ادرار می گردد. امروزه ممکن است برای پی بردن به میزان ضخامت شبکیه از آزمایش دیگری به نام OCTنیز استفاده گردد که نوع خاصی از اسکن پرده شبکیه است.

پیشگیری و درمان:

درمان با در نظر گرفتن سن، تاریخچه پزشکی، چگونگی نحوه زندگی، وسعت و نوع صدمه در شبکیه بیمار تعیین می گردد.

در بسیاری از موارد احتیاجی به درمان خاصی بجز کنترل قند خون و دیابت نیست اما بیمار باید بطور مرتب تحت معاینات چشمی قرار گیرد. در دیگر موارد، درمان برای متوقف کردن صدمات ناشی از رتینوپاتی دیابتی و در صورت امکان بهبود دید انجام می شود.

استفاده از جراحی لیزر اغلب در درمان رتینو پاتی دیابتی موثر است. در این روش یک اشعه قوی از نور لیزر بر روی قسمت صدمه دیده شبکیه متمرکز می شود. تابش این اشعه موجب بسته شدن رگهای نشت کننده شده و بدینوسیله از تورم مرکز دید کاسته میشود (شکل ۷-۵ راست). این امر همیشه موجب بهبود دید نمی شود، اما معمولاً پیشرفت بیماری را متوقف می کند.

در موارد رشد رگهای خونی غیرطبیعی از تابش اشعه لیزر در تمامی قسمت های محیطی پرده شبکیه استفاده می شود. اثرات ناشی از لیزر باعث کاهش رشد رگهای خونی غیرطبیعی شده همچنین مانع رشد بافت های اضافی و جدا شدگی آن می شود (شکل ۸-۵ راست). در صورت نیاز محدوده وسیعی از چشم به درمان توسط لیزر، چشم با بی حسی موضعی، بی حس می گردد. اگرچه لیزر درمانی ممکن است موجب از دست دادن دید محیطی و دید درشب شود، ولی می تواند دید مرکزی بیمار را حفظ کند.

جراحی لیزر ممکن است در مطب چشم پزشک و یا در یک کلینیک بصورت سرپایی انجام شود. چنانچه رتینوپاتی دیابتی در مراحل اولیه تشخیص داده شود جراحی لیزر می تواند سیر کاهش دید را کند نماید. حتی در مراحل پیشرفته بیماری (رتینوپاتی پرولیفراتیو) نیز، جراحی لیزر شانس کاهش شدید دید را کم خواهد کرد.

چنانچه زجاجيه بدلیل وجود خون کدر شده باشد جراحی لیزر را تا زمانی که خون جذب شود نمی توان انجام داد. در این موارد در صورت عدم وجود کشش با تزریق برخی داروهای خاص در داخل چشم، ممکن است در بسته شدن رگهای خونی غیرطبیعی کمک کننده باشد..

در صورت پاک نشدن خونریزی زجاجیه و یا کشیدگی و جداشدگی شبیکه بدلیل ادامه خونریزی از عروق یا تشکیل بافت اسکار، عمل جراحی ویترکتومی انجام می شود. در رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو پیشرفته ممکن است چشم پزشک برداشتن زجاجیه را توصیه کند. این جراحی میکروسکوپی در اطاق عمل انجام می شود. ویترکتومی زجاجیه پر شده از خون را بر می دارد و به جای آن مایع شفافی را جایگزین می کند (شکل ۹-۵). حدود ۷۰٪ بیماران بعد از برداشتن زجاجیه دید بهتری خواهند داشت.

گاهی اوقات قبل از انجام ویترکتومی ممکن است چشم پزشک برای مدتی صبر کند تا شاید خونریزی خود بخود جذب شود. عدم انجام به موقع جراحی جهت چسباندن شبکیه منجر به کاهش شدید دید یا کوری می شود.

توصیه ها:

• مراقبت موفقیت آمیز رتینوپاتی دیابتی فقط به درمان اولیه توسط چشم پزشک بستگی ندارد. طرز برخورد و توجه به درمان دارویی و رعایت رژیم دیابتی ضروری است. بایستی میزان مناسب قند خون حفظ شود،از سیگار کشیدن خودداری  و به فشار خون نیز توجه داشت.

• با توجه به تشدید رتینوپاتی دیابتی در طی حاملگی لازم است هر خانم دیابتی که حامله می شود در ۳ ماه اول حاملگی توسط چشم پزشک معاینه شده و حداقل هر ۳ ماه یکبار بعد از آن تا زمان زایمان مجدداً معاینه گردد.

• در بیماران جوان مبتلا به دیابت نوع یک (وابسته به انسولین) رتینوپاتی حداقل ۳ تا ۵ سال بعد از شروع بیماری روی نخواهد داد. بنابراین توصیه می شود این بیماران تا ۳ سال پس از تشخیص بیماری به چشم پزشک مراجعه نمایند و پس از آن روند معاینه را سالانه ادامه دهند.

. با توجه به دشواری تعیین زمان شروع و مدت بیماری در مبتلایان به نوع ۲ دیابت (غیر وابسته به انسولین) توصیه می شود این بیماران برای تشخیص، جهت معاینه به چشم پزشک مراجعه کرده و پس از آن بسته به میزان و نوع ابتلای رتینوپاتی در فواصل ۱۲-۳ ماه طبق نظر چشم پزشک مورد معاینه قرار می گیرند.

• یکی از مشکلات درمانی بیماران دیابتی بخصوص در موارد پیشرفته پذیرفتن و انجام نظر و یا توصیه افراد غیر پزشک و یا حتی دوستان و آشنایان خود میباشند و اغلب این بیماران دچار مشکلات جدی می گردند. بنابراین توصیه های پزشک معالج خود را جدی بگیرید.

. باید توجه داشته باشید علاوه بر نحوه کنترل بیماری، طول مدت و زمان ابتلا به دیابت نیز در میزان پیشرفت رتینوپاتی حتی در مواردی که درمان قبلی نیز انجام گرفته باشد مؤثر می باشد.

درمان جداشدگی شبکیه

درمان جداشدگی شبکیه

تنها درمان مؤثر برای جدا شدگی شبکیه، جراحی است. جدا شدگی این پرده به هیچ وجه خود به خود و یا با مصرف دارو بهبود نمی یابد و جراحی باید هرچه سریع تر انجام شود. نوع جراحی مناسب بر اساس محل، اندازه، نوع و شدت جدا شدگی شبکیه تعیین می شود. هدف از انجام جراحی بستن سوراخها و نزدیک کردن شبکیه به لایه مشیمیه و دیواره خارجی چشم است بطوریکه شبکیه بتواند سر جای خود بچسبد. بر این اساس روشهای درمانی مختلفی وجود دارد:

چسباندن شبکیه با استفاده از لیزر یا انجماد:

این روش، شیوه مؤثری برای بستن سوراخ های شبکیه است اما به تنهایی نمی تواند جدا شدگی را درمان کند. در مواردیکه شبکیه سوراخ شده اما هنوز جدا شدگی اتفاق نیافتاده است با استفاده از این روش می توان با بستن سوراخ از جدا شدگی شبکیه جلوگیری کرد. در این شیوه که با بی حسی موضعی قابل انجام می باشد با استفاده از لیزر (از سمت داخل چشم) یا قلم کرایوتراپی (از سمت خارج چشم) اثرات چسبندگی در دور تا دور لبه سوراخ ایجاد می گردد. این اثرات باعث چسبندگی بافت ها شده، اتصالات محکمی بین شبکیه و دیواره چشم ایجاد می کند. در نتیجه دور تا دور سوراخ بسته شده و راه ورود مایع به پشت شبكیه بسته میشود (شکل ۳-۵). اثرات لیزر از نوع حرارتی بوده ولی قلم کرایوتراپی بافت را منجمد کرده و ایجاد چسبندگی می کند.

. چسباندن شبکیه با استفاده از گاز :

با استفاده از این شیوه پس از ایجاد بی حسی موضعی، پزشک یک حباب کوچک گاز را به داخل چشم تزریق می کند. این حباب گاز در داخل چشم متسع شده و از سمت داخل به شبکیه فشار می آورد و آن را در جای خود نگه می دارد. به علاوه با فشار آوردن بر روی لبه های سوراخ شبکیه باعث بسته شدن سوراخ شده و مانع از نشت مایع به پشت شبکیه می گردد. برای آنکه حباب گاز در جای مناسب قرار گیرد معمولاً به بیمار توصیه می شود که تا مدتی سرش را بطرف پایین نگاه داشته و حتی به حالت نشسته و یا در وضعیتی خاص ، بخوابد. حباب گاز معمولاً ظرف ۱۰ روز تا دو هفته جذب می شود پس از این زمان معمولاً با استفاده از لیزر یا قلم کرایوتراپی دور تا دور سوراخ شبکیه درمان می شود تا سوراخ مجدداً باز نشود.

 چون حباب گاز در ارتفاع ،بیش از حد معمول متسع می شود ممکن است فشار چشم در حین پرواز به شدت بالا رود. به همین علت وقتی حباب گاز در چشم تزریق شده است، تا زمان جذب گاز که معمولاً دو تا سه هفته به طول می انجامد،از هواپیما برای سفر پرهیز شود.

اسکلرال باکلینگ:

این روش، شایع ترین روش درمان جدا شدگی پرده شبکیه است. در این روش یک باکل( یک اسفنج یا نوار سیلیکونی نرم) با بخیه به اسکلرا (صلبیه یا همان سفیدی چشم) دوخته می شود و مثل یک کمربند تنگ دیواره خارجی را به سمت داخل فشار می دهد و آن را به پرده جدا شده نزدیک می کند تا شبکیه فرصت کند در جای خود بچسبد. به علاوه در حین عمل لبه سوراخ های شبکیه نیز با استفاده از لیزر یا قلم کرایوتراپی بسته می شود.

در صورت عدم ایجاد مشکل، باکل اسکلرا به صورت دائمی در جای خود باقی می ماند و نیازی به خارج کردن ندارد. باکل از بیرون دیده نمی شود و تغییر بارزی در ظاهر چشم ایجاد نمی کند اما به خاطر ایجاد فشار و تغییر شکل کره چشم می تواند باعث نزدیک بینی شود.

ویترکتومی (خارج کردن مایع زجاجیه از چشم):

چنانچه روش های ساده تر نتوانند جدا شدگی پرده شبکیه را درمان کنند از جراحی پیچیده تری به نام ویترکتومی استفاده می شود. در مواردی که سوراخ های شبکیه متعدد، بسیار بزرگ یا خلفی باشند، بخش بزرگی از شبکیه جدا شده باشد یا در صورت خونریزی داخل چشم و یا تحت کشش بودن شبکیه، معمولاً روشهای جراحی ساده تر موثر نبوده و باید از جراحی ویترکتومی استفاده شود. در این روش ابتدا زجاجیه با یک وسیله مخصوص از چشم خارج می شود. سپس به جای زجاجیه سرم مخصوص استریل، یا گاز و برخی از مواقع روغن مخصوص به داخل چشم تزریق می شود

جایگزین کردن زجاجیه با سرم مخصوص اختلالی در بینایی فرد ایجاد نمی کند ولی استفاده از گاز یا روغن ممکن است سبب اختلال دید گذرا در بیمار گردد. در نهایت سوراخ های شبکیه با استفاده از لیزر بسته می شود.

پس از جراحی، به خصوص باکل اسکلرا و ویترکتومی، چشم تا چند روز احتمالاً دردناک و حساس است. معمولاً لازم است قطره های آنتی بیوتیک یک تا دو هفته و قطره های ضد التهاب تا چند هفته پس از جراحی استفاده شوند. گاهی از قطره های دیگری مثل داروهای پایین آورنده فشار چشم و یا قطره های گشاد کننده مردمک نیز استفاده می شود. در صورتی که حباب گاز به داخل چشم تزریق شده باشد فرد باید یک تا دو هفته سرش را بطرف پایین نگه داشته و حتی برای خوابیدن از وضعیت نیمه نشسته استفاده کرده و به هیچ وجه طاقباز نخوابد.

نتیجه جراحی چسباندن شبکیه به عوامل زیر بستگی دارد:

١- بهترین نتیجه جراحی وقتی اتفاق می افتد که پرده شبکیه طی مدت یک یا دو هفته از جداشدگی در جای خود چسبانده شود. در صورت طولانی شدن مدت جدا شدگی، پس از عمل بیمار دید رضایت بخشی نخواهد داشت.

٢- وضعیت مرکز بینایی (ماكولا): ماکولا بخش مرکزی شبکیه است که مسئول دید دقیق مستقیم است. در صورتی که پیش از عمل ماكولا از جای خود کنده نشده باشد نتیجه عمل معمولاً خوب است اما در صورت جداشدگی ماکولا از محل خود بیمار پس از عمل دید کاملی بدست نخواهد آورد.

بطور کلی در ۹۰ تا ۹۵٪ موارد با انجام یک یا چند عمل جراحی، شبکیه در جای خود می چسبد، اما باید توجه داشت که چسبیدن این پرده در محل آناتومیک خود لزوماً باعث بهبود دید نخواهد شد. بطور کلی هرچه جداشدگی پرده شبکیه کوچکتر و از مرکز شبکیه دورتر باشد نتیجه جراحی بهتر و هر چه جدا شدگی بزرگتر و به مركز شبکیه نزدیک تر باشد نتیجه بدتر خواهد بود.

توصیه ها:

باید توجه داشت که جدا شدگی پرده شبکیه باعث درد یا قرمزی چشم نشده و در مراحل ابتدایی هیچ تغییری در ظاهر چشم ایجاد نمی کند. بنابراین در صورت بروز هریک از مشکلات فوق در اسرع وقت به چشم پزشک مراجعه کنید.

. در صورت بروز هر یک از علائم زیر حداکثر ظرف ۲۴ ساعت به چشم پزشک مراجعه کنید:

- احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم

- دیدن جرقه های نوری

- بروز مگس پران جدید و یا افزایش تعداد مگس پران( اجسام شناور در جلوی چشم)

- دیدن شبکه های تور مانند در جلوی چشم  

- هر نوع کاهش ناگهانی دید

بطور کلی پس از جراحی شبكیه لازم است مرتباً جهت کنترل وضعیت شبکیه و جلوگیری از عوارض احتمالی به چشم پزشک مراجعه شود.

برای کسب راهنمایی بیشتر و دریافت کمک می توانید با پزشک خود مشورت کنید.

 

قرنیه و اتاق قدامی

قرنیه و اتاق قدامی

قرنیه یکی از قسمت های مهم چشم است که تاثیر بسیار زیادی در بینایی دارد.شفافیت قرنیه در این زمینه نقش مهمی را ایفا می کن.

اتاق قدامی چشم هم محل وجود عدسی چشم است که کدورت آن موجب آب مروارید می شود .و همچنین مایعی که در اتاق قدامی جریان دارد اگر به نحوی جریان خروجی آن دارای اختلال بشود منجر به آب سیاه یا گلوکوم می شود.

آب سیاه(گلوکوم)

آب سیاه(گلوکوم)

 

گلوکوم یا آب سیاه بیماری است که با افزایش فشار در داخل كره چشم همراه است. این بیماری در آغاز هیچ علامتی ندارد و در صورت درمان نشدن میتواند در طول چند سال سبب کاهش بینایی و آسیب عصب بینایی و در نهایت کوری شود. درمان زودرس می تواند مانع پیشرفت بیماری و کاهش دید بیمار گردد. این بیماری می تواند به صورت حاد یا مزمن بروز کند. نوع مزمن از آن جهت خطرناک تر است که در آغاز هیچ علامتی ندارد ولی می تواند در طول چند سال سبب کاهش بینایی و در نهایت کوری شود.

علل:

مایع شفاف درون کره چشم توسط اجسام مژگانی به داخل کره چشم ترشح شده و سپس از کانالی در نزدیکی محل تقاطع عنبیه (قسمت رنگی چشم) و قرنیه از داخل چشم خارج می گردد در اثر تجمع بیش از حد مایع که معمولاً به دلیل بسته شدن مجرای خروجی یا با احتمال کمتر مسدود شدن مسیر حرکت مایع یا تولید بیش از حد آن در داخل چشم اتفاق می افتد .فشار داخل کره بتدریج افزایش یافته و منجر به آب سیاه یا گلوکوم می گردد.

گلوکوم ممکن است به شکل مادرزادی ایجاد شده و یا به صورت اولیه یا ثانویه به علت دیگری مثل جراحی چشم و یا آب مروارید پیشرفته، آسیب های چشمی، بعضی از انواع تومورهای چشمی، یووئیت (التهاب داخل چشم) ایجاد گردد.

در گلوكوم مادرزادی کودک به دلیل وجود یک نقص مادرزادی به گلوکوم مبتلاست. کودکان مبتلا معمولاً علائم واضحی نظیر چشم هایی با قرنیه کدر، حساسیت به نور و اشکریزش شدید دارند.

در انواع شایع تر گلوکوم، سن بالا نیز به عنوان فاکتوری مستعد کننده مطرح شده است.

علائم و نشانه ها:

گلوکوم یکی از بیماریهایی است که دید را تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش فشار داخل چشم سبب صدمه و آسیب به عصب بینایی که پیامها را به مغز می رساند خواهد شد. در گلوکوم حاد، این اتفاق ظرف چند ساعت رخ می دهد.

افراد میانسال و سالمند دوربین مستعد ابتلاء به گلوکوم حاد هستند. به دنبال افزایش فشار مایع در پشت عنبيه، فشار چشم به ناگهان زیاد شده و سبب می شود که عنبیه به طرف جلو رانده شده و مایع به خارج چشم تخلیه نشود.

با افزایش فشار که معمولاً در یک چشم اتفاق می افتد، چشم قرمز و دردناک می شود. این حالت به دلیل گشاد شدن مردمک در شب تشدید می گردد. در مراحل اولیه هاله های کدری اطراف نور چراغ ها دیده شده و بتدریج دید مختل می شود، زیرا افزایش فشار چشم سبب کدر شدن قرنیه می گردد( شکل ۱۹-۳). درد ممکن است تشدید شده و با تهوع و استفراغ یا سردرد همراه شود. در صورت عدم درمان ممکن است ناگهان بیمار متوجه شود که دید کناری ندارد درست مانند آن که دارید از درون یک لوله به اطراف نگاه می کنید. ادامه یافتن بیماری ممکن است سبب از بین رفتن دید حتی در مرکز شده و منجر به کوری شود. در گلوکوم حاد برای پایین آوردن فشار چشم نیاز به درمان به شکل اورژانس است.

در گلوكوم مزمن مايع داخل چشم نمی تواند به طور مناسب تخلیه شود و به مرور زمان سبب افزایش فشار چشم می شود. این افزایش تدریجی فشار چشم نیز سبب صدمه به عصب بینایی، میگردد (شکل ۲۰-۳). در ابتدا دید محیطی تحت تأثیر قرار می گیرد و سپس در اثر صدمه شدید به عصب، دید مرکزی نیز آسیب خواهد دید. این حالت دردناک نمی باشد.

در مراحل اولیه بیمار ممکن است متوجه مبتلا شدن به آب سیاه نشود. به این دلیل که گلوکوم در ابتدا علامت خاصی ندارد، دید طبیعی بوده و دردی وجود ندارد. با ادامه یافتن بیماری،شخص متوجه می شود که اشیایی را که در جلو و روبرو قرار دارند، به خوبی می بیند ولی اشیایی را که در کنار قرار داشته و باید از گوشه چشم به آنها نگاه کرد بخوبی دیده نمی شوند.

تشخيص:

بسیاری تصور می کنند در صورتی مبتلا به گلوکوم هستند که فشار چشمشان بالا باشد اما همیشه چنین نیست. فشار بالای چشم خطر ابتلاء به گلوکوم را افزایش می دهد. از طرف دیگر بالا بودن فشار چشم الزاماً به معنای ابتلاء به گلوکوم نیست. ابتلاء یا عدم ابتلاء به گلوکوم بر اثر بالا بودن فشار چشم بستگی به میزان تحمل عصب بینایی در مقابل فشار بالای چشم دارد و این میزان در افراد مختلف متفاوت است.

هر چند فشار طبیعی داخل چشم معمولاً بین ۱۲ تا ۲۱ میلی متر جیوه است، ولی حتی در این فشار نیز ممکن است شخصی به گلوکوم مبتلا باشد. این امر نشان میدهد که معاینه چشم تا چه حد از اهمیت برخوردار است. پزشک قادر است با استفاده از انواع دستگاههای فشارسنج چشم (مانند فشارسنج شیوتز ، تونوپن و یا اپلاناسیون گلدمن) فشار کره چشم را اندازه گیری کند. اندازه گیری فشار چشم تونومتری نامیده میشود. همچنین وی می تواند صدمات سرعصب بینایی را با انجام معاینات بالینی و گاه با استفاده از دستگاههای مخصوص بررسی نماید. اگر عصب بینایی صدمه ببیند شکل آن تغییر یافته و به دلیل از دست دادن بافت سالم آن شبیه به فنجان میشود. این وضعیت سبب محدودیت دید محیطی می شود.

پیش از معاینات فوق، پزشک برای بررسی میزان آسیب، معاینات زیر را نیز انجام خواهد داد:

بررسی حدت بینایی.

بررسی میدان بینایی.

. بررسی پاسخ مردمک.

پیشگیری و درمان:

در صورت درمان سریع گلوکوم و کاهش و به موقع فشار چشم، می توان مانع ایجاد عوارض دائمی گردید. زیرا عصب بینایی پس از آسیب دیدن بهبود نیافته و درمان نمی شود اما حتی در این زمان می توان با کاهش فشار چشم جلوی آسیب بیشتر را گرفت. هر چند گلوكوم علاج قطعی ندارد ولی درمان های رایج بیماری را کنترل می کند. با توجه به مطالب فوق اهمیت تشخیص و درمان زودرس آشکار می گردد. بیشتر چشم پزشکان گلوکومی را که تازه تشخیص داده شده است با دارو درمان می کنند ولی تحقیقات جدید نشان داده است که گاه جراحی با لیزر، جایگزینی مطمئن تر و مؤثرتری است. به طور کلی مهمترین هدف در درمان گلوکوم کاهش فشار چشم جهت کند کردن یا متوقف کردن پیشرفت بیماری و در نتیجه حفظ میدان دید باقی مانده می باشد.

روشهای درمان گلوكوم:

درمان دارویی: شایع ترین نوع درمان زودرس گلوکوم درمان دارویی است. داروهای گلوکوم بصورت قطره های چشمی و قرص تجویز می شوند. این داروها به دو شکل سبب کاهش فشار داخل چشم می شوند. بعضی باعث کاهش تولید مایع در چشم شده و بعضی به تخلیه بیشتر مایع از درون چشم کمک می کنند. داروهای ضد گلوكوم ممکن است تا چند بار در روز تجویز شوند. بیشتر بیماران عوارضی نشان نمی دهند ولی بعضی از این داروها ممکن است سبب سردرد شده و یا بر روی اعضاء دیگر بدن عوارضی داشته باشند. قطره ها ممکن است سبب سوزش و قرمزی چشم شوند. داروهای ضد گلوكوم باید تا زمانی که به کنترل فشار داخل چشم کمک می کنند مصرف شوند. از آنجا که گلوکوم معمولاً علامتی ندارد، گاهی بیماران داروی خود را قطع کرده و یا فراموش می کنند مصرف کنند. توصیه می شود قطره های چشمی به طور منظم تا پایان دوره درمان استفاده شوند.  

جراحی با لیزر: جراحی با لیزر به تخلیه مایع از درون چشم کمک می کند.

 روشهای جراحی رایج:

در جراحی گلوکوم، هدف ایجاد محل خروج جدیدی برای مایع داخل چشم است. هر چند چشم پزشک در هر زمانی ممکن است تصمیم به جراحی بگیرد ولی معمولاً از این روش در صورت رضایت بخش نبودن درمانهای دارویی و لیزر استفاده میشود.

جراحی در کلینیک یا بیمارستان عموماً به صورت سرپایی صورت می گیرد. قبل از جراحی به بیمار داروهایی جهت آرامش داده شده و سپس چشم توسط تزریق مواد بی حس کننده در اطراف آن بی حس میشود. جراح قطعه کوچکی از بافت سفیدی چشم (صلبیه) را برمی دارد که باعث به وجود آمدن کانال کوچکی برای عبور مایع درون چشم میشود. سپس قسمت سفید چشم که برداشته شده است با لایه نازک و شفافی از ملتحمه پوشانده میشود. مایع از مجرای ایجاد شده و از زیر ملتحمه ای که روی آن را پوشانده عبور کرده و از چشم خارج می شود.

بلافاصله بعد از جراحی، دید کمی مختل می شود اما این حالت گذرا است.باید پس از جراحی برای مقابله با عفونت و تورم ۴ تا ۸ هفته از قطره های آنتی بیوتیک و ضد التهاب استفاده شود. باید توجه داشت که این قطره ها با قطره هایی که قبلاً برای درمان گلوكوم مصرف می کردید، متفاوتند. بیمار باید بویژه در چند هفته اول پس از جراحی جهت کنترل فشار چشم مرتبا ویزیت شود.

در بعضی از بیماران، جراحی حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد در کاهش فشار مؤثر است. با این حال، اگر مجرای جدیدی که طی جراحی به وجود آمده است مسدود شود ممکن است به جراحی دیگری نیاز باشد. در صورتی که بیمار قبلاً تحت جراحی چشمی (نظير جراحی آب مروارید) قرار نگرفته باشد جراحی گلوکوم بهترین اثر را خواهد داشت.

باید بخاطر داشت که با اینکه جراحی گلوكوم باقیمانده دید را حفظ می کند ولی باعث بهبود دید از بین رفته قبلی نخواهد شد. در واقع، دید ممکن است به خوبی دید قبل از جراحی نباشد، هر چند که در صورت انجام ندادن جراحی در دراز مدت ممکن است بیمار دید خود را کاملا از دست بدهد.

جراحی گلوکوم نیز مانند هر جراحی دیگری ممکن است با عوارضی همراه باشد. این عوارض عبارتند از: آب مروارید، مشکلات قرنيه، التهاب یا عفونت داخل چشم و تورم عروق خونی پشت چشم. البته برای هر یک از موارد گفته شده درمان های مؤثری وجود دارد.

توصیه ها:

- اگر سن شما بالای ۴۰ سال است و یا کسی در اقوام نزدیک شما مبتلا به گلوکوم است، حتماً باید سالی یکبار توسط پزشک متخصص چشم معاینه شوید.

. در صورت بروز علائمی مشابه هر کدام از علائم و نشانه های شرح داده شده، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

. هیچ گاه مصرف قطره های مخصوص به گلوکوم را قطع نکنید، مگر اینکه پزشک متخصص به شما گفته باشد.

به یاد داشته باشید که هدف از درمان گلوكوم حفظ باقی مانده دید است نه افزودن آن.

بیمار مبتلا به گلوکوم می بایست مادام العمر در فواصل منظم توسط پزشک متخصص مورد معاینه و ارزیابی قرار گیرد.

 

 

آب مروارید یا کاتاراکت

آب مروارید یا کاتاراکت

آب مروارید عبارتست از کدر شدن عدسی چشم که به صورت طبیعی شفاف است. مانند پنجره ای که بخار آب آن را تار کرده باشد، آب مروارید نیز باعث تاری دیده میشود.

آب مروارید معمولا با افزایش سن توسعه پیدا می کند ولی ممکن است به دلیل ابتلا به دیابت یا بعضی بیماریهای خاص، کشیدن سیگار، ضربه به چشم یا حتی به شکل ارثی نیز ایجاد گردد. دید شما به تدریج کدر شده و توسط نور زیاد آزرده خواهید شد. برای پاک کردن همیشگی عقاید غلطی که درباره آب مروارید وجود دارد باید گفت که آب مروارید:

پرده ای بروی چشم نیست.

بر اثر استفاده بیش از حد از چشم به وجود نمی آید.

سرطان نیست.

از یک چشم به چشم دیگر سرایت نمی کند.

سبب کوری غیر قابل برگشت نمی شود.

علل:

علت اصلی ایجاد کاتاراکت مشخص نیست ولی تصور می شود تجمع و رسوب بعضی پروتئین های خاص و تغییرات سلولی به تدریج شفافيت عدسی را از بین برده و آن را کدر می کند. به نظر می رسد که اشعه ماوراء بنفش(uv) و سوتغذیه در ایجاد آن موثر باشد.

علائم و نشانه ها:

تار شدن دید چشم که بدون درد است.

حساسیت به نور

تغییرات مکرر نمره عینک

دو بینی در یک چشم

احتیاج به نور بیشتر برای مطالعه

کاهش دید در شب

محو شدن یا زرد شدن رنگها

کاهش شدید دید هنگام ورود نور زیاد به چشم، مثلا هنگام رانندگی در شب و تابش نور خودروهای روبرو به چشم فرد مبتلا به آب مروارید

تشخيص:

کاهش دید بعلاوه علائم بالا بدون وجود مشکل چشمی دیگر به همراه معاینه چشم توسط پزشک تشخیص را قطعی می کند.

پیشگیری و درمان:

اگر علائم آب مروارید فعالیت های روزمره شما را تحت تأثیر قرار داده است، جراحی می تواند به شما کمک کند. برای انجام عمل جراحی احتیاج نیست که حتما آب مروارید شما به طور کامل گسترش یافته یا به اصطلاح رسیده شود.

عمل جراحی آب مروارید:

درست قبل از عمل جراحی، مردمک باید توسط قطره ها گشاد شود .

عمل جراحی معمولا توسط قطره های بی حسی موضعی یا تزریق ماده بی حسی انجام میشود. ولی در موارد لرزش سر یا در صورت اضطراب زیاد باید از بیهوشی عمومی استفاده کرد. عمل جراحی حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه به طول می انجامد.

. در نتیجه جراحی یک لنز شفاف جایگزین عدسی شما که مبتلا به آب مروارید شده است، می شود. برای تصحیح و بهتر بینایی، قبل از عمل جراحی، اندازه و شکل چشم شما برای تعیین میزان قدرت لنز محاسبه می شود.

در طول عمل یک برش کوچک در بالا، کنار و یا نزدیک عنبیه (بخش رنگی چشم )شما ایجاد می شود.

وسیله ای ظریف و خاص، از میان برش عبور داده شده و سوراخی در کپسول عدسی، که قسمت جلویی سطح آب مروارید را پوشانده است ایجاد می شود تا پروب به داخل آن هدایت شود. با کمک پروب، آب مروارید به قطعات ریز شکسته شده و سپس این قطعات توسط یک دستگاه به بیرون از چشم مکیده (ساکشن) می شود .قسمتهای باقی مانده کپسول لنز در جای خود نگاه داشته می شوند.

یک عدسی جدید شفاف جایگزین آب مروارید میشود. این لنز از وسط تا شده و از میان برش ایجاد شده در جلوی چشم، به داخل کپسول لنز قرار داده شده و در داخل کپسول، به شکل اصلی و نرمال خود (غير تا شده) در می آید .

معمولا برش ایجاد شده خود به خود و بدون بخيه بهبود پیدا می کند. با این وجود گاهی بیمار نیاز به یک یا دو بخیه دارد.

. بعد از عمل جراحی، یک پوشش یا پد، برروی چشم شما گذاشته می شود و در همان روز از بیمارستان مرخص خواهید شد.

بعد از عمل جراحی آب مروارید:

پوشش یا پد روز بعد از عمل از روی چشم برداشته شده و قطره های چشمی آغاز می شوند. گاهی در هفته اول بعد از عمل جراحی احتیاج است که شبها از حفاظ چشمی استفاده شود. معمولا شکل ظاهری چشم بعد از عمل جراحی تغییری نمی کند. بعضی اوقات ممکن است اطراف چشم شما قرمزی یا کبودی به وجود آید که ظرف چند هفته از بین می رود. مسکن های ساده، هرگونه ناراحتی ملایم و خفیف را در طول ۲۴ ساعت اول بعد از عمل کاهش داده و بهبود می بخشد. چنانچه چشم شما قرمز و دردناک شده و یا دید چشم بدتر شود، باید فورا با پزشک متخصص چشم تماس بگیرید.

می توانید ۵ تا ۷ روز بعد از عمل حمام کنید. البته قبل از زمان مذکور شستشوی بدن به صورتی که سر و صورت با آب تماس نداشته باشد بلامانع است. تا چند هفته بعد از عمل جراحی از مالیدن چشم های خود خودداری نمایید. معمولا تا حدود یکماه باید از قطره های چشمی استفاده کنید.

تقریبا بلافاصله دید شما بتدریج بهبود می یابد. حدود ۱ تا ۲ ماه بعد از عمل جراحی، چشم شما برای عینک جدید معاینه و تست می شود. معمولا از عینک مطالعه با دو دید(عینکی مناسب برای دیدن اشیاء دور و نزدیک) استفاده می شود.

 ممکن است دید شما به تدریج و طی ماهها یا سالها پس از عمل جراحی موفقیت آمیز مختل شود. در واقع ممکن است قسمتی از کپسول لنز که در عقب برای نگه داشتن لنز کاشته شده به جای گذاشته شده بود، کدر و ضخیم شود.

با استفاده از لیزر می توان با ایجاد یک سوراخ در مرکز کپسول عدسی دید شما را به حالت قبل برگرداند( شکل ۱۶-۳). این پروسه دردناک نیست و بصورت سرپایی انجام می شود. برای انجام این امرقطره ای در چشم شما چکانده می شود که معمولا ظرف ۲۰-۱۰ دقیقه می تواند مردمک را بزرگ و گشاد کند. ممکن است برای فوکوس کردن لیزر به یک لنز تماسی احتیاج باشد. در اینصورت در ابتدا قطره های بی حسی که کمی چشم را می سوزاند در چشم ریخته می شوند. لنزهای تماسی مانع از پلک زدن شما میشود. پزشک به شما خواهد گفت که به کدام سمت نگاه کنید.

بلافاصله بعد از درمان توسط لیزر، به خاطر تابیده شدن نورهای روشن به چشم شما و قطره های استفاده شده جهت گشاد و بزرگ کردن مردمک، دید شما شدیدا مختل می شود که در ظرف چند دقیقه دید شما کمی بهتر شده و نهایتا پس از چند ساعت به حالت طبیعی باز می گردد.

توصیه ها:

هیچگاه تا چند هفته بعد از عمل جراحی چشم های خود را نمالید.

درباره اینکه چه وقت می توانید به سر کار خود بازگشته و یا رانندگی کنید با جراح خود صحبت کنید. معمولا خیلی زود پس از عمل جراحی این امکان وجود خواهد داشت.

. هنگامیکه دید شما مختل شده است نباید رانندگی کنید. بنابراین هیچگاه روزی که با چشم پزشک وقت ملاقات دارید خودتان رانندگی نکنید.

 

پیوند قرنیه

پیوند قرنیه

قرنیه قسمت شفاف جلوی کره چشم است که مثل شیشه پنجره داخل چشم را از محیط خارج جدا می کند و دو وظیفه مهم دارد: یکی آنکه پرتوهای نور را به داخل چشم هدایت کند و دیگر آنکه از ساختمان های داخل کره چشم محافظت نماید. برای اولین بار در قرن هجدهم میلادی از جایگزینی شیشه به جای قرنیه کدر استفاده شد. در ایران نیز برای اولین بار در سال ۱۳۱۴ پیوند قرنیه با موفقیت انجام شد.

پیوند قرنیه با هدف ایجاد دید بهتر، حفاظت از ساختمان های داخل کره چشم، مواردی که قرنیه دچار زخمهای مقاوم به درمان شده یا توموری در آن وجود دارد و بدلایل زیبایی ظاهری چشم انجام می پذیرد.

علل:

عواملی که منجر به پیوند قرنیه می شوند عبارتند از:

 ١- قوز قرنیه (کراتوکونوس)

 ۲- ورم قرنیه پس از جراحی آب مروارید

 ٣- کدورت و لک اکتسابی یا مادرزادی قرنیه

 ۴- پارگی قرنیه

قرنیه پیوندی پس از مرگ از چشم افرادی تهیه می شود که تمایل داشته اند با اهداء قرنیه به دیگران کمک کنند. در بانک چشم این قرنیه ها به طور دقیق معاینه می شوند تا از سالم بودن آنها اطمینان حاصل گردد. به علاوه تمام قرنیه های پیوندی از نظر بیماری هایی مثل ایدز و هپاتیت کنترل می شوند تا این بیماری ها به فرد گیرنده پیوند سرایت نکند. قرنیه جهت پیوند از دهنده هایی که از نظر جسمی سالم بوده اند و علت مرگ آنها بیماریهای ناشناخته، عفونی و سرطان نبوده است انتخاب می شود.

جراحی پیوند قرنیه چگونه انجام می شود؟

برای انجام جراحی پیوند قرنیه معمولا لازم است که بیمار قبل از عمل در بیمارستان بستری شده، آزمایش ها و معاینات لازم انجام گیرد. معمولا قبل از بستری شدن بیمار در بیمارستان برای رزرو قرنیه با بانک چشم هماهنگی به عمل می آید، اما به هر حال ممکن است در روز عمل، قرنیه مناسب برای پیوند در بانک چشم موجود نباشد و در نتیجه جراحی به روز دیگری موکول شود.

پیوند قرنیه معمولا با بیهوشی کامل انجام می گیرد. البته اگر به علت بیماریهای دیگر مثل مشکلات قلبی یا ریوی امکان بیهوشی کامل وجود نداشته باشد فرد به کمک دارو خواب آلوده شده و چشم به صورت موضعی بیحس می گردد که در این حالت بیمار دردی احساس نخواهد کرد. در زمان جراحی با استفاده از وسایل میکروسکوپی یک قطعه مدور از وسط قرنیه بیمار برداشته شده و به جای آن یک قطعه گرد متناسب از قرنیه سالم دهنده را قرار میدهند. سپس آن را با بخیه های خیلی ظریف به چشم بیمارمی دوزند. عمل جراحی بین یک تا دو ساعت طول می کشد. پس از خاتمه عمل چشم پانسمان می شود.

معمولا پس از پایان عمل وقتی فرد به هوش می آید احساس درد و ناراحتی می کند که این موضوع طبیعی است و نباید باعث نگرانی شود. روز بعد، پانسمان باز شده و چشم معاینه می شود. در روز اول پس از عمل دید کاملا تار است. تاری دید به تدریج و به آهستگی بهبود پیدا می کند، بنابراین در روزها و هفته های اول پس از عمل نباید توقع دید خوب داشته باشیم. غالبا يک تا دو روز پس از انجام پیوند قرنیه فرد از بیمارستان مرخص می شود. در روزهای اول پس از پیوند، معمولا معاینات به صورت روزانه انجام می شود.

همانطور که توضیح داده شد قرنیه پیوندی به وسیله تعدادی بخیه ظریف میکروسکوپی به چشم دوخته میشود که جذب شدنی نبوده و باید در موقع مناسب به وسیله پزشک برداشته شوند. معمولا پس از چند ماه پزشک معالج برای اصلاح آستیگماتیسم تعدادی از بخیه ها را دستکاری می کند یا برمی دارد. قرنیه پیوندی یک تا دو سال بعد از پیوند به طور کامل جوش خورده و بخیه ها کاملا برداشته می شوند.

 در ماه های اول پس از پیوند ممکن است دید متغیر بوده و کم و زیاد شود، به همین دلیل احتمالا در ماه های اول حتی استفاده از عینک طبی کمکی به دید نخواهد کرد. پس از گذشت چند ماه استفاده از عینک طبی مناسب یا لنز تماسی سخت می تواند به بهبود بینایی کمک کند. نهایتا در تعداد کمی از بیماران لازم است بر روی قرنیه پیوندی جراحی مجددی برای کم کردن آستیگماتیسم و بهبود بینایی انجام شود.

نتیجه عمل پیوند قرنیه تا حد زیادی به بیماری اولیه ای بستگی دارد که پیوند قرنیه به آن دلیل انجام گرفته است. در افرادی که به علت قوز قرنیه (کراتوکونوس)، لکه های غیرعفونی قرنیه و ورم خفيف قرنيه تحت عمل جراحی قرار گرفته اند میزان موفقیت عمل بسیار خوب و در حدود ۹۰٪ است. در مواردی که پیوند قرنیه به علت لکه های ناشی از تب خال یا ورم شدید قرنیه انجام گرفته باشد نیز میزان موفقیت عمل بالای ۸۰٪ است.اما در موارد اورژانس که پیوند قرنیه برای کنترل عفونت یا ترمیم سوراخ قرنیه انجام می شود احتمال شفاف ماندن قرنیه پیوندی کمتر است اما به هر حال پیوند قرنیه برای حفظ ساختمان چشم انجام می شود.

در صورت اشتغال به کار اداری وسبک بیمار پس از دو هفته می تواند به سر کار خود برگردد، اما چنانچه شغل بیمار به فعالیت بدنی نیاز داشته باشد برای بازگشت به کار حداقل ۶ هفته صبر لازم است.

مشکلات و عوارض پیوند قرنیه:

شایعترین عارضه عمده پیوند قرنیه ایجاد آستیگماتیسم( انحنای نامناسب قرنیه) است که معمولا با تنظیم کردن و برداشتن بخیه ها و استفاده از عینک یا لنز تماسی بهبود می یابد.

عارضه مهم دیگر رد پیوند با پس زدن پیوند است که اگر به موقع درمان نشود موجب کدر شدن قرنیه پیوندی می گردد. پس زدن پیوند وقتی اتفاق می افتد که دستگاه ایمنی بدن بیمار قرنیه پیوندی را به عنوان بافتی غریبه شناسایی کرده و سعی کند آن را از بین ببرد. این حالت می تواند از دو هفته پس از پیوند شروع شود اما معمولا چند ماه بعد اتفاق می افتد. در صورتی که رد پیوند زود تشخیص داده شود، شفاف شدن قرنیه کدر شده با استفاده مکرر از قطره های ضدالتهاب و گاهی استفاده از قرصهای خوراکی یا تزریق دارو به اطراف چشم کنترل می شود، اما در موارد پیشرفته رد پیوند، ممکن است عارضه با دارو کنترل نشده و نیاز به انجام پیوند مجدد باشد که غالبا میزان موفقیت آن کمتر از پیوند اولیه است. به همین علت توصیه میشود که در صورت بروز هر یک از علائم زیر در چشمی که قرنيه پیوندی دارد ظرف ۲۴ ساعت به چشم پزشک مراجعه شود:

درد

. قرمزی شدید چشم

حساسیت به نور

  اشکریزش غیر طبیعی

  تاری دید

احساس جسم خارجی که می تواند ناشی از شل یا پاره شدن بخیه ها باشد.

سایر عوارض عمده پیوند قرنیه چندان شایع نیستند، اما به هر حال احتمال عوارضی مثل خونریزی داخل چشمی، عفونت، آب مروارید، آب سیاه، عود بیماری قبلی در قرنیه پیوندی و پارگی پرده شبکیه وجود دارد.

توصیه ها:

معمولا بعد از انجام پیوند قرنیه لازم است تا چند هفته از قطره های آنتی بیوتیک و تا چند ماه از قطره های استروئیدی (ترکیبات کورتونی) که التهاب را کنترل می کند استفاده کنید. گاهی قطره های دیگری مثل اشک مصنوعی یا قطره های پایین آورنده فشار چشم نیز تجویز می شود. پس از عمل حتما قطره ها را طبق تجویز پزشک به صورت دقیق مصرف کنید و از قطع کردن خودسرانه دارو پرهیز نمایید. مصرف نادرست دارو می تواند باعث از بین رفتن قرنیه پیوندی و نابینایی شود.

با توجه با آنکه در پیوند قرنیه بافت خیلی دیر جوش می خورد و پس از جوش خوردن هم هرگز استحکام قرنیه عادی را ندارد توصیه می شود:

. لازم است در هفته های اول پس از پیوند حتما از محافظ پلاستیکی (شیلد) استفاده گردد تا به چشم ضربه وارد نشود.

از مالیدن و خاراندن چشم عمل شده جدا خودداری کنید.

. در این مدت باید از خم شدن، زور زدن و برداشتن اشیاء سنگین خودداری شود. در صورتی که مجبور شدید چیزی را از روی زمین بردارید از کمر خم نشوید، بلکه زانوها را خم کنید و سر را صاف نگه دارید.

. در صورت شستشوی سر کاملا دقت کنید که آب و شامپو وارد چشم نشود. .

. همیشه از یک عینک آفتابی یا طبی بزرگ با شیشه مقاوم استفاده کنید تا از ضربه های اتفاقی جلوگیری کند.

تنها فعالیت ورزشی مجاز در این دوره پیاده روی سبک است. بنابراین از ورزش هایی مثل جودو، کشتی و فوتبال که در آن ها احتمال ضربه وجود دارد پرهیز کنید. در موقع انجام شنا و یا ورزش های عادی حتما از عینک محافظ مخصوص استفاده  کنید.

از فعالیت هایی که در آنها احتمال ضربه وجود دارد خودداری کنید و با کسی درگیر نشوید.

توجه داشته باشید که عدم رعایت این نکات می تواند به قیمت از دست رفتن بینایی تمام شود. بدیهی است که ذکر تمام  جزئیات مربوط به جراحی پیوند قرنیه در این خلاصه نمی گنجد، بنابراین در هر مورد مشکوک حتما با پزشک معالج خود مشورت کنید.

. در صورت عدم موفقیت پیوند قرنیه ممکن است مجبور شوید برای بهبود دید از لنزهای تماسی استفاده کنید.

 توجه داشته باشید در هر زمانی پس از پیوند قرنیه حتی اگر سال ها از عمل جراحی گذشته باشد در صورت بروز هر حالت غیر طبیعی مثل کاهش دید، اشکریزش، درد، احساس جسم خارجی، ترس از نور یا قرمزی چشم باید حداکثر ظرف مدت ۲4 ساعت به چشم پزشک مراجعه کنید.

تراخم

تراخم

تراخم شایعترین علت کوری چشم به دلیل عفونت بخصوص در جوامع در حال توسعه است. این بیماری یک عفونت چشمی شدید و مزمن است که در مناطق فقیر با سطح بهداشت پایین، مناطق گرم و خشک، آب و هوای همراه با گرد و خاک، در کشورهای در حال توسعه و جایی که آب کم است شایع ترمی باشد. این بیماری در ایران نیز در نواحی جنوب و بخصوص خوزستان شیوع زیادی داشته و امروزه در کشورهای توسعه و در حال توسعه یافته رو به ریشه کنی است. با وجود اینکه بیماری خوشبختانه در حال ریشه کن شدن است هنوز شایع ترین علت کوری در افراد مسن مناطق مذکور است.

تراخم دو مرحله دارد. مرحله اول، عفونت فعال ملتحمه توسط باکتری کلامید یا تراکوماتیس می باشد. این مرحله از بیماری بسیار مسری است. در مرحله بعدی، بیماری سبب آسیب به قرنیه می شود. عفونتهای مکرر سبب متورم شدن ریشه مژه ها و برگشتن مژه ها به سمت داخل چشم در نتیجه خراش دادن قرنیه می شود. این خراش دردناک بوده و سبب اسکار روی قرنیه و در نهایت کدر شدن آن می شود. عفونت مکرر، گسترده و درمان نشده منجر به کوری خواهد شد حال آن که درمان بموقع بیماری فرد را از کوری نجات خواهد داد.

ابتلا به تراخم ایمنی دائمی ایجاد نکرده و احتمال ابتلای مجدد وجود دارد. بیشترین شیوع بیماری در کودکان سنین ۳ تا ۵ سال دیده میشود. در بعضی از جوامع نیز بیش از ۹۰٪ کودکان زیر ۵ سال به این بیماری مبتلا هستند.

تراخم معمولا دو طرفه است و از طریق تماس مستقیم، استفاده از وسایل شخصی مشترک، تماس با پشه و مگس و معمولا از سایر اعضای خانواده منتقل می شود. لذا افراد خانواده نیز باید توسط پزشک معاینه شوند. این بیماری در زنان شایعتر از مردان است.

علائم و نشانه ها:

علائم اولیه بیماری شامل درد و تورم پلکها، ترشح، اشکریزش، ترس از نور، پرخونی چشم، تاری دید هستند. تمامی نشانه های تراخم در پلک فوقانی، قسمت بالایی ملتحمه و قرنیه شدید تر از قسمت پایینی است. در صورت عدم درمان در این مرحله بتدریج عروق خونی روی قرنیه رشد خواهند کرد.

در نتیجه تکرار عفونت عوارضی چون اشک ریزش، افتادگی پلک، انسداد مجاری اشک و برگشتن مژه ها به داخل پلک بیمار را درگیر خواهد کرد.

معمولا یک هفته بعد از تماس علائم بیماری بتدریج بروز خواهند کرد. شروع بیماری در کودکان یا شیرخواران آهسته است و ممکن است بیمار با عوارض کم یا بدون عوارض بهبود یابد. اما بیماری در بالغین به صورت شدید آغاز می شود و عوارض زودتر به وجود می آید.

تشخیص:

شرح حال بیمار (خصوصأ سابقه حضور در مناطق پر خطر)، معاینه بالینی و فرستادن نمونه ای از تراشیده های ملتحمه جهت رنگ آمیزی و کشت به آزمایشگاه بهترین راه برای تشخیص می باشد.

پیشگیری و درمان:

تراخم بیماری قابل پیشگیری است. انتقال این بیماری با تماس مستقیم صورت می گیرد بنابراین تماس کودکان، والدین و اعضا فامیل به راحتی موجب انتقال بیماری خواهد شد. باکتری می تواند بوسیله استفاده از حوله، پتو یا بالش مشترک نیز انتقال یابد. بعلاوه نوعی مگس نیز که قادر به تخمک گذاری روی صورت انسان است میتواند ناقل این باکتری باشد. از عواملی که احتمال انتشار بیماری را افزایش می دهند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  عدم رعایت بهداشت فردی

دفع نامناسب زباله و فضولات

در دسترس نبودن آب کافی جهت شستشو

  استفاده از بستر مشترک

  تماس نزدیک با حیوانات

پیشگیری بستگی به رعایت بهداشت مناسب فردی و عمومی دارد. در درمان تراخم نیز در صورت عدم رعایت بهداشت محیط و فردی کاری مفید نخواهد بود و بیماری مجددا بروز خواهد کرد. جهت درمان از روش های زیر استفاده میشود:

الف) درمان طبی: در مراحل اولیه تراخم، درمان توسط آنتی بیوتیک خوراکی به تنهایی جهت ریشه کردن تراخم کافی است. تمام خانواده باید همزمان درمان شوند.

ب) درمان جراحی: در مراحل بعدی تراخم، که شامل دردناک شدن چشم و بروز ناهنجاری های پلکی است، جراحی احتياج می باشد. همچنین در مواردی که قرنیه کدر شده و سبب اختلال دید می شود پیوند قرنیه جهت بهبود دید می تواند کمک کننده باشد ولی نتیجه ممکن است بسیار خوب نباشد.

توصيه ها:

. اگر به نواحی و مناطقی که تراخم همه گیر است مسافرت می کنید، بهداشت فردی را کاملا رعایت کنید.

چنانچه به سبب ابتلا به تراخم درمان آنتی بیوتیکی شده اید و یا جراحی داشته اید، احتمال ابتلای مجدد را در نظر داشته باشید و در صورت بروز هرگونه مشکل با چشم پزشک خود مشورت کنید.

از مالیدن چشمهای خود پرهیز کنید مگر اینکه دستهای خود را شسته باشید.

. هر روز حوله و لباس های خود را عوض کرده و بشویید و از وسایل شخصی دیگران استفاده نکنید.

روبالشی خود را هر روز عوض کنید.

. از لوازم آرایشی چشم ها بخصوص سرمه (ریمل) استفاده نکنید.

هیچگاه از لوازم آرایشی چشم سایرین استفاده نکنید.

دستورات چشم پزشک خود را جهت استفاده کردن از لنزهای تماسی به دقت و درستی ادامه دهید.

. اگر فرزند شما به تراخم مبتلا شده، از تماس فرزند خود با دیگر بچه ها جلوگیری کنید.

رعایت کردن بهداشت محیط جهت جلوگیری از انتقال عفونت توسط پشه ها و مگس الزامی است.

خراش و زخم قرنيه

خراش و زخم قرنيه

از آنجایی که قرنیه در حقیقت پنجره چشم بوده و نور را به داخل چشم هدایت می کند، بنابراین زخم های قرنیه به خصوص ضایعات مرکزی آن سبب تاری دید میشود. از طرف دیگر قرنیه اعصاب درد بسیاری دارد، بنابراین زخمهای سطحی و عمقی قرنیه سبب ایجاد درد شدید و ترس از نور می شوند. درد با حرکت پلکها (بخصوص پلک فوقانی) بر روی سطح قرنیه بدتر شده و معمولا تا زمان بهبودی این حالت باقی می ماند.

علل:

وجود جسم خارجی یا بر خورد اجسام خارجی به چشم مانند آنچه بطور شایع در هنگام استفاده از لنزهای تماسی، جوشکاری یا تراشکاری اتفاق می افتد، عفونتهای قرنیه (کراتیت)، زخم های قبلی قرنیه، خشکی چشم خصوصأ به دلیل بسته نشدن کامل پلکها و ابتلا به دیابت و یا بیماریهای نقص سیستم ایمنی و بدخیم از عوامل ایجاد خراش و زخم در قرنیه می باشند.

علائم و نشانه ها:

شایعترین شکایت بیمار مبتلا به خراش و زخم قرنیه درد است که البته در نوعی از عفونت ویروسی وجود ندارد. معمولا شدت درد در محیط پر نور تشدید یافته که باعث ترس از نور میشود.

اشک ریزش، قرمزی چشم، کاهش دید و در بعضی موارد ترشح چرکی نیز از دیگر علائم این بیماری هستند.

تشخيص:

قرنیه تحت نور کافی و با استفاده از اسلیت لامپ توسط پزشک معاینه می شود. گرفتن یک تاریخچه دقیق از بیمار در بیماریهای قرنیه بسیار مهم می باشد. تاریخچه ضربه یا بیمارهای قرنیه می تواند کمک کننده باشد. در حقیقت جسم خارجی و خراش های سطحی در مورد بسیار شایع از زخم های قرنیه هستند.

از آنجایی که عفونتهای قرنیه علل مختلفی دارد، بنابراین گاهی برای انتخاب درمان مناسب انجام آزمایشات آزمایشگاهی و کشت ضروری میباشد.

پیشگیری و درمان:

درمان نباید تا آماده شدن جواب آزمایشات متوقف شود. اگر ارگانیسم توسط کشت تشخیص داده شد درمان به نوع مناسب تغییر میابد. در بعضی موارد بستری در بیمارستان نیز احتياج می شود بخصوص در مواردی که عفونت شدید و وسیع باشد یا اگر فرد مبتلا به دیابت و یا بیماریهای نقص سیستم ایمنی بوده و یا به تنهایی قادر به مراقبت از خویش نباشد.

چنانچه با وجود درمان کافی و برطرف شدن علائم، اسکار زخم روی قرنیه باقی بماند و موجب کدورت بینایی گردد پیوند قرنیه می تواند کمک کننده باشد.

توصیه ها:

افرادی که از لنزهای تماسی استفاده می کنند در صورت بروز درد و قرمزی چشم خود باید فورا با پزشک متخصص خود تماس بگیرند.

در صورت ورود جسم خارجی به چشم از انجام هرگونه دستکاری چشم و استفاده از هر نوع محلول یا دارو بدون نظر پزشک جدا خودداری نمایید. زیرا اینگونه مداخلات ممکن است به آسیب شدیدتر و گاه غیر قابل برگشت قرنيه منجر شود.

استفاده از قطره های بی حس کننده موضعی به طور سرخود توسط بیمار، اگرچه به طور موقت سبب تسکین درد ناشی از خراش قرنیه یا وجود اجسام خارجی می گردد ولی احتمال بروز عفونتهای شدید قرنیه و آسیب های وسیع را به شدت افزایش میدهد.

مراقبت از چشم ها حین انجام کارهایی چون جوشکاری و تراشکاری با استفاده از عینک های محافظ، روش مناسبی در پیشگیری از سوانح چشمی حین کار می باشد.

خونریزی اتاق قدامی

خونریزی اتاق قدامی

 

هایفما لایه ای متشکل از خون در قسمت جلوی چشم، در پشت قرنیه و جلوی عنبیه است .تاری دید حاصل شده ناشی از خونریزی به سبب انسداد مسیر نورهای وارده به چشم و یا عوارضی که باعث افزایش فشار چشم می شوند، می باشد.

علل:

ضربه و صدمه به چشم سبب خونریزی رگهای عنبيه (بخش رنگی چشم) و در نهایت هایفما می شود. وجود عروق غیر طبیعی در بخش جلویی چشم نیز می تواند سبب خونریزی خودبخودی و هايفما شود.

از بیماری هایی که سبب ایجاد عروق خونی غیرطبیعی می شوند، می توان از دیابت، ایسکمی (کاهش خونرسانی)،اختلالات خونی و تومورها نام برد.

علایم و نشانه ها:

علاوه بر وجود خون در پشت قرنیه، کاهش بینایی، درد، احساس فشار در چشم، ترس از نور و قرمزی چشم از علائم همراه این بیماری هستند.

تشخيص:

پزشک با سوال کردن درباره علایمی که در بالا ذکر شد و انجام معاینه چشم و آزمایشات لازم به تشخیص می رسد.

این معاینات شامل بررسی قرنیه توسط اسلیت لامپ، استفاده از قطره های گشاد کننده مردمک و دیدن پشت چشم و اندازه گیری فشار داخل چشم می باشند. در صورت وجود خونریزی زیاد طوری که پشت چشم دیده نشود استفاده از سونوگرافی چشم کمک کننده است.

همچنین ممکن است جهت تشخیص کم خونی سلولهای داسی شکل آزمایشات خاصی نیز انجام شود. افرادی که مبتلا به این نوع کم خونی می باشند بیشتر در معرض افزایش فشار داخل چشم و از دست دادن بینایی در نتیجه هایفما خواهند بود.

پیشگیری و درمان:

اگر مبتلا به هایفما هستید، باید مرتب به پزشک خود مراجعه کنید. در بعضی موارد حتی به معاینات روزانه احتیاج است. استفاده از قطره های گشادکننده مردمک و استروئید با تجویز پزشک جهت کاهش التهاب کمک کننده می باشد. همچنین استفاده از پوشش روی چشم سبب کاهش استفاده از چشم مبتلا شده و در نتیجه شانس خونریزی مجدد در چشم نیز کاهش می یابد.

پزشک در صورت افزایش فشار داخل چشم از قطره های چشمی و یا قرص جهت پایین آوردن فشار چشم استفاده می کند.

در صورت وجود لخته وسيع در قسمت جلوی چشم (اتاق قدامی) (افراد ناقل و یا مبتلا به کم خونی داسی شکل)، بالا بودن فشار چشم علیرغم درمان طبی، وجود خون در جلوی چشم که سبب ایجاد لک روی قرنیه شود و خونریزی مجدد انجام جراحی پیشنهاد می گردد.

اگر هایفما درمان نشود بالا ماندن فشار داخل چشم برای مدت طولانی، سبب آسیب عصب بینایی و کاهش بینایی دائمی خواهد شد. همچنین روند بهبودی هایفما بستگی به اختلالاتی در چشم دارد که بوسیله علت اولیه ایجاد میشود.

توصیه ها:

. در صورت ابتلا به هایفما تحت نظر بودن و انجام معاینات مکرر بسیار مهم هستند.

استفاده از پوشش روی چشم جهت محافظت از صدمه بیشتر چشم و خونریزی آن ضروری است.

. حتی المقدور از انجام فعالیتهای سنگین و خم شدن پرهیز گردد.

از پزشک در مورد فواصل مراجعه جهت انجام معاینات چشم سوال کنید زیرا ابتلا به هایفما در یک چشم ریسک ابتلا به بیماری های دیگر را در چشم بالا می برد.

خونریزی زیر ملتحمه

خونریزی زیر ملتحمه

خونریزی زیر ملتحمه زمانی به وجود می آید که عروق خونی قسمت سفیدی چشم پاره شده و خونریزی کرده که در نهایت منجر به قرمزی چشم می شود و معمولا ظرف مدت ۲ تا ۳ هفته از بین می رود.

علت:

معمولا علت خاصی جهت خونریزی زیر ملتحمه پیدا نمی شود. افراد پیر بیشتر در معرض این حالت هستند چون افزایش سن و شکنندگی عروق احتمال پارگی عروق را بیشتر می کند. عطسه و سرفه شدید، استفراغ و بلند کردن اجسام سنگین از علل دیگر است. اگر خونریزی مرتبا ظرف مدت چند ماه تکرار شود وجود یک بیماری زمینه ای مثل افزایش فشار خون می تواند از علل دیگرآن باشد.

نشانه ها و علائم:

خونریزی زیر ملتحمه موجب قرمزی چشم و احساس ناراحتی در چشم می شود. علیرغم ظاهر ناخوشایند، این بیماری تقریبا هیچ وقت سبب کاهش بینایی نمی گردد.

درمان و پیش آگهی:

هیچ درمانی احتیاج نیست. اگر فرد احساس ناراحتی دارد، اشکهای مصنوعی می تواند کمک کننده باشد. چنانچه فرد دچار خونریزی های مکرر می شود، ارزیابی و معاینات توسط پزشک جهت تشخیص فشار خون بالا یا دیگر علل الزامی است.

خونریزی زیر ملتحمه نیز مشابه خونریزی سطحی و کبودی در سایر سطوح بدن با گذشت زمان بتدریج محو می گردد. این روند ممکن است چند هفته ای بطول بیانجامد که در این مدت سرخی به رنگ زرد و زرد تیره تغییر پیدا می کند.

لنزهای تماسی

لنزهای تماسی

امروزه استفاده از عدسی های تماسی نامرئی در دنیا و در بسیاری از موارد جایگزین عینک شده است. عدسی های تماسی به دو نوع سخت و نرم تقسیم می شوند.

لنزهای نرم به راحتی قابل استفاده هستند و چشمهای شما به سرعت به آنها عادت می کنند. این لنزها جهت درمان اختلالات سطح قرنیه و برای تمرکز بینایی بسیار ایده آل هستند . از لنزهای سخت نیز جهت اصلاح آستیگماتیسم نامنظم نظير قوز قرنیه استفاده میشود. لنزهای نرم کوتاه مدت روزانه، هفتگی و سه ماهه از پرطرفدارترین انواع لنزها هستند.

مزایا:

 مزایای عدسی تماسی نسبت به عینک عبارتند از:

 ١- زیبایی ظاهری

۲- نداشتن اثرات منشوری عینک

٣- نداشتن انكسار نوری مزاحم

 4- کاهش نامتناسب اندازه تصویر

۵- امکان استفاده در صورت وجود تفاوت در عیوب انکساری بین دو چشم

معایب:

 از مشکلات عدسی های تماسی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- قیمت آن گرانتر از عینک است.

۲- امکان گم شدن آنها بیشتر و جابه جا کردن آن مشکل تر از عینک است.

۳- استفاده روزانه عدسی تماسی در چشم و مراقبتهای مربوط به تمیز کردن و ضدعفونی نمودن آن وقت گیر میباشد.

۴- هنگام گذاشتن و برداشتن آن امکان صدمه دیدن چشم به ویژه در مورد افراد مسن و کسانی که لرزش دست دارند وجود دارد.

۵- در بعضی افراد ممکن است کیفیت دید با لنزهای نرم به خوبی عینک و یا لنزهای سخت نباشد.

۶- در صورت بروز هرگونه اختلال در پلکها و چشم مخصوصا پیدایش کراتیت (التهاب و عفونت قرنیه) و کونژنکتیویت بیمار نمی تواند از لنز تماسی استفاده کند.  

۷- ابتلا به خشکی چشم مانع استفاده از عدسی تماسی می باشد.

۸- وجود بیماریهای پوستی مثل آکنه روزاسه، اگزمای آتوپیک، آسم و دیابت می توانند مشکلاتی را در هنگام مصرف عدسی تماسی ایجاد کنند.

۹- مصرف بعضی داروها مثل داروهای ضد فشار خون، جلوگیری از حاملگی و آرام بخش ها که باعث کاهش میزان اشک می شوند می توانند استفاده از عدسی تماسی را با مشکل توأم نمایند.

۱۰- در شرایط آب و هوایی خشک مصرف عدسی تماسی، خالی از اشکال نیست.

۱۱- کونژنکتیویت شیمیایی در اثر استفاده از محلولهای نگهدارنده و تمیز کننده عدسی تماسی، عفونت چشم، ادم و پیدایش عروق در قرنیه در عدسی های تماسی نرم شایع تر از عدسی های تماسی سخت دیده می شود، اما عارضه ای که تمام محاسن عدسی های تماسی را تحت الشعاع خود قرار داده، پیدایش زخم قرنیه در اثر باکتری یا قارچ می باشد که از اورژانس های واقعی چشم پزشکی بوده و در صورت عدم درمان به موقع و صحیح اکثرا با ایجاد کدورت درقرنیه باعث کاهش دید شده و از نظر ظاهری مشکلات فراوانی را برای بیمار ایجاد می کند و در موارد شدید منجر به سوراخ شدن قرنیه می شود.

بهداشت و تمیز کردن روزانه لنزهای سخت به همان اندازه لنزهای نرم قابل اهمیت بوده و برای پیشگیری از عفونت، بسیار مهم است.

طرز استفاده از لنزهای تماسی:

قبل از گذاشتن لنزها، دستها را کاملا با آب و صابون شسته و آنها را خشک کنید. در حالیکه یک آینه در مقابل شما است به راحتی روی یک صندلی بنشینید. لنز را در نوک انگشت اشاره دستی که با آن راحت تر هستید قرار دهید. از انگشت وسط همان دست برای پایین کشیدن پلک پایین و از انگشتان دست دیگر برای بالا بردن پلک فوقانی خود کمک بگیرید.

برای گذاشتن لنزهای سخت، لنز را در حالیکه مستقیما به روبرو نگاه می کنید روی قرنیه قرار داده و سپس به آرامی چشمها را باز و بسته کنید. در ابتدای مصرف، لنزهای سخت ناراحت کننده هستند ولی به مرور زمان به آنها عادت می کنید. هر روز به نسبت روز قبل مدت بیشتری لنزها را در چشم خود نگه دارید تا چشم شما به راحتی به لنزها عادت کند.

برای قرار دادن لنزهای نرم در چشم نیز به همان شیوه قبل، در حالیکه به سمت بالا نگاه می کنید، لنز را در قسمت پایین قرنیه و سفیدی چشم قرار داده و سپس آن را با نوک انگشت اشاره خویش روی قرنیه هل داده و به آرامی شروع به پلک زدن کنید.

لازم به ذکر است که ناخن انگشتهای به کار رونده در گذاشتن و برداشتن لنز می بایست کوتاه نگه داشته شود تا صدمه ای به قرنیه وارد نکند.

توصیه ها:

هیچگاه لنز خود را با آب شیر تمیز نکرده و همیشه از محلول های استریل مخصوص پاک کردن لنز استفاده نمایید.

. در صورت استفاده از لنز تماسی سعی شود از انواع سخت آن مصرف گردد چرا که بهره گیری از نوع نرم به منزله وجود خطری بالقوه در چشم است که هر لحظه امکان ایجاد مشکل توسط آن وجود دارد.

. به محض پیدایش هر گونه قرمزی در چشم باید فورا لنز را از چشم خارج کرده و به پزشک مراجعه نمایید. پزشک هر گونه مشکل در قرنیه فردی که لنز نامرئی استفاده می کند را عفونی تلقی کرده و درمان مناسب را شروع می کند مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.

پلک و مجرای اشکی

پلک و مجرای اشکی

اشک ریزش

اشک ریزش

اشک توسط غددی که در پشت و درون پلکها است ساخته شده، سطح چشم را مرطوب نگاه می دارد. وظیفه اصلی اشک در کنار مرطوب نگاه داشتن چشم، پاکسازی سطح چشم، ممانعت از اتصال و رشد عوامل عفونت زا و اکسیژن رسانی و تغذیه سطح قرنیه است. در نهایت از طریق کانالهایی که مجرای اشکی نامیده می شوند و از قسمت داخلی هر پلک تا داخل بینی امتداد دارند، تخلیه می شود. عدم خروج طبیعی اشک از این مجاری موجب اشک ریزش می گردد.

علل:

ترشح بیش از حد اشک به شکل اولیه و خودبخودی علتی نادر است ولی افزایش ترشح می تواند بدلیل تحریک دائم سطح چشم و یا وابسته به حالات روانی رخ دهد. از علل دیگر اشک ریزش،غیرطبیعی بودن محل قرار گرفتن پلکها و یا عوامل محرک در چشم می باشد. حالت برگشتن مژه ها و پلک به سمت داخل چشم (انتروپیون) می تواند سبب تحریک چشم شده و تولید اشک را افزایش بخشد. برگشت پلک به سمت خارج (اکتروپیون) نیز می تواند سبب آبریزش از چشم شود. زیرا در این حالات اشکها قادر نیستند از سوراخی که جهت خروج اشک در انتهای داخلی هر پلک وجود دارد (پانکتوم) به داخل کانال اشک جریان پیدا کنند. التهاب و عفونی شدن لبه پلک (بلفاریت) با ایجاد احساس شن ریزه و سوزش در چشم نیز می تواند سبب افزایش تولید اشک شود.

علت شایع دیگر و مهم اشک ریزش تنگی و یا انسد مجرای تخلیه اشک از چشم به بینی است. این حالت عمدتاً در کودکان مادرزادی می باشد. بعضی اوقات در کودکان، کانالهای اشکی به طور مناسب تشکیل نشده است بنابراین جریان اشکی مسدود شده و طفل دچار آب ریزش از چشم میگردد. (شکل ۶-۲) در بالغین به خصوص در خانمها انسداد کانال اشکی، اکتسابی است. این امر می تواند به دنبال ضربه به صورت و چشم، عمل جراحی سینوس و بینی و یا مصرف برخی داروها رخ دهد. گاهی بدلیل عدم معاینات دقیق چشم قبل از اعمال جراحی زیبایی پلکها و ابروها، پس از عمل اشکریزش رخ می دهد.

در بعضی موارد خاص، اشکریزش هنگام صرف غذا اتفاق می افتد که در پزشکی اصطلاحاً به اشک تمساح معروف است. این حالت در مواردی که فرد به بیماری به نام فلج بلز مبتلاست دیده می شود.

علائم و نشانه ها:

اشک ریزی عمده ترین علامت در بیماران می باشد. گاهی تجمع اشک در چشم سبب تارشدن دید شده و بیمار به این علت مراجعه می کند. در بعضی مواقع نیز این انسداد منجر به عفونت و ترشحات چرکی و چسبنده می شود. عفونت ممکن است سبب برآمدگی پوست در ناحیه کیسه اشکی در بخش داخلی چشم گردد (داکروسیستیت). این حالت در نوزادان و خانمهای یائسه بیشتر دیده شده و بیشتر اوقات يكطرفه است.

تشخيص:

با یک آزمایش ساده توسط پزشک با شستشوی مجرای اشکی با سرم میتوان از انسداد مجرای اشکی آگاه شد. قطره های بی حسی در داخل چشم ریخته شده و سپس یک لوله ظريف در داخل کانال اشکی در زاویه داخلی پلک گذاشته می شود. سرم نمکی به داخل لوله تزریق می شود. در صورت باز بودن کانال، محلول نمک تزریق شده به بینی تخلیه و سپس به گلو راه پیدا می کند. اگر شوری نمک در پشت گلوی فرد حس نگردد، کانال مسدود است. (شکل ۲-۲) تزریق توسط سرنگ سبب باز شدن قسمت مسدود شده نمی شود. اگر آب ریزش از چشم مشکل ساز شده است، ممکن است برای باز کردن کانال اشکی به یک عمل جراحی که داکریوسیستورینوستومی (DCR) نامیده می شود، احتياج باشد.

پیشگیری و درمان:

در بعضی از اطفال، مجاری اشکی مسدود، به مرور زمان باز خواهند شد. در غیر این صورت ممکن است کودک به جراحی نیاز داشته باشد. پزشکان معمولا برای تصمیم گیری در مورد جراحی تا سن ۱۲-۱۰ ماهگی صبر می کنند. در طول این مدت در صورت قرمزی و عفونت چشم برای کودک قطره یا پماد چشم تجویز می شود. در صورتی که چشم کودک بطور مداوم چسبناک بوده ولی قرمز نیست میتوان چشمها را با پنبه تمیز آغشته به آب جوش سرد شده، شستشو داد.

در مراحل اولیه در ۹۰٪ کودکان با ماساژ دادن صحیح و استفاده از قطره ها و یا پماد موضعی تجویز شده مجرای اشکی خودبخود باز می شود. در صورت عدم باز شدن مجرا یا عفونت های مکرر یک جراحی کوچک تحت بیهوشی عمومی سبک انجام می شود که احتیاج به بستری در بیمارستان نداشته و کودک در همان روز ترخیص خواهد شد. در طول عمل توسط میله فلزی کوچک و ظریف داخل کانال اشکی در زاویه داخلی پلک تحتانی گذاشته می شود تا مسیر را باز کرده تا اشک به داخل بینی جریان پیدا کند. گاهی نیاز است که یک لوله هم در مجرای اشکی کارگذاری شود.                                      

 بلافاصله بعد از عمل جراحی، جهت محافظت از عفونت،قطره آنتی بیوتیک چشمی داده می شود. اگر بعد از گذشت چند ماه هنوزچشم کودک دچار آب ریزش باشد، عمل جراحی باید مجدداً صورت گیرد. بعضی اوقات برای جلوگیری از بسته شدن مجدد کانال اشکی، در داخل آن یک لوله پلاستیکی گذاشته میشود. این لوله را می توان بعد از گدشت چند ماه، به شکل سرپایی برداشت.

در بزرگسالان اگر مدخل ورودی کانال اشکی بسیار باریک باشد، اشک نمی تواند به داخل کانال اشکی وارد شود.بنابراین می توان با بی حس کردن موضعی توسط قطره های بی حسی مدخل ورودی کانال اشکی را با استفاده از وسیله ای مخصوص،گشاد تر کرد. لازم به ذکر است که میل زدن مجرای اشکی بزرگسالان جهت تشخیص محل انسداد است و جنبه درمانی ندارد. درمان انسداد مجاری اشکی دربزرگسالان در اکثریت موارد به ایجاد راه ارتباطی ثانویه ای بین مجرای اشکی و بینی جهت تخلیه اشک نیاز خواهد داشت(داکریوسیستورینوستومی).

عمل DCR به دو روش خارجی(از روی پوست)و داخل بینی با استفاده از آندوسکوپ انجام می شود.در روش اول یک برش کوچک در پوست کنار بینی داده می شود و یک کانال جدید اشکی با برداشتن تکه کوچکی از استخوان بینی درست می شود.یک لوله پلاستیکی نازک و نرم از مدخل ورودی کانال اشکی در قسمت زاویه داخلی پلک فوقانی و تحتانی،از طریق کانال جدید به داخل بینی قرار داده می شود.

این لوله برای جلوگیری از بسته شدن مجدد کانال چند هفته تا چند ماه در محل خود باقی می ماند و در زمان لازم به راحتی در بخش سرپایی برداشته میشود. این روش بطور متوسط به میزان ۹۵٪ موفقیت دارد.

روش دوم با استفاده از فیبر نوری (اپتیک) نرم و قابل انعطافی که آندوسکوپ نامیده می شود، انجام میگردد. در این روش میله آندوسکوپ از بینی به سمت بالا هدایت شده و با استفاده از یک وسیله مخصوص، مجرای مناسب در استخوان بینی ایجاد می شود. با استفاده از این تکنیک هیچ سوراخ و اسکاری روی پوست بینی به وجود نخواهد آمد. موفقیت در این روش در حدود ۷۵٪ است.

می توان از لیزر و امواج رادیویی نیز جهت باز نمودن بافتها و اتصال راه مجرای اشکی و بینی استفاده نمود. پس از مشورت با پزشک متخصص چشم و جراح مجاری اشکی میتوان نوع عمل خود را انتخاب کرد.

توصیه ها:

در چند روز اول بعد از عمل جراحی، باید از فین کردن و انجام کارهای سنگین پرهیز شود.

باید دو هفته قبل از عمل جراحی داروهایی مثل دیکلوفناک، آسپرین، بروفن و وارفارین که شانس خونریزی حین عمل یا پس از آن را افزایش می دهند قطع شود. در صورت نیاز می توان از روز بعد از عمل مصرف آنها را مجددا شروع کرد.

برگشتگی پلک به خارج

برگشتگی پلک به خارج

اکتروپیون به برگشتگی لبه پلک تحتانی و مژه ها به سمت بیرون اطلاق می شود که معمولا دو طرفه است.

علل:

در کنار علل مادرزادی، شایعترین علت اکتروپیون، شل شدن بافت پلک (عضله حلقوی دور چشم) در اثر افزایش سن است ولی در مواردی بدنبال فلج عصب هفتم صورت، تومورهای پلکی، بیماریهای پوستی (مثل درماتیت)، سوختگی واسکار، و درگیری پلک نیز رخ میدهد.

علائم و نشانه ها:

از آنجایی که در این بیماری، کره چشم بطور کامل بسته نشده و در معرض هوا قرار می گیرد بیمار از ناراحتی و سوزش چشم شکایت دارد. بعلت برگشتگی لبه پلک به سمت بیرون تخلیه اشک بطور کامل انجام نشده و یکی از دیگر شکایات بیمار اشک ریزش خواهد بود. همچنین بدلائل فوق احتمال صدمه به سطح چشم نیز وجود دارد.

تشخيص:

با مراجعه به چشم پزشک و انجام معاینات قابل تشخیص است.

پیشگیری و درمان:

برای درمان این بیماران جراحی ترمیمی نیاز است. از پماد های مرطوب کننده چشم و قطره اشک مصنوعی نیز جهت از بین بردن علائم و پیشگیری از عوارض استفاده می شود. جراحی می تواند تحت بی حسی موضعی انجام شود. در این عمل طی ۴۵ دقیقه، لبه پلک محکم شده و شل شدگی پلک اصلاح می شود. (شکل ۵-۲)

در صورتی که مجاری اشکی صدمه دیده باشند احتمال ادامه اشک ریزی وجود خواهد داشت لذا گاهی انجام عمل جراحی دومی جهت اصلاح مجاری اشکی الزامی است. موارد خفیف اکتروپیون ممکن است با انجام کوتر توسط پزشک بهبود یابد.

توصیه ها:

بیمار می بایست دو هفته قبل از عمل جراحی داروهایی مثل آسپیرین، دیکلوفناک، بروفن و وارفارین را که شانس خونریزی حین عمل یا پس از عمل جراحی را افزایش میدهند قطع نماید. می توان در صورت نیاز مصرف آنها را مجدداً روز بعد از عمل شروع کرد.

برگشتگی پلک به داخل

برگشتگی پلک به داخل

 به برگشتگی حاشیه و مژه های پلک فوقانی یا تحتانی به سمت داخل چشم انتروپیون اطلاق می شود.

علل:

 شایعترین علت این بیماری شل شدن ساختمانهای نگهدارنده قوام پلک است که در نتیجه افزایش سن و پیری رخ می دهد. از سایر علل انتروپیون می توان به ایجاد اسکار بر روی پلک خصوصاً بدنبال بیماریهای التهابی از قبیل تراخم و یا سوختگی وعلل مادرزادی نام برد.

این عوامل می توانند هر دو پلک بالایی یا پایینی را درگیر کنند.نوع مادرزادی این بیماری بسیار نادر است. نوع وابسته به سن از انتروپیون همیشه پلک تحتانی را در گیر می کند و درگیری پلک فوقانی در اکثریت موارد ناشی از تراخم و بیماریهای قدیمی غشاء ملتحمه چشم است

علائم و نشانه ها:

حالت تحریک پذیری، ناراحتی، احساس وجود جسم خارجی در چشم، اشک ریزش و قرمزی ناشی از برگشتگی مژه ها به داخل چشم و تحریک سطح کره چشم بوده و در مواردی بدلیل عوارضی مثل آسیب و زخم قرنیه و عفونت خواهد بود.

تشخيص:

با مراجعه به پزشک و انجام معاینات قابل تشخیص خواهد بود.

پیشگیری و درمان:

برای درمان این بیماری انجام جراحی لازم است. بهتر است جراحی قبل از اینکه مژه ها به سطح چشم آسیب بزنند صورت گیرد. در طی زمانی که بیمار منتظر جراحی است از نوارهای چسب مخصوص جهت پایین نگه داشتن پلک به سمت پایین استفاده میشود که بطور موقت علائم را تسکین می دهد.

درمان موقتی دیگر تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس) به پلک می باشد که از برگشتگی پلک به داخل چشم جلوگیری می کند. این درمان به مدت ۲ تا ۳ ماه موثر است.

استفاده از موارد ذکر شده در بر گشتگی پلک فوقانی موثر نبوده و در صورت درگیری این پلک درمان فقط جراحی است.

جراحی معمولا تحت بی حسی موضعی انجام شده و طی حدود ۴۵ دقیقه پلک تحتانی محکم و شل شدگی پلک اصلاح می گردد. شانس عود بیماری در تعداد معدودی از بیماران وجود دارد، که در این صورت برای اصلاح وضعیت پلک معمولاً روشهای جراحی دیگری بکار گرفته می شود.

توصیه ها:

بیمار می بایست دو هفته قبل از جراحی داروهایی مثل آسپیرین، دیکلوفناک، بروفن و وارفارین که شانس خونریزی حین عمل یا پس از جراحی را افزایش می دهند، قطع نماید. می توان در صورت نیاز مجددأ روز بعد از عمل مصرف آنها را شروع کرد.

بیماری چشمی تیروئید

بیماری چشمی تیروئید

درگیری غده تیروئید و چشم با منشأ اختلال سیستم ایمنی بوده و با بی نظمی در ترشح هورمون های تیروئید مشخص می شود. گاهی درگیری منحصر به چشم یا غده تیروئید و گاهی مربوط به هردو است. این بیماری غالباً زنان را گرفتار می کند.

علل:

معمولاً به دنبال پرکاری، کم کاری و حتی طبیعی بودن عملکرد غده تیروئید اختلالات چشم به وجود می آید.

علائم و نشانه ها:

پف آلودگی متقارن و یاغیر متقارن در پلکها، بیرون زدگی تدریجی کره چشم به صورت متقارن و یا غیرمتقارن،

حالت خیرگی در چشمها به علت بازشدن زیاد از حد پلکها و بارز شدن سفیدی بخش فوقانی و تحتانی کره چشم که در نگاه به پایین تشدید می شود به همراه سایر علائم جسمی مربوط به اختلالات تیروئید از تظاهرات این بیماری هستند.

دوبینی افقی و یاعمودی در هنگام باز بودن هردو چشم و کاهش دید در مراحل پیشرفته از دیگر علائم آشکار این بیماری میباشد. شدت بیماری میتواند به صورت خفیف در مراحل اولیه و یا شدید در مراحل پیشرفته باشد. ممکن است احساس شن ریزه و جسم خارجی، سوزش و آب ریزش از چشم و نورهای درخشان برای بیمار آزاردهنده باشد.

به علت پوشیده نشدن قرنیه توسط پلکها در موارد شدید و قرار گرفتن آن در معرض هوا ممکن است خشکی، زخم و در نهایت سوراخ شدن قرنیه ایجاد شود.

تشخیص:

تشخیص قطعی این بیماری صرفاً از روی علائم بالینی صورت می پذیرد. برخی از تست ها مانند سی تی اسکن، ام آر آی و آزمایش خون به تشخیص کمک می کنند. در طول پیگیری و درمان گاهی نیاز به انجام تستهای مختلف به تناوب وجود دارد که در تعدیل داروها و یا تصمیم گیری های درمانی موثر می باشد.

پیشگیری و درمان:

اگر چه درمان اختلال غده تیروئید تاثیر مستقیمی روی بیماری چشمی وابسته به تیروئید ندارد ولیکن اختلال غده تیروئید حتماً بایستی توسط پزشک متخصص غدد تحت بررسی قرار گیرد. نوع و شدت علائم چشمی متفاوت بوده لذا نوع درمان نیز متفاوت است. گاهی فقط نیاز به مرطوب نگه داشتن چشمها با قطره اشک مصنوعی میباشد. در سایر موارد باید بصورت دراز مدت از کورتون و یا داروهای ضد ایمنی استفاده کرد. گاهی نیز جهت اصلاح دوبینی، برداشتن فشار روی عصب بینائی و کم کردن بیرون زدگی چشم نیاز به جراحی از نظر درمانی وجود خواهد داشت. در زمان تثبیت بیماری، اعمال جراحی زیبایی برای اصلاح پلک و بیرون زدگی چشمها (جراحی دکمپرسیون اوربیت) مورد نیاز است. عضلات و بافت متورم شده در پشت چشم با ایجاد فشار روی عصب بینایی که سیگنال و پیام ها را به سمت مغز میبرد، سبب اختلال بینایی می شوند  که می بایست فوراً با پزشک متخصص چشم تماس حاصل شود. زیرا ممکن است برای کاهش فشار وارد شده بر روی عصب بینایی، احتیاج به درمان اورژانسی با دوز بالای کورتون، رادیوتراپی و یا عمل جراحی وجود داشته باشد.

دوبینی نیز با محدودیت حرکات چشم در اثر شروع اسکار و تورم عضلاتی که چشم را حرکت می دهند به وجود می آید. استفاده از صفحات پلاستیکی موقتی شفاف هرمی شکل روی عینک (شکل ۱۲-۲)، می تواند با یکی کردن دو تصویر کمک کننده باشد، ولی اگر حرکات چشم خیلی محدود شده باشد، به عمل جراحی روی عضلات چشم احتياج می شود. تطابق نهایی عضلات معمولاً تحت بی حسی موضعی انجام می شود، بنابراین در حین معاینه، بیمار باید زمانی که دوبینی ناپدید شد به پزشک متخصص چشم خود اطلاع دهد.

توصیه ها:

کشیدن سیگار طبق شواهد علمی باعث تشدید بیماری می گردد، لذا اولین قدم باید ترک سیگار باشد.

استفاده از عینک آفتابی نیز توصیه می شود.

تمام بیماران با اختلالات غده تیروئید (کم کاری و پر کاری) که علائم چشمی ندارند باید جهت معاینه پایه و اولیه به چشم پزشک مراجعه نمایند. بیماری چشمی وابسته به تیروئید در ۳۰٪ موارد، ماهها تا سال ها زودتر از اختلال غده تیروئید ظاهر می شود. در ۱۰٪ موارد در طی زمان هیچ گونه اختلالی در غده تیروئید پیدا نمی شود. لذا در صورت وجود اختلال در کار غدد تیروئید و یا بروز علائم ذکر شده در چشم، معاینه توسط چشم پزشک ضروری می باشد.

در طول روز استفاده از اشکهای مصنوعی و در طول شب استفاده از پمادهای لوبریکانت و روان کننده مانع از خشک شدن چشم میشود

درمان داروئی معمولا چند ماه به طول می انجامد، لذا از تغییر دادن میزان دارو و یا قطع ناگهانی دارو حتماً خودداری شود. در صورت بروز هرگونه عارضه ناشی از مصرف دارو باید با پزشک مربوطه تماس گرفته شود. از تنظیم خودسرانه دارو خودداری گردد.

گاهی علیرغم کنترل اختلالات غده تیروئید، علائم بالینی بیماری چشمی پیشرفت کرده که باید مستقلاً تحت درمان قرار گیرد. بنابراین کنترل غده تیروئید و بیماری چشمی وابسته به تیروئید کاملاً دو مورد مستقل از هم می باشند.

اعمال جراحی برای ظاهر به وجود آمده در سه منطقه حدقه، عضلات چشمی و پلکها در سه مرحله زمانی انجام می گیرد.

تریکیازیس

تریکیازیس

تریکیازیس به حالتی گفته میشود که بر خلاف حالت طبیعی مژه ها به سمت خارج برنگشته و در واقع رو به داخل رشد می کنند بر روی سطح کره چشم سائیده میشوند.

علت:

چنانچه وضعیت طبیعی پلک تغییر کرده به سمت داخل برگردد و مژه ها نیز به سمت داخل متمایل شوند تریکیاز ایجاد خواهد شد. صدمات وارد شده به پلک می تواند منجر به تریکیازیس شود خصوصاً اگر موجب برگشتگی لبه پلک گردد. در صورتی که به جراحات پلک اجازه داده شود تا در وضعیت غیر طبیعی بهبود یابند ممکن است مژه ها را مستعد به رشد به سمت داخل و موجب سائیده شدن آنها بر روی چشم گردد. برگشتن لبه پلک به سمت داخل یا انتروپیون نیز از عوامل ایجاد این حالات است.

تریکیاز همچنین ممکن است بر اثر وضعیت نادری به نام دیستیکیاز يعني وجود ردیف اضافی از مژه ها بر روی پلک ایجاد گردد. این مژه های اضافی ممکن است به سمت داخل رشد کرده و موجب بروز تریکیاز گردد.بلفاریت نیز از عوامل مستعد کننده پلک در ایجاد تریکیاز است.

علائم و نشانه ها:

احساس تحریک چشم، اشک ریزش، قرمزی چشم، ناراحتی هنگام نگاه کردن به نور زیاد و در موارد شدید درمان نشده سائیدگی شدید چشم که منجر به زخم قرنیه می گردد از علائم و عوارض این بیماری هستند. عدم درمان به موقع سائیدگی و زخم قرنیه ممکن است نهایتاً منجر به از دست دادن بینایی گردد.

پیشگیری و درمان:

بسته به تعداد مژه های درگیر و ترجیح بیمار روش های متفاوتی جهت درمان تریکیاز وجود دارد.

۱- اپیلاسیون: در صورتی که تنها ۱ یا ۲ مژه درگیر باشند، می توان با کندن مژه های درگیر که اپیلاسیون نامیده می شود به بیمار کمک کرد. این روش موقتی است زیرا مژه ها مجدداً رشد خواهند کرد.

٢- الکترولیز: روش دیگر از بین بردن مژه های درگیر، تخریب مژه ها با استفاده از جریان الکتریسیته است. این روش را می توان در بخش جراحی های سرپایی بدون نیاز به بستری شدن انجام داد. پیش از انجام عمل با تزریق کمی دارو، بی حسی موضعی در پلک ایجاد میشود. میزان موفقیت این روش حدود ۸۰٪ بوده و تنها در مواردی مفید است که مقدار کمی از مژه ها درگیر باشند.

۳- جراحی: از این روش به ندرت و هنگامیکه اصلاح وضعیت قرار گیری پلک و یا برداشتن دائمی مژه ها نیاز باشد استفاده می شود. در صورت وجود دیستیکیاز نیز برای نواحی محدود می توان از اپیلاسیون یا الکترولیز استفاده کرد. در صورت وسیع بودن ضایعه تخریب انتخابی مژه های رشد کرده بوسیله کرایو در پشت پلک انجام می شود. در موارد خاص از جراحی بخش پشتی پلک و برداشتن قسمتی از داخل پلک که حاوی فولیکول مژه های زائد است استفاده می شود. در این حالت برای جلوگیری از ایجاد اسکار، می توان یک لایه از مخاط به محل جراحی پیوند زد.

تومورهای پلک

تومورهای پلک

تومور در واقع رشد غیرطبیعی هر بافت در بدن میباشد که میتواند به صورت خوش خیم (غیر سرطانی) و بدخیم (سرطانی) رخ دهد. تومورها می توانند در هر جای چشم و پلک ایجاد شده و یا از مناطق دیگر به سمت چشم گسترش یابند (متاستاز). تومورهای پلک نیز مشابه سایر انواع میتوانند خوش خیم و یا بدخیم باشند. اغلب تومورهای پلک خوش خیم بوده و با افزایش سن شیوع آنها نیز افزایش می یابد. اکثراً برداشتن آنها بدلیل زیبایی می باشد.

با وجود توضیحات فوق افتراق نوع خوش خیم از بدخیم تا قبل از نمونه برداری و تشخیص پاتولوژی مشکل خواهد بود.

تومورهای کاذب نیز گاهی بصورت نوعی از التهاب و عفونت در چشم رخ می دهند.

علل:

افزایش سن، پوست نازک و قرار گرفتن در معرض آفتاب می تواند فرد را مستعد ابتلا به تومورهای پلک کند.

علائم و نشانه ها:

ظاهر تومور ممکن است به شکل یک دانه برجسته و چربی همراه عروق کوچک بر روی آن باشد. اگر تومور درخط مژه ها رشد کند باعث ریزش مژه ها در این ناحیه خواهد شد. گاهی سطح تومور پوسته پوسته و همراه با زخم بوده که ممکن است با گل مژه اشتباه شود. انواع بدخیم تومورهای پلکی به ندرت به سایر نقاط بدن گسترده می شوند.

وجود ضایعه در روی پلک، اشک ریزی، قرمزی، پلک زدن مداوم و درد نیز می توانند از علائم تومورهای پلک باشند.

تشخیص:

تشخیص براساس معاینه چشم و نمونه برداری (بیوپسی) است.

پیشگیری و درمان:

تومور پلک باید جراحی شده و کاملاً برداشته شود. گاهی رشد تومور زیاد بوده و باید بخش وسیعی از پلک برداشته شود.بنابراین جهت نگهداری فعالیت طبیعی پلک مداخله جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم ضروری است. اگر تومور در مراحل اولیه برداشته شود، نیاز به یک جراحی وسیع از بین رفته و پیش آگهی بهتری حاصل می شود. در اکثر موارد درمان جراحی مؤثرترین درمان است. در موارد شدید بیماری که تومور به داخل حدقه چشم گسترش یافته است نیاز به تخلیه کامل چشم و بافت های مجاور آن خواهد بود.

در بعضی موارد بر اساس نوع و اندازه تومور علاوه بر جراحی و برداشت بافت تومورال از رادیوتراپی ، کرایوتراپی و کوتریزاسیون استفاده می گردد.

عمل جراحی شامل برداشتن تومور، اطمینان از کامل برداشته شدن تومور بوسیله گزارش آسیب شناسی در روز عمل و سپس بازسازی منطقه می باشد. به همین دلیل ممکن است مراحل عمل جراحی از صبح شروع شده و بعد از ظهر خاتمه یابد.

توصیه ها:

با توجه به توضیحات فوق جداً توصیه میشود در صورت بروز هرگونه تغییر، زخم، تورم، التهاب و پوسته ریزی در پلک هر چه سریعتر با پزشک تماس گرفته شود.

 

تومورهای حدقه:

تومورهای حدقه چشم می توانند به صورت خوش خیم و یا بدخیم و به طور کلی شامل موارد زیر باشند

تومورهای عصبی: که عصب بینایی یا اعصاب دیگر را درگیر می کند.

تومورهای عروقی: معمولاً باعث بیرون زدگی چشم و یا تغییر رنگ پلک می شوند.

تومورهای غدد اشکی: باعث بزرگی غدد اشکی و افتادگی پلک در بخش خارجی و بیرون زدگی چشم می شوند.

. لنفوم: معمولاً علامت مشخص تا مراحل پیشرفته وجود ندارد.

تومورهایی که از بافت های مجاور مثل سینوسها، پلک و استخوان به چشم گسترش یافته اند.

علل:

تومورهای حدقه میتوانند در اثر اختلالات ژنتیکی به طور اولیه ایجاد گشته و یا ثانویه به بعضی از بیماریها ،تومورهای مجاور کره چشم و در نهایت توسط انتشار خونی سرطان ها در سایر نقاط بدن (مثل سرطان پستان) ایجاد شوند.

علائم و نشانه ها:

بیرون زدگی چشم از حدقه، انحراف چشم، درد، دوبینی و دوربینی، افتادگی و تغییر شکل پلکها با یا بدون وجود توده، مختل شدن بینایی، خونریزی متناوب در چشم و ضایعات خال مانند ارغوانی رنگ اطراف چشم از علائم وجود تومورهای حدقه هستند.

تشخیص:

انجام سونوگرافی، سی تی اسکن، ام.آر.آی در تشخیص کمک کننده هستند. گاهی نمونه برداری از تومور جهت تشخیص نهایی لازم است.

پیشگیری و درمان:

جهت درمان بسته به نوع تومور از روشهایی چون تزریق استروئید به داخل ضایعه، کرایوتراپی، جراحی با لیزر، رادیوتراپی، شیمی درمانی و جراحی استفاده می شود.

در مورد تومورهای مشخص که ایجاد اختلال در عملکرد چشم می کنند، برداشتن کامل تومور با تکنیک جراحی باز صورت می گیرد. تومورهایی که به بافتهای دیگر تهاجم کرده اند تحت نمونه برداری قرار گرفته و بر اساس نتایج نوع درمان مشخص میشود.

توصیه ها:

در صورت بروز هرکدام از علائم فوق بلافاصله با چشم پزشک و جراح حدقه مشورت نمائید.

تومور کاذب حدقه:

علل:

علت اصلی ایجاد تومور کاذب حدقه تا کنون مشخص نشده است. اما آنچه مشخص است التهاب و بافت التهابی در این تومور همیشه وجود دارد.

از علل دیگر ایجاد تورم در اطراف چشم می توان به بیماری های چشمی تیروئید، سارکوئیدوز ، سلولیت عفونی حدقه، التهاب عضلات اطراف چشم (میوزیت) و التهاب اسکلرا (اسکلریت) اشاره کرد.

علائم و نشانه ها:

تومورهای کاذب معمولاً دردناک هستند؛ در واقع درد یکی از خصوصیات بسیار شایع این درگیری است. علاوه بر درد، توده التهابی (تومور) ممکن است باعث بیرون زدگی چشم شده (پروپتوز) و حرکات چشم را محدود کند.

تشخیص:

همانطور که گفته شد، تومور کاذب مشخصاً با دردی پیشرونده، بیرون زدگی چشم و تورم و التهاب اطراف چشم مشخص می گردد. با استفاده از سونوگرافی و سی تی اسکن میتوان به طور واضح التهاب منتشر اطراف حدقه و دیواره کره چشم (اسکلرا) را مشاهده و بررسی کرد.

معمولاً انجام نمونه برداری (بیوپسی) از ضایعات که اصطلاحاً اربیتوتومی نامیده می شود جهت تشخیص و تفکیک تومور کاذب از سایر علل التهابی لازم است.

انجام آزمایش خون و بررسی مایع مغزی نخاعی نیز میتواند کمک کننده باشد. در موارد خاص ممکن است آزمایشات تشخیصی برای سل (توبرکلوز) یا سارکوئیدوز نیز بسته به نظر پزشک درخواست شود.

پیشگیری و درمان:

تومور کاذب حدقه به سرعت به تجویز مقادیر بالای استروئید (داروهای کورتونی) پاسخ می دهد. همین امر دلیل خوبی در اثبات تشخیص صحیح است. ولی متاسفانه با قطع درمان استروئیدی امکان بازگشت بیماری وجود دارد. متخصصین بیماری های سرطانی و تومورال چشم معمولاً با کاهش آرام مقدار داروی تجویز شده سعی می کنند عود بیماری را مهار کنند. نکته مهم این است که بیماران نباید بدون اجازه دارو را قطع کنند.

درموارد خاص شیمی درمانی و رادیوتراپی با میزان کم ممکن است التهاب ناشی از تومور کاذب را کنترل نماید.

اکثر بیماران نتیجه خوبی را از درمان با استروئید خواهند گرفت ولی باید در نظر داشت که همیشه احتمال عود بیماری وجود خواهد داشت.

در موارد عود بیماری، جراح حدقه باید از ضایعه نمونه برداری کند تا تشخیص قطعی داده شود.

توصیه ها:

بیماران مبتلا به تومور کاذب حدقه باید دائمأ توسط چشم پزشک تحت مراقبت باشند.

. در صورت احساس خراش روی قرنیه، قرمزی چشم، درد یا کاهش دید سریعا پزشک خود را در جریان قرار دهید.

چشم مصنوعی

چشم مصنوعی

چین و چروک در صورت

چین و چروک در صورت

ترومای استخوان حدقه

ترومای استخوان حدقه

افتادگی پلک یا پتوز

افتادگی پلک یا پتوز

این بیماری به افتادگی پلک فوقانی و باریک شدن شکاف پلکی اطلاق شده و می تواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند. در فرم خفیف بیماری افتادگی پلک در حدی است که مردمک چشم را نمی پوشاند ولی در موارد شدیدتر افتادگی پلک منجر به پوشاندن قسمتی از مردمک شده به طوری که میدان بینایی را کاهش میدهد. پتوز هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده شده ولی علت آن اغلب پیری است.

علل:

بیماری می تواند در زمان تولد به دلیل عدم تکامل عضلات بالا برنده پلک و یا به همراه سایر بیماریهای مادرزادی ظاهر شود که به آن افتادگی پلک مادرزادی اطلاق می گردد. انواع اکتسابی این بیماری می تواند به دلیل اختلال در عضله بالابرنده پلک فوقانی بر اثر افزایش سن (شایع ترین علت)، اشکال در اعصاب مربوط به این عضلات و یا درگیری مکانیکی پلک بر اثر تومورها و التهابات و وارد شدن ضربه به پلک ایجاد گردد. در نوع ناشی از افزایش سن، تاندون عضلات بالابرنده پلک از محل اتصالشان بر روی پلک جدا شده و در نتیجه افتادگی پلک رخ میدهد که معمولا در سنین بالای ۵۰-۴۵ سال دیده میشود.

علائم و نشانه ها:

واضح ترین علامت پتوز افتادگی پلک است. شدت افتادگی در افراد مختلف متفاوت بوده که بسته به آن ممکن است میدان بینایی محدود گردد تا حدی که بیمار برای دیدن مجبور به خم کردن سر به عقب یا بالا کشیدن ابروها شود.

اگر فکر می کنید پتوز دارید میتوانید یکی از عکسهای جدید خود را با عکسی قدیمی مقایسه کنید تا بهتر متوجه تفاوت در پوست و موقعیت پلكتان شوید.

تشخيص:

تأخیر در بسته شدن پلک در هنگام نگاه کردن به پایین ،نازک بودن ضخامت پلک، باز شدن پلک همزمان با باز کردن دهان، همراهی پتوز با بیماریهای دیگر از جمله علائمی هستند که پزشک را در تشخیص علت ایجاد این بیماری کمک می کند.

پیشگیری و درمان:

بجز در موارد ابتلا به میاستنی گراو، درمان این بیماری ترمیم به طریق جراحی است. جراحی در اکثر موارد تحت بیحسی موضعی انجام می شود ولی گاهی بیهوشی عمومی مورد نیاز است.

اصلاح افتادگی پلک عمل بسیار ظریفی است و مدت زمان آن برای هر چشم ۴۵ دقیقه تا یک ساعت می باشد. در افتادگی پلک ناشی از افزایش سن اکثراً نیاز به عمل بلفاروپلاستی (برداشتن پوست اضافه پلک) نیز وجود دارد

در حین جراحی ممکن است از بیمار خواسته شود که برای مدت کوتاهی بنشینید تا بدین وسیله عملکرد پلک تحت جاذبه بررسی شود. چنانچه پلک در وضعیت مناسب باشد، برش ایجاد شده در پوست توسط یک بخیه کوچک غیرقابل جذب بسته میشود.

پس از انجام جراحی، پلکها ممکن است متقارن به نظر نرسیده و یا در موارد بسیار نادر حرکت پلک ممکن است از دست برود. هر گونه ناراحتی ایجاد شده بعد از عمل جراحی، خفيف و ملایم می باشد. تقریبا در تمام موارد پس از عمل جراحی چشم تا مدتی در هنگام خواب باز می ماند و در نگاه به پایین پلک بالا کاملاً پایین نمی آید. این مسأله نیاز به مراقبت ویژه پس از عمل طبق دستور جراح دارد و به تدریج از بین می رود.

توصيه ها:

- کودکانی که با پتوز متوسط یا شدید متولد می شوند باید حتماً درمان شوند زیرا محدود شدن میدان بینایی و عدم دید مناسب سبب ایجاد تنبلی چشم (آمبلیوپی) می شود. تمام کودکانی که پتوز دارند (حتی موارد خفیف) باید هرساله توسط چشم پزشک معاینه شوند. بدتر شدن پتوز در طول زمان می تواند سبب تغییر شکل چشم به دلیل رشد کودک و بزرگتر شدن چشم ها و گاهی مشکل در بینایی شود. .

- بیمار می بایست دو هفته قبل از جراحی داروهایی مثل دیکلوفناک، بروفن، آسپرین و وارفارین که شانس خونریزی حین عمل یا پس از آن را افزایش می دهند قطع نماید. میتوان از روز بعد از عمل مصرف آنها را مجدداً آغاز کرد.

- در ۱۰ تا ۲۰ درصد مواردنیاز به یک عمل روتوش جهت اصلاح نهایی موقعیت پلک می باشد. این کار تنظیمی معمولاً چند هفته تا چند ماه بعد انجام می گیرد و هدف آن تنظیم نهایی عضله در محل مناسب است.

استرابیسم و تنبلی چشم

استرابیسم و تنبلی چشم

انحراف چشم یا استرابیسم

انحراف چشم یا استرابیسم

استرابیسم یا انحراف چشم

استرابیسم نوعی مشکل چشمی است که در آن چشم ها در یک امتداد نبوده، وضعیت ناهمگونی نسبت به یکدیگر داشته و نگاه آنها به جهات مختلف است. در حالیکه یک چشم مستقیما به سمت جلو نگاه می کند چشم دیگر به سمت داخل، خارج، بالا و یا پایین چرخیده است. چشم چرخیده بعضی اوقات به وضعیت اصلی و مستقیم برگشته و بر عکس چشم مستقیم از موقعیت خود خارج می شود (شکل ۱-۶). این ناهمگونی ممکن است دائمی بوده و یا صرفاً بعضی اوقات وجود داشته باشد.

استرابیسم در میان گروه سنی اطفال مشکل شایعی بوده و در ۴٪ کودکان دیده می شود ولی ممکن است زمان بروز آن در سنین بالاتر نیز باشد. شیوع آن در پسر و دختر به یک نسبت بوده و گاهی سابقه فامیلی نیز وجود دارد.

چنانچه راستای چشم منحرف به سمت داخل (در جهت بینی) باشد استرابیسم «همگرا» نامیده میشود که معمولا در بچه ها شایع تر است. برعکس اگر راستای چشم منحرف به سمت خارج باشد، انحراف چشم از نوع «واگرا» بوده که شیوع کمتری دارد.

الف: ایزوتروپی ( همگرایی یا انحراف چشم به داخل)

ایزوتروپی در واقع انحراف چشم منحرف به سمت داخل بوده (شکل ۲-۶ چپ) و شایعترین نوع استرابیسم در شیرخواران است. کودکان خردسال مبتلا به ایزوتروپی هیچگاه از هر دو چشم خود بطور همزمان استفاده نمی کنند.

ایزوتروپی تطابقی شکل شایع ایزوتروپی است که بیشتر در کودکان دارای عیب انکساری دوربینی در سنین ۲ سال یا بالاتر اتفاق می افتد. کودک در سنین پایین، قادر است برای جبران دوربینی، تلاش تطابقی خود را افزایش دهد ولی این کار مشخصأ سبب انحراف چشم ها به سمت داخل می شود.

ب: اگزوتروپی (واگرایی یا انحراف چشم به خارج)

اگزوتروپی، یا انحراف چشم منحرف به سمت خارج، نوع دیگر شایع استرابیسم است (شکل ۲-۶ راست). این حالت بیشتر زمانی اتفاق می افتد که کودک روی تصویری در دور دست تمرکز می کند. اگزوتروپی اغلب متناوب بوده و

مخصوصاً بعد از چرت زدن، بیماری یا خستگی کودک بروز می کند. والدین اظهار می دارند که کودک در مقابل نور آفتاب یک پلک خود را جمع می کند. گرچه عینک، ورزش چشمی یا منشور در این حالت نیز به کنترل چرخش چشم به سمت خارج کمک می کند ولی در اکثر موارد لازم است نوعی عمل جراحی صورت گیرد.

 

 

تنبلی چشم یا آمبلیوپی

تنبلی چشم یا آمبلیوپی

آناتومی چشم

آناتومی چشم

ساختمان چشم انسان

ساختمان چشم شبیه یك كره است در قسمت جلوی این كره یك پنجره شفاف به نام قرنیه وجود دارد نور از محیط خارج وارد قرنیه شده پس از عبور از مردمك به عدسی می رسد عدسی نور را به صورت دقیق روی شبكیه متمركز می كند تا تصویر واضحی بر روی شبكیه ایجاد شود.

برای آنكه اشیاء به صورت دقیق و واضح دیده شوند لازم است مسیری كه نور در چشم طی می كند شفاف باشد و قرنیه و عدسی نور را درست روی شبكیه متمركز كنند.

كار اصلی چشم آن است كه نورهایی را كه از خارج دریافت می كند طوری روی پرده شبكیه متمركز كند كه تصویر دقیقی از شیء مورد نظر روی پرده شبكیه ایجاد شود. شبكیه این تصاویر را به صورت پیام های عصبی به مغز ارسال می كند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند. بنابراین برای واضح دیدن، قبل از هرچیز لازم است كه نور به طور دقیق روی پرده شبكیه متمركز شود.

در این بخش به بررسی اعضای مهم چشم می پردازیم.

با ما همراه باشید.

پلک

پلک

وقتی جسم نوك تیزی به چشم ما نزدیك می شود ما بی اختیار پلك ها را می بندیم. پلك ها در حقیقت ساختمان متمایزی از جنس پوست و عضلات زیر پوستی هستند كه وظیفه محافظت از چشم ها را بر عهده دارند. مژه ها مثل یك صافی از ورود گرد و غبار و ذرات مختلف به داخل چشم جلوگیری می كنند. خود پلك ها دو وظیفه مهم دارند. اول آنكه مثل یك دیوار دفاعی جلوی قسمت عمده ای از كره چشم را می گیرند و از كره چشم محافظت می كنند، دوم آنكه پلك ها هر ۵ تا ۱۰ ثانیه یك بار باز و بسته می شوند كه این امر به شسته شدن میكروب ها و ذرات خارجی از سطح چشم كمك می كنند و در حقیقت سطح چشم را جارو می كند. به علاوه باز و بسته شدن پلك ها به توزیع یكنواخت اشك بر روی كره چشم كمك می كند.

ملتحمه

ملتحمه

ملتحمه یك لایه شفاف محافظ است كه سطح داخلی پلك ها و روی سفیدی كره چشم را می پوشاند. در ملتحمه رگ های خونی و گلبول های سفید به مقدار زیادی وجود دارد. این رگ ها و سلول های دفاعی تا حد زیادی از ورود میكروب ها و عوامل بیماری زا به قسمت های عمقی چشم جلوگیری می كند. به علاوه ترشحات ملتحمه سطح چشم را نرم و مرطوب نگه می دارد كه این امر باعث آسان تر شدن حركات چشم در جهات مختلف می شود.

قرنیه

قرنیه

قرنیه قسمت شفاف جلوی كره چشم است كه از پشت آن ساختمان های داخلی تر كره چشم مثل عنبیه و مردمك دیده می شود. قرنیه چشم را می توان به شیشه پنجره تشبیه كرد. همانطور كه اگر شیشه پنجره كثیف باشد اشیاء بیرون تار دیده می شوند، اگر بر روی قرنیه لكه یا كدورتی وجود داشته باشد فرد اشیاء را تار می بیند. به علاوه همانطور كه از پشت یك شیشه موجدار یا مشجر اشیاء كج و ناصاف دیده می شوند،در صورتی كه سطح قرنیه ناهموار باشد اشیاء ناصاف و تار دیده می شوند.

ساختمان كروی چشم باعث می شود كه قرنیه مثل یك ذره بین عمل كند و نورهایی را كه از محیط خارج وارد كره چشم می شوند به صورت پرتوهای همگرا درآورد كه تصویر واضحی روی شبكیه ایجاد كنند. البته در همه افراد این امر به صورت دقیق اتفاق نمی افتد. مثلاً اگر انحنای قرنیه شخصی بیشتر از حد طبیعی باشد تصاویر به جای آنكه روی پرده شبكیه بیفتد در جلوی پرده شبكیه تشكیل می شود. چنین فردی نزدیك بین (میوپ) است. همچنین اگر انحنای قرنیه فرد دیگری كمتر از حد طبیعی باشد تصاویر به جای آنكه روی پرده شبكیه بیفتند در پشت آن تشكیل می شوند. چنین فردی دوربین (هیپروپ) است. به طوری كه می بینیم قرنیه نقش مهمی در تعیین دوربینی یا نزدیك بینی یا شماره چشم افراد دارد. به همین علت اكثر روش های جراحی برای اصلاح دید و شماره عینك روی این بخش از چشم انجام می گیرد.

قرنیه از سه لایه اصلی تشکیل شده که به ترتیب از سطح خارجی به عمق شامل اپیتلیوم، استروما و اندوتلیوم می‌باشند.
اعمال جراحی لیزیک و یا لیزر برای تصحیح شماره عینک بروی این قسمت انجام می‌گیرد. با انجام این گونه اعمال جراحی، انحنای قرنیه تغییر و شماره چشم اصلاح می‌گردد.
عمل پیوند قرنیه در بیماری‌هایی مانند عفونت‌ها ودیستروفی‌ها که سبب کدورت قرنیه و بیماری قوز قرنیه که سبب نامنظمی سطح قرنیه می‌گردند، روی این ناحیه از چشم انجام می‌گیرد. در این نوع عمل جراحی، قرنیه بیمار با یک قرنیه سالم از چشم انسانی دیگر که فوت کرده تعویض می گردد. عمل پیوند قرنیه شایع‌ترین و موفق‌ترین پیوند اعضاء در بدن انسان محسوب می‌شود.

عنبیه و مردمک

عنبیه و مردمک

عنبیه بخش رنگی پشت قرنیه است كه رنگ چشم افراد را تعیین می كند. رنگ این بخش در چشم افراد مختلف متفاوت است و از آبی و سبز تا عسلی و قهوه ای و غیره. در وسط عنبیه سوراخی به نام مردمك وجود دارد كه مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می كند. كار مردمك مثل دیافراگم دوربین عکاسی است که نور ورودی را كم و زیاد می كند. همانطور كه وقتی نور خارج شدید و زیاد باشد دیافراگم را تنگ می کنیم تا تصویر بهتری دریافت شود، وقتی چشم در محیط پر نور قرار می گیرد مردمك تنگ می شود تا مقدار نور كمتری وارد چشم شود. به همین صورت وقتی چشم در محیط كم نور قرار می گیرد مردمك گشاد می شود تا نور بیشتری وارد چشم شود.

اتاق قدامی

اتاق قدامی

اتاق قدامی فضای كوچكی است كه بین قرنیه و عنبیه قرار دارد. در این فضا مایعی به نام زلالیه جریان دارد كه به شستشو و تغذیه بافت های داخل چشم كمك می كند. همانطور كه در یك استخر برای پاك ماندن استخر مرتباً مقداری آب خارج می شود و به جای آن آب تصفیه شده وارد می شود، در چشم هم مرتباً مقداری از مایع زلالیه خارج می شود و مایع زلالیه جدیدی كه در چشم تولید شده است جایگزین آن می شود. اگر به هر دلیلی تعادل بین تولید و خروج این مایع به هم بخورد مقدار مایع زلالیه در چشم افزایش پیدا می كند و فشار داخل كره چشم از حد طبیعی بیشتر می شود. بالا رفتن فشار چشم به پرده شبكیه و عصب بینایی آسیب می زند و باعث بیماری آب سیاه یا گلوكوم می شود.

عدسی

عدسی

عدسی یك ساختمان شفاف در پشت عنبیه است كه در متمركز كردن دقیق پرتوهای نور بر روی شبكیه به قرنیه كمك می كند. ضخامت عدسی چشم در شرایط مختلف تغییر می كند و بسته به آنكه شیء مورد نظر در چه فاصله ای از فرد قرار داشته باشد ضخامت عدسی كم و زیاد می شود. بنابراین فرد می تواند اشیاء را در فواصل مختلف (از بی نهایت تا حدود ۲۰ سانتی متری و گاهی نزدیك تر) به طور واضح ببیند. هرچه سن افراد بیشتر می شود قدرت تغییر شكل عدسی كمتر می شود به طوری كه در حدود سن ۴۰ سالگی قدرت تغییر شكل عدسی آنقدر كم می شود كه اكثر افراد برای دیدن اشیاء نزدیك و انجام كارهایی مثل مطالعه و خیاطی به عینك كمكی برای دید نزدیك (عینك مطالعه) نیاز پیدا می كنند. این همان حالتی است كه به آن پیر چشمی گفته می شود.

با گذشت سن علاوه بر آنكه قدرت تغییر شكل عدسی كم می شود میزان شفافیت عدسی هم كم می شود. گاهی كدورت عدسی آنقدر زیاد می شود كه مانند پرده ای دید فرد را تار می كند. این كدورت عدسی را اصطلاحاً آب مروارید یا كاتاراكت می گویند.

زجاجیه

زجاجیه

زجاجیه مایع ژله مانند شفافی است كه داخل كره چشم را پر می كند و به آن شكل می دهد. زجاجیه از پشت عدسی تا روی پرده شبكیه قرار دارد. با گذشت سن ساختمان ژله مانند زجاجیه تغییر می كند و در بعضی جاها حالت آبكی پیدا می كند. در این حال بعضی قسمت های زجاجیه شفافیت خود را از دست می دهد و سایه ای روی پرده شبكیه می اندازد كه فرد آن را به صورت اجسام شناور كوچكی می بیند كه مثل مگس در میدان بینایی بالا و پایین می روند. این حالت اصطلاحاً مگس پران گفته می شود.

شبکیه

شبکیه

شبكیه یك پرده نازك حساس به نور (شبیه فیلم عكاسی) است كه در عقب كره چشم قرار دارد. پرتوهای نوری كه به شبكیه برخورد می كنند به پیام های عصبی تبدیل می شوند كه از طریق عصب بینایی به مغز منتقل می شوند و در مغز تفسیر می شوند.

در شبكیه انسان انواع مختلفی از سلول های گیرنده نوری وجود دارد كه میزان حساسیت آن ها به نور متفاوت است. گیرنده های نوری استوانه ای بیشتر برای دید در محیط های تاریك به كار می روند. گیرنده های مخروطی برای تشخیص رنگ و جزئیات ظریف تمایز یافته اند. ترتیب قرار گیری این سلول ها در شبكیه طوری است كه در ناحیه مركزی شبكیه (ماكولا یا لکه زرد) تعداد گیرنده های مخروطی بیشتر است. بنابراین وقتی فردی به صورت مستقیم به شیئی نگاه می كند تصویر آن شیء مستقیماً روی ماكولا در جایی می افتد كه تعداد سلول های مخروطی بیشتر است و در نتیجه شیء با وضوح بیشتری مشاهده می شود.

مرکز بینایی یا ماکولا ناحیه‌ای از مرکز شبکیه است که حدود ۵/۱ میلی‌متر قطر دارد و بیش‌ترین میزان حدت بینایی در این قسمت از شبکیه متمرکز می‌باشد. در صورت آسیب این ناحیه، بینایی می‌تواند تا بیش از ۹۰ درصد کاهش یابد. بیماری دژنرسانس ماکولا (به زبان عامیانه پوسیدگی مرکز بینایی) که در بعضی از افراد در سنین بالا پیش می‌آید و سبب کاهش متوسط تا شدید بینایی می‌گردد، در این ناحیه اتفاق می‌افتد. 

مشیمیه

مشیمیه

مشیمیه پرده نازك سیاه رنگی است كه دور شبكیه را احاطه كرده است. این پرده تعداد زیادی رگ های خونی دارد كه مواد غذایی را به بخش هایی از شبكیه می رساند. به علاوه سلول های این لایه حاوی تعداد زیادی رنگ دانه سیاه ملانین است كه رنگ سیاهی به این بخش از چشم می دهد. وجود رنگ سیاه مانع از انعكاس نورهای اضافی در داخل كره چشم می شود و به تشكیل تصویر واضحتر كمك می كند.

صلبیه

صلبیه

صلبیه بخش سفید رنگ نسبتاً محكمی است كه دورتا دور كره چشم به جز قرنیه را می پوشاند و از ساختمان های داخل كره چشم محافظت می كند. این بخش از چشم اثر مستقیمی در فرایند بینایی ندارد و در واقع مثل یك اسكلت خارجی از كره چشم محافظت می كند.

عصب بینایی

عصب بینایی

عصب بینایی كه رابط كره چشم و مغز می باشد از عقب كره چشم خارج می شود و از طریق سوراخی در استخوان پروانه ای جمجمه به مغز می رسد. این عصب پیام های بینایی را به مغز ارسال می كند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند. بیماری‌هایی مانند مولتیپل اسکلروزیس یا همان MS می‌تواند آسیب‌هایی را در مسیر عصب بینایی ایجاد و سبب کاهش بینایی گردد. سمومی مانند الکل متیلیک (الکل چوب) سبب آسیب دایمی عصب بینایی و خشک شدن (آتروفی) عصب بینایی می‌گردد و نابینایی غیر قابل درمان ایجاد نماید.

عضلات چشم

عضلات چشم

برای آنكه ما بتوانیم اشیاء را در جهات مختلف ببینیم لازم است بتوانیم چشم را در جهات مختلف بالا، پایین، چپ و راست بچرخانیم. حركات كره چشم در هر چشم به وسیله ۶ عضله كوچك كه به اطراف كره چشم می چسبد كنترل می شود. بیماری این عضلات و یا عدم هماهنگی آن ها می تواند به انحراف چشم یا لوچی منجر شود.

بازگشت